Τί σημαίνει "υφεσιακά μέτρα" στα συριζέϊκα;

Ο Σούπερ Μπαρούφας σε κατάλληλο background

Με την άνοδο του αριστερού χαλιφάτου στην εξουσία εξοικειωνόμαστε βιαίως με τα συριζέϊκα καλιαρντά τα οποία παρουσιάζουν σημαντικό βαθμό δυσκολίας, ειδικά όταν οι έννοιες αντιστρέφονται πλήρως. Σε αντίθεση με τις περιπτώσεις απλής μετονομασίας για τις οποίες ο Βάρδος είχε γράψει το περίφημο "What’s in a name? that which we call a rose. By any other name would smell as sweet;" όπως για παράδειγμα


τρόικα - "θεσμοί" - "Brussel's Group"

μνημόνιο - "πρόγραμμα γέφυρα", "Πρόγραμμα Ανάπτυξης"

κλπ, οι περιπτώσεις "βαφτίζω το κρέας ψάρι" δημιουργούν μεγάλη σύγχυση.


Χαρακτηριστική είναι η χρήση του όρου "υφεσιακά μέτρα" τα οποία σθεναρά αρνείται να αποδεχθεί ο κορυφαίος των διασκεδαστών του χαλιφάτου Σούπερ Μπαρούφας (ακολουθούν η γιαγιά Τασία και η Ζοζώ Κωνσταντοπούλου*). Ποιά είναι λοιπόν τα "υφεσιακά μέτρα" στα οποία αντιστέκεται ο μέγας αυτός σύγχρονος Νάρκισσος;


Πρώτο είναι η αποκατάσταση της δικαιοσύνης στο ασφαλιστικό, ήτοι ο περιορισμός των υψηλών συντεχνιακών συντάξεων όσων εισπράττουν σκανδαλωδώς πολλαπλάσια αυτών που έχουν εισφέρει γδέρνοντας τους φορολογουμένους και συνθλίβοντας την οικονομική δραστηριότητα.


Δεύτερο είναι οι ιδιωτικοποιήσεις οι οποίες, κρίνοντας από την περίπτωση της Cosco έχουν τεράστια οφέλη για το κοινωνικό σύνολο εις βάρος των συνδικαλιστών και της κομματικής πελατείας π.χ. των τετραπλάσιων των αναγκαίων χειριστών γερανογέφυρας στον ΟΛΠ οι οποίοι απολάμβαναν μισθούς στελεχών πολυεθνικής.


Τρίτο τα εργασιακά δηλαδή οι ομαδικές απολύσεις όπου η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα που πρακτικά δεν μπορούν να γίνουν. Σε όλες τις άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, πλην της Ισπανίας, οι εταιρείες μπορούν να κάνουν ομαδικές απολύσεις αλλά εάν δεν τις δικαιολογήσουν επαρκώς τεχνικο-οικονομικά εκτίθενται νομικά σε πολύ υψηλές αποζημιώσεις (επιπλέον αυτών που έδωσαν κατά την απόλυση).


Αντιθέτως ο πολυπράγμων Ακαδημαϊκός ο οποίος μπορεί ταυτόχρονα να γράφει βιβλία, να τα παρουσιάζει, να σπάει τα νεύρα του διεθνούς ακροατηρίου σε κορυφαία fora (θυμίζω ότι και το κακορίζικο το είχαν φωνάξει στο Χάρβαρντ) και να παριστάνει και τον Υπουργό φαίνεται να προτείνει "αναπτυξιακά" πρόσθετα φορολογικά μέτρα τα οποία θα αποφέρουν στα ταμεία 6 δις δηλαδή 2,5% του ΑΕΠ. Σε σημείωμά του ο επικεφαλής οικονομολόγος του Economist, Simon Baptist, γράφει


Greece has a lot of economic problems, but being under-taxed is not one of them. In 2013, the latest year for which comparable data is available, actual government budget revenue in Greece was equivalent to 47% of GDP, the 12th highest level in the world, against 44% in Germany. That is, taxes make up a bigger share of the Greek economy than they do the German one. That's not to say that the Greek tax system is efficient, or that there isn't tax evasion, but the idea that one of Greece's core problems is that the government doesn't raise enough tax is just not right.


In fact, there doesn't appear to be a big correlation between the amount of revenue a government collects and whether it was embroiled in Europe's sovereign debt crisis. High-tax Italy and Greece were affected, as were relatively low tax Spain and Ireland. I don't have an ideological position on the size of the state. Raising tax revenue has costs and benefits, depending on how the revenue is raised, and what use it is put to. Raising money through a carbon tax to fund education, for example, is better than using income tax to fund farm subsidies. How much Greece raises is important, but it also matters to what use it is put.


Μ' άλλα λόγια αυτό που προτείνει ο Υπουργός των Οικονομικών, εάν δεν κινείτο στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίωσης, θα ανέβαζε τα φορολογικά έσοδα στο 50% του ΑΕΠ, προκειμένου να μην ληφθούν "υφεσιακά μέτρα" με την συριζέϊκη έννοια.


Εάν έχετε μπερδευτεί η συγκεκριμένη έννοια στα αριστερά καλιαρντά έχει διαφορετική σημασία από αυτήν που καταλαβαίνουν όλοι οι υπόλοιποι, δηλαδή μέτρα που θα προκαλέσουν ύφεση. Εν προκειμένω "υφεσιακά μέτρα" στα συριζέϊκα είναι αυτά που θίγουν τα συμφέροντα των συντεχνιακών πελατών και του κομματικού στρατού και τα οποία, ιδωμένα από το πρίσμα των προνομιούχων που ανήκουν στις ανωτέρω κατηγορίες, είναι όντως υφεσιακά.




* Ο σύλλογος θιασαρχών οπερέτας-επιθεώρησης-βαριετέ ζήτησε με επιστολή του στον Πρωθυπουργό Αλέξη να στους μαζέψει γιατί εάν συνεχίσουν δεν θα κόψουν ούτε ένα εισιτήριο το καλοκαίρι αφού ο κόσμος θα διασκεδάζει δωρεάν.

Μπορούμε να ράβουμε ρούχα στην Ελλάδα;

Ο "Δήκτης" της Καθημερινής της περασμένης Κυριακής 22.6 γράφει

"Αληθινό γεγονός που διαδραματίστηκε πριν από λίγους μήνες με πρωταγωνιστή ομογενή επιχειρηματία που αποφάσισε να επενδύσει στην Ελλάδα. Ο στόχος του ήταν να παράγει τζιν παντελόνια, με την ένδειξη Made In Greece, και να τα εισάγει στην αμερικανική ήπειρο προς πώληση. Αναζήτησε λοιπόν τοπικό partner για να πραγματοποιήσει την παραγγελία. Και κάπου εδώ αρχίζει η παράνοια της ελληνικής επιχειρηματικότητας. Αφού ζήτησε τη βοήθεια υψηλόβαθμων στελεχών του υπ. Οικονομικών, συναντήθηκε με την ένωση κλωστοϋφαντουργών αλλά και με αντίστοιχες ενώσεις της Βορείου Ελλάδος για να βρεθεί εταιρεία. Η απάντηση ήταν η εξής: Μπορούμε να εκτελέσουμε την παραγγελία σας, αλλά μέσω των μονάδων μας που έχουν μετεγκατασταθεί στη Βουλγαρία. Ο ομογενής τα παράτησε και στράφηκε στην παραγωγή κάππαρης..."

Νομίζω ότι η επιλογή του ομογενούς ήταν άριστη δεδομένου ότι η ελληνική κάππαρη έχει ιδιαίτερα θετικά οργανοληπτικά χαρακτηριστικά λόγω του terroir και, με το κατάλληλο μάρκετινγκ, μπορεί να εξασφαλίσει υψηλές τιμές. Αντιθέτως το ελληνικής ραφής τζιν δεν έχει καμία απολύτως ποιοτική διαφορά από το ραμμένο στη Βουλγαρία (ή σε οποιαδήποτε άλλη χώρα) όπου το εργατικό κόστος είναι το 1/5 του ελληνικού. Η παραγωγή ενδυμάτων στην Ελλάδα, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, έχει καταστεί οικονομικά ασύμφορη εδώ και τουλάχιστον μία δεκαετία και παραμένει απαγορευτικά ακριβή παρά την μείωση του βασικού μισθού. Αυτό με το οποίο ενδεχομένως θα έπρεπε να ασχοληθεί o "δήκτης" είναι το ότι πλέον δεν παράγουμε ούτε ένα μέτρο ύφασμα τζιν παρά το ότι κάτι τέτοιο θα ήταν εφικτό, εάν το υψηλό ενεργειακό κόστος και η ασυνέπεια του Υπουργείου Οικονομικών στην επιστροφή ΦΠΑ δεν είχαν κλείσει πρόσφατα και την τελευταία εταιρεία του κλάδου.


Εδώ λοιπόν τόσο οι ενώσεις του κλάδου όσο και οι επιχειρήσεις έδωσαν στον ομογενή την καλύτερη δυνατή συμβουλή και τον προστάτευσαν από μία βεβαία αποτυχία. Εν προκειμένω πρέπει να αναζητήσουμε το στοιχείο του παρανοϊκού όχι στην ελληνική επιχειρηματικότητα αλλά στην δημοσιογραφία.

Ψύχραιμος διάλογος για τα εργασιακά, επειγόντως!

Η δραματοποίηση των διαπραγματεύσεων με την τρόικα δυστυχώς υποκαθιστά τον ουσιαστικό διάλογο. Ετσι, αντί να συζητάμε π.χ. για το επιθυμητό επίπεδο προστασίας των εργαζομένων ή για την αποτελεσματική λειτουργία της αγοράς εργασίας, ο δημόσιος λόγος εξαντλείται στην εξιστόρηση της ηρωικής αντίστασης του εκάστοτε υπουργού, ενώ κάθε απαίτηση της τριμερούς παρουσιάζεται ως a priori άθλια και βλαπτική για την κοινωνία.

Η ανεργία στην Ελλάδα, που βρίσκεται σε καταστρεπτικά για την κοινωνία επίπεδα, θα ήταν σημαντικά χαμηλότερη εάν λειτουργούσε ομαλά η αγορά εργασίας. Η επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι, σε περιόδους ύφεσης, αυτή βαθαίνει και παρατείνεται όταν υπάρχουν θεσμικές αγκυλώσεις στα εργασιακά και όταν ο πήχυς της προστασίας των εργαζομένων βρίσκεται ψηλά. Η χώρα μας είναι σήμερα στην κορυφή από πλευράς θεσμικών αγκυλώσεων σε σύγκριση με το σύνολο των εταίρων μας. Σε κανένα άλλο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν αποφασίζει ο υπουργός εάν μια εταιρεία θα προσαρμόσει τον αριθμό των εργαζομένων της στις πραγματικές της ανάγκες, όπως αυτές διαμορφώνονται από τις επικρατούσες συνθήκες. Η μόνη άλλη χώρα όπου απαιτείται έγκριση των Αρχών για ομαδικές απολύσεις είναι η Ισπανία. Εκεί ο νόμος ορίζει ότι η αντίστοιχη Επιθεώρηση Εργασίας οφείλει να απαντήσει εντός δεκαπέντε ημερών σε κάθε αίτημα, άλλως θεωρείται ότι συναινεί.

Το πνεύμα της ευρωπαϊκής οδηγίας 59/98 που διέπει τις ομαδικές απολύσεις, τα όρια της οποίας ζητεί η τρόικα να εφαρμοστούν και στην Ελλάδα, δεν είναι για να τις εμποδίσει αλλά για να εξασφαλίσει ότι προηγείται διαβούλευση με τους εργαζομένους και ότι πραγματικά υπαγορεύονται από οικονομική αναγκαιότητα. Αρμόδια να κρίνουν σε κάθε περίπτωση είναι τα δικαστήρια στα οποία μπορούν να προσφύγουν εκ των υστέρων οι εργαζόμενοι εάν θεωρούν ότι δεν τηρήθηκαν οι διαδικασίες. Το να εμποδίζουν οι Αρχές τις απολύσεις, όπως συμβαίνει στην Ελλάδα, σημαίνει ότι απλώς καταδικάζουν το σύνολο των απασχολουμένων μιας επιχείρησης στην ανεργία και την κλείνουν. Στην ιστορία της χώρας δεν υπάρχει ούτε μία περίπτωση στην οποία το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο να προστάτευσε στην πράξη έστω και μία θέση εργασίας.

Σε αντίθεση με τον δημόσιο τομέα, όπου οι θέσεις μπορούν να δημιουργηθούν νομοθετικά, π.χ. με την ίδρυση άχρηστων οργανισμών ή τη θέσπιση περιττών διαδικασιών, στον ιδιωτικό τομέα η απασχόληση εξαρτάται από τις οικονομικές συνθήκες, το θεσμικό πλαίσιο και από τις επενδύσεις. Οταν οι οικονομικές συνθήκες περιορίζουν τις ανάγκες μιας εταιρείας σε προσωπικό, είναι μάλλον αφελές να πιστεύει κανείς ότι μπορεί να την αναγκάσει, με θεσμικά-νομικά μέσα, να διατηρήσει τις περιττές θέσεις εργασίας.

Διεθνώς η τάση στην εργασιακή πολιτική είναι να προστατεύονται οι εργαζόμενοι και όχι οι θέσεις εργασίας. Αντί δηλαδή το κράτος να εξαναγκάζει τις εταιρείες να μην απολύουν, ασχολείται εντατικά με τη στήριξη, εκπαίδευση και επανένταξη των απολυμένων στην αγορά εργασίας. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του ομίλου Λαναρά, όπου η προσπάθεια διατήρησης των μη βιώσιμων θέσεων εργασίας είχε τεράστιο κόστος για τους φορολογούμενους, χωρίς αποτέλεσμα.

Αντιθέτως, η λάθος αυτή στόχευση στέρησε τελικά στους απολυμένους του ομίλου τη δυνατότητα στήριξης από το Ευρωπαϊκό Ταμείο για την Παγκοσμιοποίηση, το οποίο ελάχιστα έχουμε αξιοποιήσει στη χώρα μας.

Χρειάζεται να γίνει επειγόντως ένας ψύχραιμος τεχνοκρατικός διάλογος για το θεσμικό πλαίσιο που διέπει την αγορά εργασίας στην Ελλάδα.

Δηλαδή να αποφασίσουμε, μεταξύ άλλων, ποιο επίπεδο προστασίας των εργαζομένων εξυπηρετεί καλύτερα την κοινωνία συνολικά, συμπεριλαμβανομένων και των ανέργων. Η προστασία, μέχρις ενός ορίου, λειτουργεί θετικά γιατί αυξάνει την παραγωγικότητα και τα κίνητρα του εργαζομένου να βελτιώσει τις δεξιότητές τους. Πέρα όμως από κάποιο όριο, μειώνει σημαντικά την κινητικότητα, η οποία έχει ευεργετικά αποτελέσματα στην ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία, και κυρίως λειτουργεί ως τείχος το οποίο εμποδίζει τους ανέργους να εισέλθουν στην αγορά εργασίας.

Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως το insider/outsider model, δηλαδή η προνομιακή μεταχείριση των απασχολουμένων σε σχέση με τους ανέργους. Μία από τις σημαντικές παρενέργειές του, πέρα από τη μεγαλύτερη αύξηση της ανεργίας σε περιόδους ύφεσης, είναι ότι η απασχόληση δεν αυξάνεται όσο θα περίμενε κανείς όταν έρχεται η ανάπτυξη, διότι τα οφέλη της καρπούνται οι «από μέσα».

*δημοσιεύθηκε στην Οικονομική Καθημερινή της 22.03.2014

Δικαίωμα στην αξιοπρέπεια ή στην επιδίωξη αυτής;

Χθες βρέθηκα στα γραφεία της Εμπορική Τράπεζας επί της Πλατείας Κλαυθμώνος την ίδια στιγμή με τους διαμαρτυρόμενους συμβασιούχους που θα εθίγοντο από την τροπολογία που ο ανεκδιήγητος Υπουργός Ρουπακιώτης αποκάλεσε «τερατούργημα» (στην προκειμένη περίπτωση ισχύει το “speak for yourself”). Το δικό μου γραφείο βρίσκεται στην άλλη πλευρά της πλατείας αλλά πλέον προστατεύεται ηχητικά από το, αισθητικής χιτλερικού μπούνκερ, κτήριο του ΤΣΜΕΔΕ με αποτέλεσμα να είχα καιρό να απολαύσω τη δωρεάν μουσική. Δεν ίσχυε ωστόσο το ίδιο για τους ταλαίπωρους, σκληρά εργαζόμενους, υπαλλήλους της Εμπορικής αφού η ένταση στην οποία έπαιζε το επαναστατικό ρεπερτόριο των συμβασιούχων ήταν τέτοια που δυσκολευόμασταν να μιλήσουμε. Μετά το πέρας της ουβερτούρας το μικρόφωνο έλαβε κάποιος συνδικαλιστής ο οποίος αναφέρθηκε στο «δικαίωμα στη δουλειά» και στο «δικαίωμα στην αξιοπρέπεια». Με αφορμή αυτά τα λόγια σκέφθηκα πρώτον ότι το εν λόγω δικαίωμα, όπως του εννοούσε εν προκειμένω ο ποιητής, χρηματοδοτείται από τους φόρους των εργαζομένων Ελλήνων οι οποίοι δεν απολαμβάνουν την μονιμότητα ή την προσδοκία μονιμοποίησης στην περίπτωση των συμβασιούχων. Οι οποίοι απολύονται εντός ολίγων λεπτών από τη στιγμή που θα προκύψει θέμα αδικοπραξίας δηλαδή από τη στιγμή που θα ενταχθούν στην κατηγορία που το δημόσιο αποκαλεί «επίορκους». Η ακόμη και χωρίς να προκύψει τέτοιο θέμα, ακόμη και εάν καλύπτουν «πάγιες και διαρκείς ανάγκες».

Σκέφθηκα επίσης την τεράστια σημασία που έχει σημειολογικά η σχετική μνεία στο Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών το οποίο περιλαμβάνει το δικαίωμα «επιδίωξης της ευτυχίας» (the pursuit of happiness) και όχι στο «δικαίωμα στην ευτυχία». Ομοίως κάθε κοινωνία πρέπει να εξασφαλίζει πλήρως το δικαίωμα επιδίωξης της αξιοπρέπειας, δηλαδή κανόνες που να ισχύουν για όλους ανεξαιρέτως (το ευστόχως αποκαλούμενο level playing field) και συνθήκες που ανταμείβουν την προκοπή. Το δικαίωμα στην αξιοπρέπεια όπως το θέτουν οι δημόσιοι υπάλληλοι τσαλακώνει το αντίστοιχο δικαίωμα των υπαλλήλων του ιδιωτικού τομέα και των ανέργων οι οποίοι αντιμετωπίζονται ως πολίτες δεύτερης (αν όχι τρίτης) κατηγορίας από τους «αριστερούς» κυρίους Μανιτάκη & Ρουπακιώτη αλλά και από τον μη αριστερό κύριο Βρούτση ο οποίος αποπειράθηκε νύχτα να πετσοκόψει της συντάξεις του ΟΑΕΕ παρά το γεγονός ότι η κρατική στήριξη ανά συνταξιούχο στον τελευταίο είναι το 1/6 της αντίστοιχης προς το ταμείο του ΟΤΕ!

Η ειρωνεία είναι ότι αυτοί που σήμερα διεκδικούν το “δικαίωμα την αξιοπρέπεια” είναι στην πραγματικότητα οι πρώτοι αναξιοπρεπείς αφού απολαμβάνουν απαράδεκτα προνόμια σε σχέση με τα υποζύγια που καταστρέφονται από την φορολογία ώστε να τους μισθοδοτούν.

Αλλού είναι η αμαρτία του κου Μέργου

Δε νομίζω ότι ο κος Μέργος θα φανταζόταν το σούσουρο που θα δημιουργούσε μία τεχνοκρατική του ομιλία στα μέσα μαζικής ενημέρωσης της διαπλοκής και της αγραμματοσύνης αλλά και στους ατάκτους του Τσίπρα που μπούκαραν στο γραφείο του.

Ο τρόπος καθορισμού των μισθών παραμένει στην πράξη δύσκαμπτος παρά τις προσπάθειες της τρόικας. Ακόμη και σήμερα, η πλειονότητα των συμβάσεων εργασίας χαρακτηρίζονται ατομικές και απαιτείται συμφωνία του εργαζομένου προκειμένου να υπάρξει δυσμενής μεταβολή από το προηγούμενο καθεστώς. Ένα καθεστώς το οποίο αντάμειβε πλουσιοπάροχα τη φυσική γήρανση -μέσω των μισθολογικών ωριμάνσεων- οδηγώντας σε πλήρη αποσύνδεση του μισθού με την παραγωγικότητα, στον δρόμο δηλαδή που χάραξε ο δημόσιος τομέας. Με την ανεργία των νέων στο πρωτοφανές διεθνώς επίπεδο του 60% δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι, μεταξύ άλλων, το υφιστάμενο εργασιακό πλαίσιο είναι δυσλειτουργικό. Η ιστορία έχει δείξει ότι όσο πιο δύσκαμπτη είναι η αγορά εργασίας σε περιόδους ύφεσης τόσο αυξάνονται οι επιπτώσεις, το βάθος και η διάρκεια της τελευταίας.

Δυστυχώς το αγράμματο ασκέρι στηρίχθηκε σε μία αποστροφή του κου Μέργου για να φέρει αυτόν τον αξιοπρεπή, χαμηλών τόνων γραφειοκράτη στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας. Στα πλαίσια της επίθεσης που δέχθηκε κατηγορήθηκε ότι εισπράττει δύο μισθούς ενώ ο ίδιος απάντησε ότι έχει παραιτηθεί των απολαβών του από το Πανεπιστήμιο όσο βρίσκεται στη θέση του Γενικού Γραμματέα του Υπουργείου Οικονομικών. Αντιθέτως εισπράττει κανονικά τις αμοιβές μέλους Διοικητικού Συμβουλίου του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας στο οποίο εκπροσωπεί το Υπουργείο.

Προσωπικά θεωρώ ότι ο κος Μέργος, τον οποίο γνωρίζω και εκτιμώ, είχε απόλυτο δίκιο στην ομιλία του και ότι η επίθεση που δέχθηκε ήταν άθλια και χαμερπής. Ομοίως όμως πιστεύω ότι θα έπρεπε να είχε παραιτηθεί και των αμοιβών του από το ΤΧΣ διότι η συγκεκριμένη θέση αποτελεί μέρος των καθηκόντων του Γενικού Γραμματέα αλλά και για να διασφαλίσει τυχόν ασυμβίβαστο. Το ίδιο ισχύει και για τον εκπρόσωπο της Τραπέζης της Ελλάδος στο ΔΣ κο Γκατζώνα.

Στην Ελλάδα είθισται να αμείβονται π.χ. οι εκπρόσωποι των εργαζομένων και διάφοροι συνδικαλιστές-παράσιτα που υπηρετούν στα Δ.Σ. διαφόρων ΔΕΚΟ, κάτι το οποίο θέτει σοβαρό ηθικό ζήτημα πέραν του ασυμβιβάστου. Το ίδιο ισχύει κατά τη γνώμη μου και στην περίπτωση των εκπροσώπων του Δημοσίου στο ΤΧΣ οι οποίοι εισπράττουν για τον κόπο τους 30.000 Ευρώ ετησίως (μείον τους αναλογούντες φόρους). Ποσό λίαν συμβολικό αφού ο Ιούδας επώλησε τον Υιό του Θεού προς 30 αργύρια.

Τέλος στα αφεντικά

Σε μία πρόχειρη έρευνα μεταξύ των κυριοτέρων Ευρωπαϊκών γλωσσών δεν βρήκα άλλη περίπτωση, πλην της Ελληνικής, όπου η συνήθης λέξη που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τον εργοδότη είναι το αντώνυμο της λέξης “δούλος”. Εν προκειμένω, η λέξη “αφεντικό” που προέρχεται από τον “αφέντη”, τον ιδιοκτήτη δηλαδή του σκλάβου, δεν χρησιμοποιείται μόνο στα συνθήματα της πεπαλαιωμένης αριστεράς αλλά αποτελεί μέρος του καθημερινού λεξιλογίου όταν θέλει κανείς να αναφερθεί στον προϊστάμενο ή στον εργοδότη του. Αντίθετα στις περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες χρησιμοποιείται η λέξη “αρχηγός” (Chef) ή επιβλέπων (το αγγλικό “boss”) ενώ το γαλλικό "patron" προέρχεται από τα λατινικά όπου αναφερόταν στον επικεφαλής ενός γένους πατρικίων ή στον εργοδότη ενός απελευθερωμένου (τέως) δούλου.

Η ευρεία χρήση ενός όρου που δεν έχει καμία θέση σε μία βιομηχανική κοινωνία, πολλώ μάλλον στην σημερινή μετά-βιομηχανική κοινωνία της γνώσης, θα πρέπει κατά τη γνώμη μου να μας προβληματίσει σοβαρά. Σημειολογικά υποβιβάζει τον εργαζόμενο σε επίπεδο καταδυναστευόμενου, δεσποζόμενου και ανελεύθερου ατόμου και τον εργοδότη σε δυνάστη. Ταυτόχρονα, σε μία ειδική εκδοχή του Συνδρόμου της Στοκχόλμης (φαινόμενο που περιγράφει την περίπτωση τεσσάρων Σουηδών που κρατήθηκαν, το 1973, ως όμηροι για έξι ημέρες σε θησαυροφυλάκιο τράπεζας και κατά τη διάρκεια της ληστείας, «δέθηκαν» συναισθηματικά με τους εγκληματίες που τους κρατούσαν) η έννοια του “αφεντικού” συνεπάγεται και αυξημένη ευθύνη προς τον εργαζόμενο η οποία ξεφεύγει από το αυστηρά επαγγελματικό επίπεδο, όπως οι πάλαι ποτέ "ψυχοκόρες". Χαρακτηριστική, είναι π.χ. η τεράστια σημασία που αποδίδει ο μέσος Έλληνας υπάλληλος στον χρόνο υπηρεσίας στον ίδιο εργοδότη ως πηγή αυξημένης υποχρέωσης του δεύτερου, άσχετα από τις επικρατούσες οικονομικές συνθήκες. Σε αυτό βεβαίως έχει συμβάλλει το στρεβλό εργασιακό θεσμικό πλαίσιο το οποίο, μέχρι πρότινος τουλάχιστον, αντάμοιβε πλουσιοπάροχα, τόσο μισθολογικά όσο και σε επίπεδο ύψους αποζημίωσης, την ηλικιακή εξέλιξη του εργαζομένου και όχι την παραγωγικότητά του. Ένα εργασιακό πλαίσιο το οποίο εύστοχα ο καθηγητής Ι. Ληξουριώτης χαρακτήρισε σε πρόσφατη ομιλία του “φυλετικό”, “συγκρουσιακό” και κυρίως απολύτως ξεπερασμένο σε όρους μετα-βιομηχανικούς.

Η εργασιακή σχέση είναι κατά βάση μια εμπορική σχέση μεταξύ δύο ανθρώπων με ελεύθερη βούληση. Οι βασικές αρχές του ελληνικού θεσμικού πλαισίου, ο εκπεφρασμένος στόχος του οποίου είναι η “προστασία” του εργαζόμενου από τον εργοδότη, τις αγορές, το καπιταλιστικό σύστημα κλπ, δηλαδή η εργασία αορίστου χρόνου, η επακριβώς ορισμένη ειδικότητα και ο συγκεκριμένος χώρος εργασίας έχουν ξεπεραστεί πρακτικά εδώ και δεκαετίες ενώ σήμερα το “γραφείο” ενός υπαλλήλου μπορεί να είναι ακόμη και το κινητό του τηλέφωνο ή το tablet.

Το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τις εργασιακές σχέσεις αλλάζει, έστω με τρόπο αργό και πρόχειρο, υπό την πίεση της τροϊκας που βλέπει με δέος την ανεργία στους νέους να καλπάζει προς το δυσθεώρητο 60%. Πλέον η πραγματική νομιμοποίηση των “κοινωνικών εταίρων” αποτελεί βασική προϋπόθεση για περαιτέρω εξυγίανση. Ο νέος νόμος στα ΑΕΙ απέδειξε, μέσω της ανάδειξης με ηλεκτρονική ψηφοφορία των διοικήσεων των ΑΕΙ, ότι η συντριπτική πλειοψηφία της ακαδημαϊκής κοινότητας δεν εκπροσωπείτο τελικά από τους “εκπροσώπους” της.

Οι αλλαγές αυτές αποτελούν προϋπόθεση εκσυγχρονισμού της χώρας και εξόδου από την κρίση. Ένδειξη ότι έχουν πετύχει θα έχουμε όταν θα αρχίσει να φθίνει η χρήση της λέξης “αφεντικό” για να περιγράψει τον εργοδότη, τον προϊστάμενο και στην πραγματικότητα τον συνεργάτη.

Η επικίνδυνη αγραμματοσύνη του κυρίου Κουβέλη

Με αφορμή τις διαπραγματεύσεις με την τριμερή ο κ. Κουβέλης τόνισε «Δεν είναι διαρθρωτική αλλαγή να αξιώνει η τρόικα την ισοπέδωση των εργασιακών δικαιωμάτων», συμπληρώνοντας πως τα αιτήματα της τριμερούς «υπερβαίνουν τις αντοχές της κοινωνίας» και «κάθε αναγκαίο μέτρο» και ισοδυναμούν με «περαιτέρω τροφοδότηση της ύφεσης» και της «καλπάζουσας ανεργίας».

Λίγο πριν είχε διαμηνύσει ότι θα καταψηφίσει την τροπολογία του κου Βρούτση σχετικά με την κατάργηση των εισφορών εργοδότη στην Εργατική Εστία και Εργατική Κατοικία παρότι δεν λειτουργούν πλέον! Το γιατί βεβαίως ο Υπουργός Εργασίας κατέθεσε τέτοια τροπολογία όταν οι εισφορές είχαν ήδη καταργηθεί με τον μνημονιακό νόμο του Φεβρουαρίου και το ΙΚΑ είχε ήδη σταματήσει να τις εισπράττει από τον Σεπτέμβριο είναι ένα από τα πολλά ερωτήματα που ζητούν απάντηση. Το ΙΚΑ μάλιστα, μετά την άρνηση Βενιζέλου-Κουβέλη, επανήλθε στις 18.10 και ζητά τις μη καταβληθείσες εισφορές του Σεπτεμβρίου αναδρομικά από τις επιχειρήσεις σε ένα όργιο ασυνεννοησίας και ανοησίας.

Παρά τις επικοινωνιακές ανάγκες του σαθρού, τόσο από πλευράς πολιτικής όσο και από πλευράς προσώπων, μορφώματος του οποίου ηγείται, πιστεύω ότι κύριος Κουβέλης εν προκειμένω πιστεύει αυτά που λέει. Δεν αντιλαμβάνεται δηλαδή ότι στην πράξη ισχύει ακριβώς το αντίθετο. Τα μέτρα που πρότεινε η τρόικα και συγκεκριμένα η μείωση των αποζημιώσεων απόλυσης, η κατάργηση των τριετιών και η μεγαλύτερη ευελιξία στον καθορισμό του ωραρίου θα έχουν οικονομικά ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που νομίζει ο συμπαθής, πλην θλιβερά ανεπαρκής πρόεδρος της Δημοκρατικής Αριστεράς.

Στην οικονομική επιστήμη δεν υπάρχει κανείς που να υποστηρίζει ότι μία αγκυλωμένη και δυσλειτουργική αγορά εργασίας λειτουργεί ανασχετικά στην ύφεση. Αντιθέτως όσο μεγαλύτερη είναι η “προστασία” τόσο βαθαίνει και ύφεση. Στην περίπτωση των υπέρογκων αποζημιώσεων οι εταιρείες οδηγούνται αύτανδρες στο κλείσιμο ακόμη και στην περίπτωση που θα ήταν βιώσιμες σε περίπτωση μείωσης του προσωπικού τους. Πράγμα αδύνατον σήμερα αφού δύσκολα βρίσκει κανείς 28 μισθούς όταν δεν έχει να δώσει ούτε έναν στο τέλος του μήνα. Ταυτόχρονα οι υψηλές αποζημιώσεις αποτελούν αντικίνητρο μέγα για επενδύσεις στην Ελλάδα, χωρίς τις οποίες είμαστε απολύτως καταδικασμένοι.

Σε ότι αφορά τις τριετίες αυτές αποσυνδέουν πλήρως την αμοιβή με την παραγωγικότητα αφού η πρώτη εξαρτάται απόλυτα από την βιολογική ηλικία και όχι από την αξία που παράγει ο εργαζόμενος. Αυτή η ρύθμιση είναι που σε μεγάλο βαθμό προκαλεί την ανεργία των νέων (αξίζει για παράδειγμα να δείτε την ανεργία στις νέες γυναίκες τις οποίες δεν προσλαμβάνει κανείς φοβούμενος ότι θα εγκυμονήσουν γεγονός που συνεπάγεται δυσβάσταχτο κόστος και υποχρεώσεις για μια μικρή επιχείριση) αλλά και καταρρακώνει την παραγωγικότητα αφού ο εργαζόμενος θα εισπράξει, εργασθεί δεν εργασθεί, προσφέρει δεν προσφέρει, την τριετία του.

Ο ακραίος συντηρητισμός και η ασχετοσύνη του κου Κουβέλη προσφέρει δυστυχώς πολύ κακές υπηρεσίες στη χώρα. Το λυπηρό είναι ότι ο ίδιος πιστεύει το αντίθετο.

Η Μεγάλη Σφραγίδα του (μικρού και αποτυχημένου) Κράτους

Δεν εξέπληξε κανέναν ο Υπουργός Εργασίας κος Βρούτσης όταν ανακοίνωσε ότι θα αναθέσει στους συμβολαιογράφους μία επιπλέον εργασία, αυτή της καταχώρισης των ληξιαρχικών πράξεων (γάμου, θανάτου) στο σύστημα “Αριάδνη”. Οι προθέσεις του ήταν καλές αφού τα ασφαλιστικά ταμεία, παρά τις αλλεπάλληλες “απογραφές” που ταλαιπωρούν φρικτά χιλιάδες υπερήλικες, εξακολουθούν να δίνουν πολλά εκατομμύρια σε νεκρούς και γενικώς μη δικαιούχους. Όπως έκαναν στο παρελθόν εκατοντάδες άλλοι πολιτικοί προϊστάμενοι, ο κος Βρούτσης παραδέχθηκε ότι στην πραγματικότητα η δημόσια διοίκηση είναι χαλασμένη και ανέθεσε ορισμένες διαδικασίες σε ένα παραμάγαζο. Η μόνη διαφορά ήταν ότι αντί να το ιδρύσει (π.χ. Οργανισμός Πληροφοριακού Συγχρονισμού & Ενσωμάτωσης Δεδομένων Κοινωνικής Ασφάλισης”) φοβούμενος ότι θα τον κρεμάσει η τρόικα στο Σύνταγμα, το ανέθεσε σε υφιστάμενη παρασιτική συντεχνία.

Οι ευεργετηθέντες Συμβολαιογράφοι, το επάγγελμα των οποίων παραμένει κλειστότατο παρά τα μνημόνια επί μνημονίων εξέδωσαν ανακοίνωση με ύφος παπικής εγκυκλίου στην οποία υπογράμμισαν ότι, κλήθηκαν από το υπουργείο Εργασίας να βοηθήσουν «σε μια πανεθνική εκστρατεία για να απαλειφθεί το φαινόμενο της παραβατικότητας στις συντάξεις «μαϊμού»[…]. και πράγματι ανταποκρίθηκαν (σ.τ.σ. με το αζημίωτο) στο κάλεσμα αυτό”. Είπαν επίσης ότι οι πολίτες δεν θα επιβαρυνθούν υπονοώντας ότι το κόστος της πράξης θα επιστρέφεται από τα ταμεία (σε όσους έχουν το κουράγιο να περιμένουν ώρες στην ουρά) λες και τα έσοδα των ταμείων προέρχονται από εισφορές Γερμανών εργαζομένων

Ο κος Βρούτσης θα μπορούσε σε πρώτη φάση να υποχρεώσει τα αρμόδια ληξιαρχεία των δήμων (οι υπάλληλοι τους εργάζονται κατά μέσο όρο λίγες ώρες την ημέρα), η μηχανογράφηση των οποίων έχει καταπιεί εκατοντάδες εκατομμύρια Ευρώ από το ΕΣΠΑ, να συνδεθούν με το "Αριάδνη" και να εκδώσουν μέσω αυτού την όποια πράξη. Χωρίς κόστος και επιπλέον ταλαιπωρία για τον πολίτη (επίσκεψη στον Συμβολαιογράφο και στο ταμείο για την επιστροφή του ποσού). Σε δεύτερη φάση θα μπορούσε το κράτος να αναθέσει σε μία εξειδικευμένη εταιρεία (όπως η Αγγλική Autonomy) την κατάρτιση ενός ενιαίου μητρώου (registry) όλων των πολιτών το οποίο θα συγχρονίζεται αυτόματα με όλα τα επιμέρους επίσημα αρχεία (ασφαλιστικά ταμεία, ταυτότητες, διαβατήρια, κτηματολόγιο, διπλώματα οδήγησης, εφορία κλπ). Κάτι τέτοιο θα οδηγούσε στην εξοικονόμηση εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ με ελάχιστο κόστος και πολύ γρήγορα π.χ. σε πρώτη φάση με την αγοράς υπηρεσίας αντί της αγοράς λογισμικού & εξοπλισμού). Αλλά το ελληνικό κράτος αναθέτει σε τρίτους (outsourcing) αυτά που δεν πρέπει, όπως θέλει να κάνει ο κος Βρούτσης με τη συντεχνία των συμβολαιογράφων και κάνει εσωτερικά αυτά που πρέπει να κάνει outsourcing όπως συνέβη με την ηλεκτρονική συνταγογράφηση.

Αλλά βλέπετε οι συμβολαιογράφοι έχουν την «Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους». Ακόμη και εάν το κράτος αυτό είναι μικρό και αποτυχημένο η Σφραγίδα, όπως και η ανοησία των πολιτικών, παραμένει Μεγάλη.

Κι όμως, οι προτάσεις της τρόικας για την αγορά εργασίας είναι εξαιρετικές

«Σήμερα δεν είναι αναγκαίο να ανοίξουν νέα κεφάλαια στις εργασιακές σχέσεις προτού ολοκληρωθεί η εφαρμογή των πρόσφατων αλλαγών και αποτιμηθούν τα αποτελέσματά τους στην αγορά εργασίας», δήλωσαν ανώτερα στελέχη του υπουργείου Εργασίας, σχολιάζοντας δημοσιεύματα, για νέες απαιτήσεις της τρόικας. Οι εν λόγω «απαιτήσεις» δεν ήταν στην πραγματικότητα παρά προφανείς διαπιστώσεις-προτάσεις για την αποκατάσταση της λειτουργίας της αγοράς εργασίας με στόχο τη μείωση της ανεργίας και την αύξηση της ανταγωνιστικότητας. Είχαν σταλεί με μορφή e-mail στο υπουργείο από το οποίο και πιθανότατα διέρρευσαν. Οι προτάσεις αυτές αντιμετωπίστηκαν με τη συνήθη υστερία που διακρίνει τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης στη χώρα μας χαρακτηριζόμενες ως «μέτρα φωτιά», «εργασιακός μεσαίωνας» και με λοιπά αντίστοιχα κλισέ.

Τι ζήτησε εμμέσως η τρόικα:

1) Τη θέσπιση ενός και μόνον βασικού μισθού, καθοριζόμενου διοικητικά, πάνω από τον οποίο θα διαμορφώνονται ελεύθερα οι αποδοχές με βάση τους κανόνες της προσφοράς και της ζήτησης. Πρακτικώς, δηλαδή, να συνδέεται η αμοιβή με την παραγωγικότητα και να αρθούν τα εμπόδια εισόδου στην εργασία για τους, κυρίως νέους σε ηλικία, ανέργους. Με την ανεργία να κινείται προς το δυσθεώρητο 25% και με πλέον των μισών νέων εκτός της αγοράς εργασίας, πρώτο μέλημα του υπουργείου Εργασίας θα έπρεπε να είναι οι άνεργοι και όχι όσοι, λόγω θεσμικού πλαισίου, αμείβονται σήμερα περισσότερο απ’ όσο παράγουν, λειτουργώντας εις βάρος των υπολοίπων.

2) Τη μείωση των μη ανταποδοτικών μισθολογικών εισφορών κατά 5%, ποσοστό που αντιστοιχεί στον ΛΑΕΚ (Λογαριασμός για την Απασχόληση και την Επαγγελματική Κατάρτιση), το (παρανοϊκό) επίδομα στράτευσης, την Εργατική Εστία, τον λογαριασμό αφερεγγυότητας εργοδότη και την Εργατική Κατοικία. Με εξαίρεση, σε κάποιο βαθμό, την τελευταία, πρόκειται για ποσά που διατίθενται για άσχετους σκοπούς (μέρος τους τρέφει συνδικαλιστές) καταρρακώνοντας την ανταγωνιστικότητα και υφαρπάζοντας, τελικώς, ένα μέρος των απολαβών των εργαζομένων.

3) Τη μείωση της αντιπαραγωγικής γραφειοκρατίας του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας, η οποία στην πράξη ταλαιπωρεί μόνο τους συνεπείς και την αξιοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας. Γενικότερα προτείνει την εκπόνηση ενός στρατηγικού σχεδίου μεταρρύθμισης του Σώματος μετά από ανεξάρτητη εκτίμηση της αποτελεσματικότητάς του.

4) Τη μείωση των υπέρογκων αποζημιώσεων απόλυσης στα επίπεδα άλλων χωρών της Ε.Ε. Σήμερα η αδυναμία καταβολής των αποζημιώσεων βυθίζει τις εταιρείες αύτανδρες, με αποτέλεσμα τελικά να χάνονται πολύ περισσότερες θέσεις εργασίας. Ταυτόχρονα, η άθλια διαφοροποίηση στο ύψος της αποζημίωσης μεταξύ υπαλλήλων και εργατών, που μπορεί να είναι έως και έξι φορές μικρότερη, παραμένει, παρά το ότι η ίδια η τρόικα είχε ζητήσει την εξίσωσή της στο πρώτο Μνημόνιο.

5) Την ευελιξία στα ωράρια εργασίας. Αυτή η απαίτηση παρουσιάστηκε από τον Τύπο ως καθολική επιστροφή σε εξαήμερη εργασία. Στην πραγματικότητα, η τρόικα ζήτησε μεγαλύτερη ευελιξία στον προγραμματισμό των ωρών εργασίας, αφού οι σημερινοί περιορισμοί αυξάνουν τις απαιτήσεις σε προσωπικό και άρα το κόστος και τις τιμές των προϊόντων σε μία πολύ δύσκολη περίοδο.

Δεν νομίζω ότι σε τεχνοκρατικούς όρους υπάρχει κάποιος που μπορεί να στηρίξει με επιχειρήματα οποιαδήποτε αντίθεση στις πολύ καλά επεξεργασμένες προτάσεις της τρόικας. Η αγορά εργασίας στην Ελλάδα δεν λειτουργεί, αφού τα πάντα καθορίζονται από τον διάλογο-παρωδία των «κοινωνικών εταίρων» οι οποίοι ελάχιστα εκπροσωπούν ή ενδιαφέρονται για τα συμφέροντα των εργαζομένων και των εργοδοτών αντίστοιχα. Για τους άνεργους, βέβαια, δεν ενδιαφέρονται ούτε καν προσχηματικά. Δεν είναι τυχαίο ότι οι ίδιοι οι «κοινωνικοί εταίροι» απολαμβάνουν, άμεσα ή έμμεσα, σημαντικά έσοδα από τον ΛΑΕΚ και την Εργατική Εστία, τα οποία δεν συνδέονται με τον αριθμό των πραγματικών μελών τους ή την ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχουν. Υπάρχουν μελέτες διεθνώς που δείχνουν ότι όσο πιο δυσλειτουργική και αγκυλωμένη είναι η αγορά εργασίας σε περιόδους ύφεσης, τόσο αυξάνονται οι αρνητικές επιπτώσεις της τελευταίας. Εάν θέλουμε να λειτουργήσει, επιτέλους, ελεύθερα και αποτελεσματικά η αγορά εργασίας στη χώρα μας, ώστε να έχουμε ελπίδες εξόδου από την κρίση, τα μέτρα που περιλαμβάνει το επίμαχο e-mail της τρόικας είναι μία πολύ καλή αρχή.

* φιλοξενήθηκε ευγενώς στο φύλλο του Σαββάτου 29.9 της Καθημερινής

Στην Ελλάδα φωνάζουν τα παράσιτα (εν προκειμένω εναντίον των εργασιακών μέτρων της τρόικας)

«Σήμερα δεν είναι αναγκαίο να ανοίξουν νέα κεφάλαια στις εργασιακές σχέσεις προτού ολοκληρωθεί η εφαρμογή των πρόσφατων αλλαγών και αποτιμηθούν τα αποτελέσματά τους στην αγορά εργασίας», εκτιμούν ανώτερα στελέχη τού υπουργείου Εργασίας (ή σωστότερα του Υπουργείου Ανεργίας), σχολιάζοντας δημοσιεύματα, για νέες απαιτήσεις της Τρόικας.

Φαίνεται ότι τα στελέχη (sic) δεν πολυδιαβάζουν τις μηνιαίες ανακοινώσεις σχετικά με την απασχόληση της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής από τις οποίες προκύπτει ευχερώς ότι τα προηγούμενα μέτρα (που έχουν ήδη κλείσει επτάμηνο) δεν απέδωσαν. Ταυτόχρονα τα ΜΜΕ κραυγάζουν περί «μέτρων φωτιά», «εργασιακού μεσαίωνα» και λοιπών άναρθρων κλισέ με τα οποία δομείται η ενημέρωση σήμερα.

Τι ζήτησε συγκεκριμένα η τρόικα:

1) Την θέσπιση ενός και μόνο βασικού μισθού πάνω από τον οποίο θα διαμορφώνονται ελεύθερα οι αποδοχές με βάση τους κανόνες της προσφοράς και της ζήτησης. Πρακτικά δηλαδή να συνδέεται η αμοιβή με την παραγωγικότητα και να αρθούν τα εμπόδια εισόδου στην εργασία για τους, κυρίως νέους σε ηλικία, ανέργους. Τεχνοκρατικά αυτό λέγεται άμβλυνση του, ιδιαίτερα καταστροφικού σε εποχές ύφεσης, insider/outsider model.

2) Τη μείωση των μή-εργοδοτικών εισφορών κατά 5% ποσό που αντιστοιχεί στο ΛΑΕΚ, το επίδομα στράτευσης, την Εργατική Εστία και την Εργατική Κατοικία. Με εξαίρεση, σε κάποιο βαθμό, την τελευταία πρόκειται για ποσά που τρέφουν παράσιτα (κυρίως συνδικαλιστές) και τα οποία διατίθενται λίαν αδιαφανώς ή για άσχετους σκοπούς.

3) Τη μείωση της απίθανης γραφειοκρατίας της Επιθεώρησης Εργασίας η οποία ταλαιπωρεί τους συνεπείς και μειώνει την ανταγωνιστικότητα.

4) Τη μείωση των υπέρογκων αποζημιώσεων η αδυναμία καταβολής των οποίων βυθίζει τις εταιρείες αύτανδρες με αποτέλεσμα τελικά να χάνονται πολύ περισσότερες θέσεις εργασίας. Σημειωτέον ότι αυτό αποτελούσε όρο του πρώτου μνημονίου ο οποίος δεν εφαρμόστηκε (αντ’αυτού ο Λοβέρδος έκανε μια ήσσονος σημασίας παρέμβαση στον χρόνο προειδοποίησης).

5) Την ευελιξία στα ωράρια εργασίας. Ευελιξία= ανταγωνιστικότητα= μικρότερη ανεργία = μεγαλύτερη ευημερία.

6) Ανεξάρτητη εκτίμηση της αποτελεσματικότητας του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας.

Δε νομίζω ότι σε τεχνοκρατικούς όρους υπάρχει κάποιος που μπορεί να στηρίξει με επιχειρήματα την οποιαδήποτε αντίθεση στις εξαιρετικές προτάσεις της τρόικας. Εάν οι άνεργοι είχαν φωνή θα τις είχαν κάνει λάβαρο και θα είχαν κατέβει στο Σύνταγμα.

Επιχείρηση στην κόψη του ξυραφιού

Το κατάστημα "Νότα" Ακαδημίας το 1975

1. Έχει νόημα να συνεχίσουμε τη συνεργασία

“Καλημέρα Βασίλη, Ελπίζω να είσαι καλά σε αυτή την παρανοϊκή περίοδο. Θέλω να συζητήσουμε για τη συνεργασία μας στην Ελλάδα. Βλέπω τον τζίρο να μειώνεται συνεχώς, γεγονός μάλλον φυσιολογικό κάτω από τις παρούσες συνθήκες. Από πλευράς κόστους/ωφέλειας στα σημερινά επίπεδα δεν ξέρω εάν έχει νόημα να συνεχίσουμε. Εσύ τι πιστεύεις; Από την άλλη εάν σταματήσουμε θα χάσουμε τη θέση μας στην αγορά. Τέλος η ασφαλιστική μας εταιρεία μας είπε ότι δεν καλύπτει πλέον τις πιστώσεις μας προς εσάς. Θα σου τηλεφωνήσω να δούμε τι θα κάνουμε. Φιλικά, Gregoire”. Αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό μήνυμα από αυτά που δέχομαι μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου τους τελευταίους μήνες. Και μάλιστα σχετικά ήπιο γιατί σε επιχειρήσεις με λιγότερη ιστορία οι ξένοι προμηθευτές δεν το συζητούν. Απλώς σταματούν την πίστωση. Τουλάχιστον στη δική μας περίπτωση η εταιρεία συμπληρώνει φέτος πενήντα χρόνια λειτουργίας και διαθέτει ακόμη απόθεμα καλής πίστης. Τον Gregoire τον θυμάμαι ακόμη μαθητή πριν αναλάβει, όπως και εγώ νωρίτερα, την αντίστοιχη οικογενειακή του επιχείρηση στη Γαλλία ενώ στην αρχή με συμβουλευόταν συχνά. Δουλεύω, με εξαίρεση τη διετία που έκανα μεταπτυχιακό στο εξωτερικό, για περισσότερα από είκοσι επτά χρόνια και για πρώτη φορά τους τελευταίους μήνες δεν θέλω να πηγαίνω στο γραφείο. Και αυτό όταν κατά το παρελθόν πήγαινα ευχαρίστως και πολλά Σάββατα. Τώρα όμως κάθε μέρα φέρνει ένα ή περισσότερα δυσάρεστα μαντάτα.

Η πτώση της ζήτησης, ο τυφλός θυμός, ο παραλυτικός φόβος και η πλήρης αποστράγγιση της αγοράς από ρευστότητα προκαλούν πανταχόθεν ασφυξία. Οι καταναλωτές δεν αγοράζουν παρά μόνο τα απαραίτητα και στη δική μας περίπτωση μπορούν να ζήσουν χωρίς καινούργιες πιζάμες, εσώρουχα ή μαγιό ποιότητος. Ακόμη και οι καταναλώτριες που έχουν χρήματα δύσκολα τα δίνουν φοβούμενες για τα μελλούμενα. Διάβαζα ότι εκτιμάται ότι περί τα 15 δις ευρώ βρίσκονται καταχωνιασμένα δια παν ενδεχόμενο σε θυρίδες, στρώματα ή άλλης απίθανης εμπνεύσεως κρυψώνες, αμφιβόλου ασφάλειας ακόμη και σε σχέση με τις φαλιρισμένες τράπεζες. Οι οποίες μας δανείζουν πλέον με επιτόκια τριπλάσια από αυτά που δίναμε πριν την κρίση του 2008, σε μια προσπάθεια να καλύψουν το κόστος άντλησης χρήματος -αφού δίνουν πολύ υψηλές αποδόσεις στις καταθέσεις- αλλά και να ρεφάρουν όσο μπορούν τη ζημιά από τα πολλά δις μη εξυπηρετούμενων δανείων.

2. Πως "τιμωρούνται" οι συνεπείς

Έτσι κάνει και το κράτος˙ φορολογεί ακόμη περισσότερο αυτούς που ήταν συνεπείς στο παρελθόν και μάλιστα άσχετα από το εισόδημά τους. Τώρα που οι πωλήσεις καταρρέουν και τα κόστη αρχίζουν να μας πνίγουν άρχισα να καταλαβαίνω πόσες δεκάδες χιλιάδες ευρώ δίνω σε φόρους που καμία σχέση δεν έχουν με το εάν κερδίζουμε ή χάνουμε. Επειδή τώρα συμβαίνει το δεύτερο, τελικώς πληρώνουμε στην πραγματικότητα φόρο επί της ζημιάς. Για να χρησιμοποιήσουμε τους ιδιόκτητους χώρους μας πρακτικά πληρώνουμε ενοίκιο στο κράτος το οποίο ταυτόχρονα εισπράττει κάθε χρόνο εισφορά 0,6% και επί των τόκων δανείων, μια ρύθμιση που χρονολογείται από το 1975 και ξεπερνά σε ανοησία ακόμη και τις τεράστιες ικανότητες που έχει σε αυτόν τον τομέα το Ελληνικό Δημόσιο. «Τέλος επιτηδεύματος» ίσα με πεντακόσια ευρώ για κάθε μαγαζί, παράβολα δημοσίευσης ΦΕΚ, υποχρεωτικές συνδρομές στα Επιμελητήρια (η τρόικα έκλεισε τον ΕΟΜΜΕΧ αλλά το βαθύ κράτος «βόλεψε» τους υπαλλήλους του εδώ και εκεί τρεις εκ των οποίων κατέληξαν στο ΒΕΑ Ο ένας ήταν οδηγός και επειδή δεν είχαν τι να τον κάνουν το επιμελητήριο αγόρασε αυτοκίνητο!), αμοιβή ελεγκτών, τεχνικού ασφαλείας και δεκάδες άλλα περιττά και μη ανταποδοτικά χαράτσια που τελικώς καταλήγουν στην πλάτη του καταναλωτή. Ή μάλλον κατέληγαν, διότι με το να μην αγοράζει ο κόσμος όπως πριν, τα χαράτσια αυτά διευρύνουν τις ζημιές για να συντηρούν ανεπρόκοπους και παράσιτα. Σχεδόν το 5% του μισθού κάθε υπαλλήλου αφορά απίθανες, εξίσου παρασιτικές επιβαρύνσεις όπως επίδομα στράτευσης, Εργατική Εστία, Εργατική Κατοικία, ΛΑΕΚ, Λογαριασμός Αφερεγγυότητας Εργοδότη κ.α. ποσά που καταλήγουν αδιαφανώς σε τσέπες συνδικαλιστών και συντηρούν άλλες άχρηστες δομές με ελάχιστη ανταποδοτικότητα.

3. Εργαζόμενοι σε limbo

Την ίδια στιγμή σε μια προσπάθεια επιβίωσης αναγκαστήκαμε να διώξουμε κόσμο και να περιορίσουμε μισθούς. Αυτό δεν είναι τόσο εύκολο για τον εργοδότη όσο νομίζει κανείς. Δεν υπάρχει καλύτερο πράγμα από το να μπορείς να πληρώνεις καλά τους ανθρώπους σου και να πηγαίνει ταυτόχρονα καλά και η εταιρεία. Πριν από 25 χρόνια πληρώναμε στην παραγωγή βάσει απόδοσης, μετρούσαμε δηλαδή ταλεπτά παραγωγής» που έβγαζε κάθε κοπέλα με αποτέλεσμα πολλές να αμείβονται με ποσά διπλάσια από αυτά που προέβλεπαν οι τότε συμβάσεις. Τώρα δυσκολευόμαστε να πληρώσουμε ακόμη και αυτά που προβλέπει η σύμβαση ενώ πολλοί εργαζόμενοι δουλεύουν τετραήμερο. Η απόφαση σε ποιόν θα κάνεις μείωση και σε ποια έκταση σε κάνει να μην κοιμάσαι το βράδυ. ‘Άνθρωποι τους οποίους γνώρισα ως μαθητής και είναι πάνω από 30 χρόνια στην εταιρεία, άνθρωποι που δουλεύουν σκληρά κάθε μέρα και που λόγω της κρίσης συχνά είναι οι μόνοι που εισφέρουν εισόδημα στην οικογένειά τους (κατά το αλησμόνητο «ένας εργαζόμενος για κάθε οικογένεια»). Αλλά όταν δεν έχεις να δώσεις τα χρήματα διότι δεν πουλάς, δεν σε πληρώνουν οι πελάτες, σε γδύνουν κυριολεκτικά οι φόροι, τα έξοδα και οι τόκοι το να γίνεις ευχάριστος και να μην κάνεις περικοπές δεν θα κρατήσει πολύ. Γιατί απλούστατα θα φθάσει η στιγμή, η οποία είναι πραγματικότητα σχεδόν για τις μισές επιχειρήσεις σήμερα, που δεν θα έχεις να πληρώσεις. Ούτε θα έχεις χρήματα να δώσεις τις υψηλότατες αποζημιώσεις που προβλέπει ο νόμος με αποτέλεσμα εργοδότης και εργαζόμενος να παγιδεύονται σε μια κατάσταση limbo που τελικώς αποβαίνει σε βάρος και των δύο. Η «μισητή» τρόικα ζήτησε να εξισωθούν οι αποζημιώσεις μισθωτών και εργατών. Η μέγιστη αποζημίωση απόλυσης, μετά από περίπου τρεις δεκαετίες εργασίας, είναι στην πρώτη περίπτωση είκοσι οκτώ μήνες και στη δεύτερη έξι! Μια εξόχως ρατσιστική, απαράδεκτη και αναχρονιστική ρύθμιση την οποία με την συνήθη κουτοπονηριά των κυβερνώντων καταφέραμε να «διαπραγματευθούμε» διατηρώντας τη εν ισχύι με οριακές μεταβολές σε περίπτωση προειδοποίησης.

4. Εμείς οι "μισητοί" εργοδότες

Η έννοια του εργοδότη και του επιχειρηματία στην Ελλάδα είναι συνειρμικά συνυφασμένη με τον Αλ Καπόνε. Θεωρούμεθα εν πολλοίς κρατικοδίαιτα λαμόγια που πίνουν το αίμα το εργαζόμενου, φοροδιαφεύγουν και διάγουν βίο αντίστοιχο του πεσόντος Άκη. Αλλά από εμένα δεν έχει αγοράσει ποτέ το κράτος. Όχι μόνο δεν τρεφόμαστε από αυτό αλλά μας υποβάλλει σε θανατηφόρο δίαιτα. Πληρώναμε και πληρώνουμε του φόρους μας (δεν ξέρω για πόσο θα μπορούμε ακόμη) στο ακέραιο και στη συνέχεια ερχόταν το διεφθαρμένο κράτος να μας κατακλέψει. Βλέπετε σε κάθε έλεγχο υπάρχει ένα άτυπο ποσοστό λογιστικών διαφορών (δηλαδή φόρων) το οποίο πρέπει να «βγάλει» ο εφοριακός, άσχετα από το εάν και σε τι έκταση έχει φοροδιαφύγει η εταιρεία.

Κατηγορούν τους εργοδότες για έλλειψη οράματος, καινοτομίας και επένδυσης στο ανθρώπινο δυναμικό. Εμείς βραβευθήκαμε από την ΕΕΔΕ για την προσήλωσή μας στην εκπαίδευση (είχαμε κάνει τότε σεμινάρια με θεματολογία middle management στις γαζώτριες με την προοπτική να διαμορφωθεί η παραγωγή σε flexible manufacturing cells) ενώ η εταιρεία αποτέλεσε στο παρελθόν αντικείμενο μελέτης περίπτωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για νέες μορφές οργάνωσης της εργασίας. Εκδώσαμε το πρώτο μας τιμολόγιο μηχανογραφικά το 1983, αρχίσαμε να χρησιμοποιούμε γραμμωτό κώδικα το 1985 και εφαρμόσαμε ηλεκτρονική ανταλλαγή δεδομένων το 1994 ενώ πέρσι εγκαταστήσαμε ένα state-of-the-art σύστημα για τον ίδιο σκοπό. Συμμετέχουμε περισσότερες από 25 συνεχείς χρονιές στην κορυφαία διεθνή έκθεση του κλάδου και εξάγουμε σε πολύ απαιτητικές αγορές όπως η Ιαπωνία, η Ελβετία και η Ρωσία. Καταφέραμε να επιζήσουμε για πενήντα χρόνια προσαρμοζόμενοι κάθε φορά στις απαιτήσεις των καιρών. Τώρα, αντί να γιορτάζουμε τη σημαντική αυτή επέτειο, αναρωτιόμαστε εάν θα φθάσουμε τα πενήντα ένα. Ακυρώσαμε τα περισσότερα εορταστικά των πενήντα ετών προγράμματα όχι μόνο για λόγους κόστους αλλά και για να μην προκαλέσουμε τους εκατομμύρια δοκιμαζόμενους συνανθρώπους μας.

5. Προς τον μεσαίωνα της ανεργίας

Το να έχεις επιχείρηση στην Ελλάδα ήταν ανέκαθεν δύσκολη υπόθεση. Προσωπικά παρομοιάζω το Ελληνικό κράτος με έναν Ιάπωνα κηπουρό bonsai, χωρίς όμως ίχνος καλλιτεχνικής ευαισθησίας. Στην συγκεκριμένη κηπουρική τεχνική, ή καλύτερα τέχνη, ένα δέντρο που κανονικά θα έφθανε συν τω χρόνω τα σαράντα μέτρα διατηρείται, με προσεκτικές, σχεδόν χειρουργικές παρεμβάσεις, σε ύψος μερικών εκατοστών. Στο παρελθόν κάποια δένδρα είτε ξέφευγαν ή τουλάχιστον επιζούσαν. Το σημερινό περιβάλλον όμως είναι πλέον απολύτως τοξικό για τις επιχειρήσεις. Όπως μου είπε πρόσφατα ένας στενός φίλος τραπεζίτης οι Έλληνες επιχειρηματίες είναι θέμα πολύ λίγου χρόνου να παραδώσουν τα κλειδιά. Στην περίπτωση αυτή θα περιοριστεί αυτό που οι μη-αντιπροσωπευτικοί κρατικοδίαιτοι «κοινωνικοί εταίροι» αποκαλούν «εργασιακό μεσαίωνα». Το λυπηρό είναι ότι θα αντικατασταθεί από τον μεσαίωνα της ανεργίας.

* δημοσιεύθηκε στο "Κ" της Καθημερινής στις 10 Ιουνίου 2012

Βασίλης Μασσέλος

Οι δυνάμεις της συντήρησης (ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ κλπ) θέλουν να επανασυστήσουν τους Οργανισμούς Εργατικής Εστίας και Κατοικίας

Ο αξιότιμος κος Στρατούλης χαρακτήρισε έγκλημα του ΠΑΣΟΚ & της ΝΔ το “κλείσιμο” των Οργανισμών Εργατικής Εστίας και Εργατικής Κατοικίας. Ο Ευάγγελος (sic) Βενιζέλος (sic) αν και κατά Στρατούλη «εγκληματίας» χαρακτήρισε το προαναφερθέν «κλείσιμο» ετσιθελική παρέμβαση της τρόικας και υποσχέθηκε να την αλλάξει χωρίς να εξηγήσει σε κανέναν γιατί την δέχθηκε και την συνυπέγραψε.

Η λέξη κλείσιμο είναι σε εισαγωγικά διότι το σύνολο των υπαλλήλων και το μισθολογικό κόστος των ανωτέρω οργανισμών μεταφέρθηκαν στον ΟΑΕΔ ενώ διατηρήθηκε το μέρος των εισφορών που «δίνει» ο εργαζόμενος. Παρενθετικώς ποτέ δεν κατάλαβα τις εισφορές «εργοδότη» και «εργαζόμενου» δεδομένου ότι ιστορικά ως εργοδότης πλήρωνα και πληρώνω και τις δύο εγώ ή, σωστότερα, η εταιρεία. Το σύνολο των ανωτέρω εισφορών ανέρχεται σε 2,45% επί του μισθού ή κατά μέσο όρο σε 500 ευρώ ετησίως ανά απασχολούμενο.

Θα είχε πολύ ενδιαφέρον εάν οι δυνάμεις της συντήρησης, της διαφθοράς, του πατερναλισμού ρωτούσαν κάποτε τους εργαζόμενους εάν θα προτιμούσαν να εισπράττουν το ποσό αυτό αντί να απολαμβάνουν τις «παροχές» της εργατικής εστίας και κατοικίας. Είμαι διατεθειμένος να στοιχηματίσω ότι το ποσοστό που θα έλεγε «τα λεφτά στο χέρι» θα ξεπερνούσε το 95%.

Η κατάσταση σήμερα είναι ακόμη χειρότερη γιατί έχει διατηρηθεί το μεγαλύτερο μέρος των εισφορών ενώ έχουν καταργηθεί όλες οι παροχές πλην των παλαιών επιδοτήσεων δανείων του ΟΕΚ.

Η τρόικα, σωστότατα, απαίτησε να κλείσουν δύο οργανισμοί οι οποίοι δεν έχουν λόγο ύπαρξης και επιβαρύνουν σημαντικά το κόστος εργασίας και την ανταγωνιστικότητα. Αλλά βλέπετε, πέρα από τους εργαζόμενους σε αυτούς ένα σημαντικό μέρος των εισφορών καταλήγει αδιαφανώς σε παρασιτικούς συνδικαλιστές οι οποίοι απολαμβάνουν σημαντικούς πόρους άσχετα από επίπεδο υπηρεσιών τους προς τους εργαζομένους. Ο υγιής συνδικαλισμός είναι αυτός στον οποίο ο εργαζόμενος επιλέγει, συμμετέχει άμεσα και πληρώνει ο ίδιος, προαιρετικά, τον φορέα ο οποίος τον εκπροσωπεί. Είναι αυτός όπου ο εν λόγω φορέας παρέχει τις υπηρεσίες του αποκλειστικά στα μέλη του δηλαδή τυχόν συμφωνίες με εργοδοτική οργάνωση ή εργοδότη εφαρμόζονται αποκλειστικά σε αυτά και όχι αυτομάτως σε όλους τους εργαζόμενους. Δεν είναι ο «κοινωνικός εταίρος» που εισπράττει «από την πίσω πόρτα" ποσοστά από διάφορες εισφορές χωρίς να ρωτήσει κανέναν εργαζόμενο (ή εργοδότη στην περίπτωση των εργοδοτικών οργανώσεων) εάν θέλει την υπηρεσία εκπροσώπησης.

Ο λόγος που έχουν απηυδήσει οι ξένοι με εμάς είναι ότι το Δημόσιο αποδεικνύεται λερναία ‘Υδρα. Ο Κουτρουμάνης «κλείνει» τον ΟΕΚ και την ΕΕ και μεταφέρει το μεγαλύτερο μέρος του κόστους τους στον ΟΑΕΔ. Δεν δίνει δεκάρα για το πεντακοσάρικο το οποίο σήμερα θα έκανε τεράστια διαφορά για τον εργαζόμενο και την οικονομία. Η βασική του προτεραιότητα ήταν να διατηρήσει ο πελατειακό κράτος και τα τροφεία του παρασιτικού συνδικαλισμού από τον οποίο προέρχεται.

Το μνημόνιο και η τρόικα, με ελάχιστες εξαιρέσεις, έχουν σχεδιάσει ευεργετικές παρεμβάσεις που εάν υλοποιηθούν θα αλλάξουν τη χώρα προς το καλύτερο. Τα άθλια παράσιτα όμως της συντήρησης δεν θέλουν να θίξουν με τίποτα τους «πελάτες» τους και την σφαίρα επιρροή τους. Το προκλητικότερο δε είναι ότι ο κάνουν στο όνομα του «λαού» ο οποίος πληρώνει τα σπασμένα χωρίς να τον έχει ρωτήσει ποτέ κανένας εάν θέλει. Ξέρετε πόσα θέατρα μπορεί να πάει κανείς με πεντακόσια ευρώ;

Το καταστροφικό για την Ελλάδα φαινόμενο της «υστέρησης» στην αγορά εργασίας

Η «υστέρηση» (αγγλικά:Hysteresis) είναι μια υπόθεση αναφορικά με το επίπεδο ανεργίας σε μια οικονομία βάσει της οποίας μια βραχυπρόθεσμη αύξηση της ανεργίας συνήθως επιμένει ακόμη και εάν στη συνέχεια βελτιωθούν οι οικονομικές συνθήκες και δημιουργηθούν θέσεις εργασίας. Απλουστευτικά θα λέγαμε ότι και στην ανεργία ισχύει η λαϊκή ρήση «ουδέν μονιμότερον του προσωρινού».

Το φαινόμενο της υστέρησης προκαλείται:

Α) από τις αγκυλώσεις στην αγορά εργασίας που προστατεύουν όσους ήδη εργάζονται και οδηγούν σε επίπεδα μισθών όπου δεν συμφέρει στους εργοδότες να προσλάβουν ανέργους, οι οποίοι ως γνωστόν δεν εκπροσωπούνται στις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Αυτό είναι γνωστό ως “insider/outsider model” και δε νομίζω ότι υπάρχει χώρα με πιο έντονο αυτό το φαινόμενο από την Ελλάδα (τουλάχιστον πριν τις ρυθμίσεις του μακροπρόθεσμου).

Β) Από το γεγονός ότι η  επί μακρόν ανεργία μειώνει τις ικανότητες του εργαζομένου ο οποίος από τη μία ξεχνά τις δεξιότητές του και από την άλλη δεν ακολουθεί την τεχνική/μεθοδολογιακή πρόοδο που εν τω μεταξύ συντελείται στο αντικείμενό του. Έτσι ακόμη και εάν η ανάκαμψη της οικονομίας δημιουργήσει θέσεις εργασίας ο μακροχρόνια άνεργος δεν έχει τις ικανότητες και ενίοτε τη διάθεση, να τις καλύψει. Στη χώρα μας υπάρχει και μια δραματική πτυχή αυτού του φαινομένου η οποία αφορά στους νέους που αδυνατούν να βρουν απασχόληση με αποτέλεσμα να μην αποκτούν κατ'αρχήν τις κρισιμότατες δεξιότητες και την εμπειρία που προσφέρει μια θέση εργασίας.  Έτσι οι μισοί νέοι κάτω των 25 ετών που δεν έχουν βρει δουλειά είναι  π.χ. σαν τους γυμναστές οι  οποίοι μέχρι να διορισθούν μέσω επετηρίδας έχουν γίνει 150 κιλά και είναι εν τοις πράγμασι ανίκανοι προς εργασία (όχι ότι αυτό έχει καμία σημασία στο δημόσιο).

Η βαθύτατη ύφεση έχει εκτινάξει την ανεργία σε πραγματικά εφιαλτικά επίπεδα. Στο επίσημο ποσοστό που άγγιζε πέρσι τον Δεκέμβριο το 21%, δεν συμπεριλαμβάνονται  όσοι εργάζονται και δεν πληρώνονται ο αριθμός των οποίων ξεπερνά τους 400.000, όσοι εργάζονται με μειωμένο ωράριο, λιγότερες ημέρες ή εκ περιτροπής αλλά και οι στρατευμένοι νέοι οι οποίοι είναι και αυτοί στην πραγματικότητα άνεργοι. Παρενθετικώς η στράτευση ακόμη και στις καλές οικονομικά εποχές προκαλούσε τρόπον τινά το φαινόμενο της υστέρησης κυρίως στις περιπτώσεις των εξ αναβολής κληρωτών.

Το φαινόμενο της υστέρησης παρουσιάζεται και σε προηγμένες οικονομίες με υψηλή ανταγωνιστικότητα. Σε οικονομίες με βαρύτατες δομικές αδυναμίες, εκτεταμένη διαφθορά, χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης και δεξιοτήτων όπως η ελληνική αυτό έχει τραγικές συνέπειες. Κάθε θέση εργασίας που χάνεται αναπληρώνεται πολύ δύσκολα και ακόμη και όταν (εάν) παρουσιάσουμε επιτέλους ανάπτυξη δεν θα έχουμε το ανθρώπινο δυναμικό να την τροφοδοτήσουμε σε καμία βαθμίδα (το ιδιαίτερα εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό μεταναστεύει με αυξανόμενους ρυθμούς οδηγώντας σε ένα εκτεταμένο brain drain).

Η ανάσχεση της αύξησης της ανεργίας πρέπει να αποτελέσει την πρώτη προτεραιότητα. Το υπουργείο Εργασία θα διοχετεύσει 1,2 δις Ευρώ σε δράσεις απασχόλησης οι οποίες συναγωνίζονται η μία την άλλη σε βαθμό ανοησίας (π.χ. πρόγραμμα εκμάθησης σελίδων κοινωνικής δικτύωσης σε αστέγους και άλλες ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού, απασχόληση σε Δήμους η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων ήδη απασχολούν πολλαπλάσιο προσωπικό αυτού που χρειάζεται). Ταυτόχρονα δεν κάνει απολύτως τίποτα για την άρση των αγκυλώσεων  στον τρόπο υπολογισμού των αμοιβών, στις αποζημιώσεις απόλυσης και στις μη μισθολογικές επιβαρύνσεις (βλ. Αλλού πρέπει να τραβηχτούν οι «κόκκινες γραμμές» στα εργασιακά).  

Σε ένα εξαιρετικό άρθρο στην Καθημερινή της 31.12.2011 ο καθηγητής Κώστας Μεγήρ γράφει «στην Ελλάδα η αγορά εργασίας περιορίζεται συστηματικά από υπερβολικές ρυθμίσεις. Το αποτέλεσμα είναι η υψηλή ανεργία και μία από τις χαμηλότερες παραγωγικότητες ανά εργατοώρα στην Ευρωπαϊκή Ενωση». Και συνεχίζει: «το πρόβλημα με την αγορά εργασίας έγκειται στην πληθώρα των περίπλοκων ρυθμίσεων, των διακρίσεων ανάμεσα σε κατηγορίες εργαζομένων όσον αφορά τους κανονισμούς για τις απολύσεις και τον ρόλο που παίζουν τα συνδικάτα.[..]. Οι όροι εργασίας μπορούν και πρέπει να ρυθμίζονται από ιδιωτικές συμβάσεις σε μια αγορά που διέπεται από ανταγωνισμό, και όχι με νομοθετήματα». 

Η αποκατάσταση της λειτουργίας της αγοράς εργασίας αποτελεί προϋπόθεση εξόδου από την κρίση σε συνδυασμό με την δημιουργία κατάλληλων συνθηκών για επενδύσεις με την μείωση του κράτους, την πάταξη της διαφθοράς, την αποκατάσταση της λειτουργίας της δικαιοσύνης και την δραματική βελτίωση της αποτελεσματικότητας του κράτους. Διότι ταυτόχρονα με το φαινόμενο της υστέρησης στην απασχόληση συντελείται και μια ταχεία συρρίκνωση του κεφαλαίου, το οποίο σε αντίθεση με την κρατούσα αντίληψη στην Ελλάδα, αποτελεί την βασικότερη πηγή πλούτου και ευημερίας σε μια οικονομία. Εάν δεν αναπληρωθεί το κεφάλαιο που χάνεται συνεπεία της ύφεσης, της διαφθοράς, των αδυναμιών στη δικαιοσύνη και της έλλειψης αποτελεσματικών θεσμών τότε σε συνδυασμό με το φαινόμενο της «υστέρησης» είμαστε όντως χαμένοι.


* Δημοσιεύθηκε στις 20.05.2012 στην Καθημερινή της Κυριακής

Το PSI επέτυχε. Ο ασθενής απόθανε

Η επιτυχής ολοκλήρωση του PSI παρά τους σοβαρούς αστερίσκους (συμπεριφορά ορισμένων ταμείων, απομείωση της αξίας των ομολόγων που κατείχαν μικροεπενδυτές και εταιρείες που τα είχαν λάβει ως πληρωμή κλπ) αποτελεί μετά βεβαιότητος ένα θετικό γεγονός. Όπως βέβαιο είναι ότι δύσκολα θα είχε γίνει π.χ. με τον θλιβερό κύριο Πετσάλνικο ή κάποιον άλλον από τους λούμπεν πολιτικούς μας, στη θέση του πρωθυπουργού. Μία τυχόν αποτυχία θα πυροδοτούσε ανεξέλεγκτες καταστάσεις αφού ούτε η Ιταλία, ούτε η Ισπανία έχουν διαφύγει ακόμη τον κίνδυνο. Ωστόσο, οι δύο αυτές χώρες και κυρίως η Ιταλία καταβάλουν, σε πλήρη αντίθεση με εμάς, συντονισμένες, οργανωμένες και σοβαρές προσπάθειες για να νοικοκυρέψουν τα του οίκου τους. Όταν αποφασίστηκε το δεύτερο σχέδιο διάσωσης της Ελλάδος τον περασμένο Οκτώβριο ήταν πολύ πιο κοντά στην πραγματικότητα σε σχέση με το πρώτο μνημόνιο, την αποτυχία και του σχεδιασμού του οποίου εμμέσως παραδεχόταν (η αποτυχία βεβαίως είχε να κάνει κυρίως με την μη υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων που προέβλεπε). Το μέγα ερώτημα είναι το κατά πόσον αρκεί σήμερα για να μας σώσει. Η απόφαση ελήφθη τον Οκτώβριο, δύο μήνες μετά το απονενοημένο του Βαγγέλη (ο άνθρωπος δεν είναι από καμία πλευρά «Ευάγγελος», περισσότερο στον «Βαγγέλα» φέρνει) Βενιζέλου με την τρόικα που αποσταθεροποίησε εντελώς την οικονομία και δυσχέρανε τη θέση μας με γεωμετρική πρόοδο. Τότε η απόφαση (του PSI, όχι η εγκληματική ανοησία του Βαγγέλα) ήταν όντως γενναία και ενδεχομένως επαρκής εάν έκτοτε τα πράγματα δεν είχαν εκτροχιασθεί εντελώς.


Χθες η ΕΛΣΤΑΤ αναθεώρησε επί τα χείρω τα στοιχεία για το δ΄τρίμηνο 2011 και προβλέπει μείωση του ΑΕΠ κατά 7,5%, έναντι του 7%, της αρχικής εκτίμησης. Η συνολική ετήσια ύφεση διαμορφώθηκε μια ανάσα πριν από το εφιαλτικό 7%. Με βάση τα στοιχεία για την εκτέλεση του προϋπολογισμού για τον Ιανουάριο του 2012 οι εισπράξεις από ΦΠΑ εξαιρουμένων των πετρελαιοειδών και του καπνού, που αφορούν κυρίως τις πωλήσεις Δεκεμβρίου και για τις μικρότερες εταιρείες του τελευταίου τριμήνου του προηγούμενου έτους, ήταν φέτος 1.496 δις ευρώ έναντι 1.953 δις ευρώ πέρσι, δηλαδή συνολικά μειωμένες κατά 23,4%! Η ανεργία έφθασε το 21% χωρίς να περιλαμβάνει τους νέους που δεν έχουν προσληφθεί και απολυθεί ποτέ, τους εργαζόμενους που δεν έχουν απολυθεί μεν αλλά δεν πληρώνονται, τις δεκάδες χιλιάδες περιπτώσεις στις οποίες έχουν μειωθεί οι ημέρες και ώρες απασχόλησης αλλά και τους επίσης δεκάδες χιλιάδες κληρωτούς που υπηρετούν στις Ένοπλες Δυνάμεις και αποσύρονται τεχνητά από την αγορά εργασίας για ένα έτος. Οι εξαγωγές εμφανίζουν κατά το τελευταίο τρίμηνο σημαντική κόπωση τόσο εξ αιτίας της έλλειψης εμπιστοσύνης των πελατών όσο και του γεγονότος ότι ο προαναφερθείς Βαγγέλας δεν επιστρέφει τα οφειλόμενα από ΦΠΑ ποσά στις εξαγωγικές επιχειρήσεις οι οποίες ασφυκτιούν από πλευράς ρευστότητος. Οι κρατήσεις τουριστών εμφανίζονται σημαντικά μειωμένες σε μεγάλο βαθμό χάρη και στις άοκνες προσπάθειες του ΠΑΜΕ και της παλαβής αριστεράς να ζήσει κάθε τουρίστας τέτοιο μύθο στην Ελλάδα που να μην θέλει να ξαναγυρίσει ποτέ.


Την ίδια στιγμή οι οριζόντιες περικοπές και η αποσυνδεδεμένη κατά το πλείστον από το εισόδημα φορολογία σπρώχνουν όλο και βαθύτερα την οικονομία σε ύφεση ενώ ταυτόχρονα στερούν σε πολίτες και επιχειρήσεις κάθε διέξοδο διαφυγής. Η παρανοϊκή φορολογία στα ακίνητα καθιστά αδύνατη την εκποίησή τους για κάλυψη υποχρεώσεων και τρεχουσών αναγκών και ταυτόχρονα καταβαραθρώνει την αξία τους. Η αθέτηση της υπογραφής της κυβέρνησης στο θέμα των απολύσεων (το πρώτο μνημόνιο προέβλεπε την εξίσωσή των αποζημιώσεων υπαλλήλων και εργατών) καθιστά δύσκολη έως αδύνατη την προσαρμογή των επιχειρήσεων στα νέα επίπεδα ζήτησης με αποτέλεσμα σε πολλές περιπτώσεις να καταλήγουν αύτανδρες. Η άκριτη οριζόντια περικοπή στις αποδοχές τόσο αυτών που δούλευαν όσο και αυτών που μας δούλευαν, αντί της απόλυσης των τελευταίων έχει φέρει τη χώρα στα τελευταία της. Χωρίς χειρουργικά στοχευμένες επεμβάσεις και σαρωτικές μεταρρυθμίσεις η προσωρινή αιμοδυναμική σταθεροποίηση που μας προσφέρει το PSI θα πάει χαμένη. Αλλά ποιος θα τις κάνει;  Ο Κουτρουμάνης που «έκλεισε» την Εργατική Εστία και Κατοικία μετατάσσοντας το σύνολο των υπαλλήλων τους στον ΟΑΕΔ και διατηρώντας την επιβάρυνση; H Διαμαντοπούλου που έκανε την μοναδική σοβαρή μεταρρύθμιση και έφυγε αφήνοντάς την στο στόμα του λύκου; Ο Χρυσοχοϊδης που δήλωνε στις αρχές του 2011 στο Reuters ότι θα έχουμε ανάπτυξη το τρίτο τρίμηνο του ίδιου χρόνου χωρίς να κάνει απολύτως τίποτα γι'αυτό ως αρμόδιος Υπουργός;


Ο ασθενής απόθανε. Φοβάμαι ότι αυτό το ξέρουν και οι ξένοι οι οποίοι μας διατηρούν οριακά στη ζωή μέχρι να μην κινδυνεύουν και αυτοί από τον θάνατό μας.

Αλλού πρέπει να τραβηχθούν οι «κόκκινες γραμμές» στα εργασιακά

Στην Ελλάδα όλες οι συζητήσεις, ακόμη και όταν αφορούν σε ιδιαίτερα πολύπλοκα τεχνικά θέματα, γίνονται με όρους τηλεοπτικού σόου, ψευδοδιλημμάτων και στερεοτύπων. Συνήθως, πριν καν ορισθεί το πρόβλημα, αρχίζουν και τίθενται οι ιδιαίτερα εντυπωσιακές τηλεοπτικά «κόκκινες γραμμές». Στην περίπτωση των εργασιακών θεμάτων αυτές αφορούν διάφορα «κεκτημένα» πολλά από τα οποία έχουν συντείνει στο οικονομικό μας κατάντημα. Κανείς όμως εκ των εμπλεκομένων δεν φαίνεται να αναζητά παρεμβάσεις ευεργετικές για το σύνολο της κοινωνίας και όχι για επιμέρους ομάδες συμφερόντων. Αυτό εξηγείται εύκολα από το γεγονός ότι οι «κοινωνικοί εταίροι» τόσο από πλευράς εργαζομένων όσο και εργοδοτών δεν εκπροσωπούν στην πραγματικότητα παρά μια μικρή μειοψηφία του πληθυσμού. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Πρόεδρος του ΣΕΒ δεν είναι πλέον εργοδότης ενώ  το βιογραφικό του ευτραφούς πρόεδρου της ΓΣΕΕ δεν αναφέρει πουθενά την λέξη "εργάσθηκε". Η αντιπροσωπευτικότητα δε των κοινωνικών εταίρων κατακρημνίζεται εάν συμπεριλάβει κανείς στον πληθυσμό και τους ανέργους (υπαλλήλους και τέως εργοδότες) τους οποίους ουδείς εκπροσωπεί. 

Η αγορά εργασίας στην Ελλάδα δεν λειτουργεί αποτελεσματικά, με ιδιαίτερα αρνητικές συνέπειες στην ανταγωνιστικότητα αλλά και στη συνολική ικανότητα της οικονομίας να παράγει πλούτο. Σε ένα εξαιρετικό άρθρο στην Καθημερινή της 31.12.2011 ο καθηγητής Κώστας Μεγήρ γράφει «στην Ελλάδα η αγορά εργασίας περιορίζεται συστηματικά από υπερβολικές ρυθμίσεις. Το αποτέλεσμα είναι η υψηλή ανεργία και μία από τις χαμηλότερες παραγωγικότητες ανά εργατοώρα στην Ευρωπαϊκή Ενωση». Και συνεχίζει: «το πρόβλημα με την αγορά εργασίας έγκειται στην πληθώρα των περίπλοκων ρυθμίσεων, των διακρίσεων ανάμεσα σε κατηγορίες εργαζομένων όσον αφορά τους κανονισμούς για τις απολύσεις και τον ρόλο που παίζουν τα συνδικάτα.[..]. Οι όροι εργασίας μπορούν και πρέπει να ρυθμίζονται από ιδιωτικές συμβάσεις σε μια αγορά που διέπεται από ανταγωνισμό, και όχι με νομοθετήματα». 

Επειδή “ο διάβολος είναι στις λεπτομέρειες” καλό είναι να αναλύσει κανείς τις συγκεκριμένες στρεβλώσεις που τελικώς στραγγαλίζουν την οικονομία και εκτινάσσουν την ανεργία και τη φτώχεια. Οι βασικότερες εξ αυτών, κατά τη γνώμη μου, είναι :

Α) Ωριμάνσεις. Στο ελληνικό θεσμικό πλαίσιο η βιολογική γήρανση εξασφαλίζει στον εργαζόμενο, μία σημαντική μισθολογική αύξηση ανά τριετία. Αποτέλεσμα αυτής της ρύθμισης είναι εργαζόμενοι στην ίδια ακριβώς θέση (π.χ. πωλητής σε κατάστημα, οδηγός Μετρό/Τραμ) να έχουν απολαβές που αποκλίνουν ακόμη και κατά 100%. Για παράδειγμα ο κατώτατος μισθός προσωπικού πώλησης (χωρίς επιδόματα) που προβλέπει για τους εγγάμους η κλαδική συλλογική σύμβαση είναι 1.010 ευρώ και ο ανώτατος 1.950 Ευρώ. Έτσι μια εμπορική επιχείριση δεν μπορεί να αμείψει το προσωπικό της με βάση την παραγωγικότητα (στην προκειμένη περίπτωση βάσει του ύψους των πωλήσεων) διότι εξαναγκάζεται θεσμικά να το κάνει βάσει των ετών προϋπηρεσίας. Και αυτό όταν ένας υπάλληλος π.χ. είκοσι ετών με κέφι για δουλειά ενδέχεται να πουλάει πολύ περισσότερο από έναν εξηντάχρονο “παλιά καραβάνα με 40 χρόνια στον πάγκο». Αργά η γρήγορα και ο νέος υπάλληλος θα χάσει το κέφι του όσο βλέπει ότι οι κόποι του δεν ανταμείβονται. Οι ωριμάνσεις πρέπει να καταργηθούν πλήρως και οι αυξήσεις να συνδέονται με δείκτες παραγωγικότητας είτε ενδεχόμενη προαγωγή ώστε να αποκατασταθεί η δικαιοσύνη στις αμοιβές και η σωστή λειτουργία της αγοράς εργασίας. Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι το internet έχει περιορίσει σημαντικά την πληροφοριακή ασυμμετρία του παρελθόντος, η οποία προκαλούσε μεγαλύτερες αποκλίσεις αμοιβών για το ίδιο αντικείμενο.

Β) Αποζημίωση απόλυσης – περιορισμοί στο ύψος των απολύσεων. Μία πραγματικά απαράδεκτη ρύθμιση, τόσο λογικά όσο και ηθικά, είναι οι διαφορές αποζημιώσεων που προβλέπει ο νόμος μεταξύ μισθωτών και ημερομισθίων. Για παράδειγμα ένας υπάλληλος με 28 έτη υπηρεσίας στον ίδιο εργοδότη δικαιούται, χωρίς προειδοποίηση, συνολικά 28 μισθούς αποζημίωση. Αντίστοιχα ένας εργατοτεχνίτης (ημερομίσθιος) με την ίδια ακριβώς προϋπηρεσία δικαιούται λιγότερο από 6 μισθούς δηλαδή σχεδόν το ένα πέμπτο της αποζημιώσεως του μισθωτού. Η ενιαία αντιμετώπιση των δύο κατηγοριών, η διάκριση των οποίων είναι πλέον ξεπερασμένη τόσο νομικά όσο και οικονομικά, αποτελούσε όρο του πρώτου Μνημονίου ο οποίος, μαζί με πολλούς άλλους, ουδέποτε τηρήθηκε από την Ελληνική κυβέρνηση. Αντ’ αυτού περιορίσθηκαν ελαφρά οι αποζημιώσεις των μισθωτών μόνο όμως στην περίπτωση προειδοποίησης. Οι υπέρογκες αποζημιώσεις των μισθωτών σε συνδυασμό με τους περιορισμούς στο μηνιαίο ύψος απολύσεων δημιουργούν συνθήκες κάτω από τις οποίες πολλές επιχειρήσεις, οι οποίες άλλως θα ήταν βιώσιμες, κλείνουν και τελικώς οδηγούνται πολύ περισσότεροι στην ανεργία. Ταυτόχρονα αποθαρρύνουν τις επενδύσεις και εμποδίζουν την, ευεργετική για την οικονομία και την ανταγωνιστικότητα, κινητικότητα των εργαζομένων μεταξύ εργοδοτών. 

Γ) Μη ανταποδοτικές μισθολογικές επιβαρύνσεις (ΛΑΕΚ, Επίδομα Στράτευσης Εργατική Εστία, ΟΕΚ, ΛΠΕαΑΕ)  Με τα ασφαλιστικά ταμεία να βρίσκονται σε τραγική κατάσταση είναι προφανώς δύσκολο να περιορισθούν οι επιβαρύνσεις στους βασικούς κλάδους ασθενείας & συντάξεων, ενώ το βάρος πρέπει να δοθεί στην λειτουργική εξυγίανση και αναδιοργάνωση των ταμείων η αναποτελεσματικότητα των οποίων κατατρώγει σημαντικό μέρος των εισφορών. Υπάρχουν όμως δεκάδες ελάχιστα ανταποδοτικές επιμέρους εισφορές οι οποίες είτε δεν έχουν λόγο ύπαρξης στις σημερινές συνθήκες ή δεν λειτουργούν αποτελεσματικά σε όρους κόστους/ωφέλειας π.χ. 

• ΛΑΕΚ (0,81%) Λογαριασμός για την Απασχόληση και την Επαγγελματική Κατάρτιση (0,81%). Πρόκειται για ένα αμαρτωλό κονδύλι αφού εμμέσως χρηματοδοτεί μεταξύ άλλων τον ΣΕΒ και τη ΓΣΕΕ ενώ στην πράξη δεν εξυπηρετεί τον σκοπό του. 
• Επίδομα Στράτευσης (1%). Θεσπίστηκε το 1952 & 1954 και καταβάλλεται (θεωρητικά) σε όσους υπηρέτησαν παρατεταμένη θητεία, ή κλήθηκαν για μετεκπαίδευση στις ένοπλες δυνάμεις. Σήμερα δεν έχει λόγο ύπαρξης ενώ επιβαρύνει δυσανάλογα και μη ανταποδοτικά το εργασιακό κόστος. 
• Εργατική Εστία (0,70%) Στις παρούσες συνθήκες η πλήρης κατάργηση της Εργατικής Εστίας θα έχει ευεργετικά αποτελέσματα αφού η ύπαρξή της επιβαρύνει πολλούς και ωφελεί ελάχιστους. Γενικότερα τα αυτοτελή κονδύλια τα οποία θεσπίζονται ιστορικά και ουδέποτε καταργούνται, δημιουργούν σημαντικές στρεβλώσεις, παρουσιάζουν μικρή αποτελεσματικότητα ενώ επιβαρύνουν δυσανάλογα το μισθολογικό κόστος. 
• Εργατική Κατοικία (1,75%) Η εργατική κατοικία στις περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες αποτελεί αρμοδιότητα των Δήμων οι οποίοι αντλούν πόρους για το σκοπό αυτό από τους δημότες, από την γενική κυβέρνηση και από ευρωπαϊκά προγράμματα. 
• Λογαριασμός Προστασίας Εργαζομένων από Αφερεγγυότητα Εργοδότη (sic) (0,15%) 

Οι ανωτέρω εισφορές αντιπροσωπεύουν περίπου 4,5% επί του μισθού, ποσοστό που θα είχε πολλαπλάσια ευεργετικά οφέλη εάν π.χ. αποδιδόταν στους εργαζομένους αντί να χάνεται στη συντήρηση αναποτελεσματικών δομών. Ο μέσος εργαζόμενος είναι σήμερα αρκετά ώριμος για να αποφασίσει που θα επενδύσει το 4,5% του προϊόντος του μόχθου του. 

Δ) Αντιπροσωπευτικότητα «κοινωνικών εταίρων» Εάν πάρουμε για παράδειγμα τη Γερμανία, η οποία διαθέτει ένα ιδιαίτερα λειτουργικό συνδικαλιστικό σύστημα, τόσο οι εργαζόμενοι όσο και οι εργοδότες πρέπει να είναι επισήμως μέλη ενός σωματείου προκειμένου να τους αφορούν ή να τους δεσμεύουν οι όποιες συμφωνίες προκύψουν από συλλογικές διαπραγματεύσεις. Στην περίπτωση των εργαζομένων η χρηματική συνδρομή τους στο σωματείο παρακρατείται απευθείας από τον μισθό τους ενώ δεν υπάρχει καμία κρατική επιχορήγηση, κεκαλυμμένη η μη, όπως συμβαίνει στη χώρα μας. Οι συνδικαλιστές μετέχουν αμισθί στα διοικητικά και εποπτικά συμβούλια των εταιρειών ενώ ιδιαίτερα διαδεδομένα, και αποτελεσματικά, είναι τα επιχειρησιακά σωματεία. Προς την κατεύθυνση αυτή πρέπει να αλλάξει και το θεσμικό πλαίσιο στη χώρα μας ώστε να έχουμε, και από τις δύο πλευρές, πραγματικούς συνδικαλιστές και όχι φερέλπιδες πολιτικούς.

Εάν λοιπόν κάπου πρέπει να τραβηχθούν «κόκκινες γραμμές» είναι για να διαγραφούν οι ποικίλες στρεβλώσεις οι οποίες εξυπηρετούν ελάχιστους εις βάρος του κοινωνικού συνόλου. Έτσι αντί της εξαντλητικής φορολόγησης και της βίαιας οριζόντιας περικοπής μισθών και συντάξεων που σπρώχνουν τη χώρα όλο και βαθύτερα στην ύφεση πρέπει επιτέλους να γίνουν κάθετες παρεμβάσεις αρχίζοντας με την κατάργηση των πλείστων αναποτελεσματικών ρυθμίσεων και παρασιτικών δομών που συνθλίβουν την ανταγωνιστικότητα και την οικονομία.