Είναι το ΣΔΟΕ για τα πανηγύρια;

Όταν είπα σε έναν πολύ καλό φίλο για το επεισόδιο με τον ΣΔΟΕ στην πατρίδα του, τις Αρχάνες, εξεπλάγη. “Μα”, μου είπε, “εκεί δεν είναι τσαμπουκάδες. Μου κάνει εντύπωση”. Όμως, για κάποιο λόγο, η έφοδος των αδιάφθορων (sic) στο πανηγύρι επ’ ευκαιρία της εορτής της μεταμορφώσεως του Σωτήρος εξελήφθη από τους ντόπιους ως πρόκληση (παρενθετικώς εάν αυτό συνέβαινε στα Σφακιά οι ελεγκτές μάλλον θα επέστρεφαν με έξτρα κουμπότρυπες). Στην προκειμένη περίπτωση το μείζον ζήτημα δεν είναι η αιτία που οδήγησε τα πράγματα στα άκρα ή το ποια από τις δύο πλευρές φέρει το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης.

Το ζήτημα είναι ότι, δεδομένου ότι η μη έκδοση απόδειξης δεν αποτελεί “έγκλημα”, δεν μπορεί  να αποτελεί αντικείμενο ενασχόλησης του Σώματος Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος. Στην Αγγλία η αντίστοιχη υπηρεσία ονομάζεται “Serious Fraud Office” και ασχολείται, όπως μαρτυρά και το όνομά της, με σοβαρές υποθέσεις οικονομικής απάτης και όχι με το κατά πόσον το παμπ Spaniards Inn έκοψε απόδειξη. Εκεί τα καταστήματα δεν έχουν υποχρέωση να εκδίδουν αποδείξεις και εξαιρούνται του καθεστώτος ΦΠΑ εάν έχουν ετήσιο κύκλο εργασιών κάτω από τις 77.000 χιλιάδες στερλίνες. Τα καταστήματα λιανικής μπορούν να ενταχθούν σε μία από τις απλές μεθοδολογίες ΦΠΑ όπως π.χ. υπολογισμός με βάση τις ημερήσιες εισπράξεις και την κατανομή των πωλήσεων σε κάθε συντελεστή με βάση τα τιμολόγια αγορών. Για τις μεγάλες εταιρείες με τζίρο άνω των 100 εκ. στερλινών η εκεί εφορία δίνει τη δυνατότητα να συμφωνηθεί ειδικό σύστημα διαχείρισης στα πλαίσια των αναγκών της εταιρείας ενώ υπάρχει και η επιλογή ο ΦΠΑ, π.χ. στην περίπτωση των χονδρικών πωλήσεων, να καταβάλλεται όταν εισπράττεται και όχι με την έκδοση του τιμολογίου. Μικρής έκτασης φοροδιαφυγή υπάρχει και στην Αγγλία. Επειδή όμως το οικονομικό και κοινωνικό κόστος της σύλληψής της είναι ασύμφορο το Υπουργείο Οικονομικών δεν ασχολείται με αυτήν. Ειδικότερα ο Αγγλικός ΣΔΟΕ επιλαμβάνεται υποθέσεων απάτης πολλών εκατομμυρίων με κριτήριο πάντα την αποτελεσματικότητα. Για παράδειγμα αποφάσισε να μην αναζητήσει τα κλεμμένα χρήματα στην πολύκροτη υπόθεση Polly Peck, ύψους 29 εκατομμυρίων λιρών, διότι ήταν εξαιρετικά αμφίβολη η ανάκτηση μέρους των απωλειών του κράτους. Έτσι, παρά τον εξαιρετικά πολιτικά ευαίσθητο χαρακτήρα της υπόθεσης, ανακοίνωσε ότι το εκτιμώμενο κόστος ανάκτησης ήταν δυσανάλογο με την εκτιμώμενη εισπραξιμότητα και την έθεσε στο αρχείο. (βλ. σχετικό άρθρο της Guardian)

Στη χώρα μας η συμμόρφωση με το φορολογικό σύστημα είναι από εξαιρετικά δύσκολη έως αδύνατη. Ειδικά στους ελεύθερους επαγγελματίες η λογική των αρχών είναι “ξέρω ότι με κλέβουν γι’αυτό και θα αυξήσω τους φόρους (τέλος επιτηδεύματος, μηδενικό αφορολόγητο, υψηλότεροι συντελεστές κλπ) για να ρεφάρω”. Έτσι στις περιπτώσεις εντατικού ελέγχου μίας τέτοιας επιχείρισης το αποτέλεσμα συχνά είναι το κλείσιμό της.

Το σημερινό φορολογικό σύστημα θυμίζει κάτι παρανοϊκές πινακίδες της τροχαίας στην παλαιά Εθνική οδό Αθήνας-Θεσσαλονίκης που ξαφνικά από τα 120 χιλιόμετρα έπρεπε να “κατεβάσει” ο οδηγός στα 50 για τη διασταύρωση. Εκεί περίμενε το τοπικό αστυνομικό όργανο για να κόψει κλήση στους Αθηναίους και τους Θεσσαλονικείς. Ορισμένοι εξαιρετικά άτυχοι πλήρωναν το τίμημα της μη συμμόρφωσης. Τότε γνωστός δημοσιογράφος είχε κάνει τη διαδρομή τηρώντας ευλαβικά τα όρια και χρειάστηκε 9 ώρες. Με δεδομένο ότι η πιθανότητα να πάρει κανείς κλήση ήταν μικρή, αφού τα σημεία όπου την “έστηναν” ήταν γνωστά, το 100% των οδηγών παρανομούσε.

Σήμερα το κράτος δεν έχει τα χρήματα να κάνει ελέγχους σε επίπεδο που θα λειτουργούσε αποτρεπτικά. Ακόμη και εάν τα είχε, το κόστος των ελέγχων θα ήταν δυσανάλογο των εσόδων. Αλλά στη χώρα μας βλέπετε, αντί το ΣΔΟΕ να ασχολείται με τη λίστα Λαγκάρντ, κυνηγάει τα πανηγύρια. Όχι τυχαία γιατί εν προκειμένω βρίσκεται στον φυσικό του χώρο.

του Ανδρέα Πετρουλάκη από την "Καθημερινή"

ΣΔΟΕ: (Not Very) Serious Fraud Office

Σε σημερινή ανταπόκριση του Θανάση Γκαβού από το Λονδίνο το www.skai.gr γράφει：”Το Γραφείο Σοβαρών Οικονομικών Απατών (Serious Fraud Office) στη Βρετανία αποφάσισε να μην κινήσει διαδικασία για την επιστροφή μεταξύ άλλων από το Συντηρητικό Κόμμα των δωρεών που είχε λάβει από τον καταδικασθέντα για απάτη Τουρκοκύπριο επιχειρηματία, Ασίλ Ναδίρ στα τέλη της δεκαετίας του 1980.Η υπηρεσία αποφάσισε ότι τυχόν προσπάθειες να εντοπιστούν και να επιστραφούν τα 146 εκατομμύρια λίρες που είχε κλέψει από την εταιρεία του ο Τουρκοκύπριος επιχειρηματίας θα συνοδεύονταν από υπερβολικά μεγάλο κόστος για τους Βρετανούς φορολογούμενους".

Αυτές τις μέρες κυκλοφορεί μία σκαναρισμένη απόφαση του ΣΔΟΕ με την οποία επιβάλλεται στέρηση πινακίδων για 15 μέρες σε αρτοποιό ο οποίος «μετέφερε στις 7.4.2012 [….] τέσσερις τυρόπιτες συνολικής αξίας 4,00 ευρώ (sic), χωρίς συνοδευτικό φορολογικό στοιχείο, κατά παράβαση των διατάξεων του Κ.Β.Σ. Το ΣΔΟΕ Θεσσαλίας συνέταξε στις 20.6.2012 έκθεση ελέγχου η οποία εστάλη στην Δ.Ο.Υ. Α’ Λάρισας η οποία επέβαλε πρόστιμο ΚΒΣ με την υπ’ αριθμόν 452/22-8-2012 απόφασή της. Στη συνέχεια εξέδωσε απόφαση δυνάμει του άρθρου 13 παρ.6 του Ν.2523 για αφαίρεση των πινακίδων κυκλοφορίας του οικονομικώς εγκληματίσαντα φούρναρη η οποία κοινοποιήθηκε στο οικείο Αστυνομικό Τμήμα από το οποίο ζητείται να συνταχθεί σχετική έκθεση η οποία θα κοινοποιηθεί στην Δ.Ο.Υ. Λάρισας και στη Διεύθυνση Συγκοινωνιών. Μ’άλλα λόγια το ελληνικό κράτος δαπάνησε τουλάχιστον 2.000 ευρώ σε απασχόληση, χαρτί, ταχυδρομικά κλπ για τέσσερις (4) τυρόπιτες αδιαφορώντας για τα 5.000.000 ευρώ του Θέμου, για τον κύριο Τσουκάτο και παίζοντας πινγκ πονγκ με τη περιβόητη λίστα Λαγκάρντ.

Υπό αυτό το πρίσμα θα πρέπει το ΣΔΟΕ, ο οποίος καθημερινά επιβεβαιώνει την ρήση του αείμνηστου αρχιτέκτονα και Ακαδημαϊκού Φαίδωνα Κυδωνιάτη ότι ΄’στην Ελλάδα τα πράγματα διαφέρουν μόνον ως προς τον βαθμό του γελοίου», να μετονομαστεί σε ΣΔΟΨ ήτοι σε Σώμα Δίωξης Οικονομικού Ψιλοπαραπτώματος.

Μία άλλη ανάγνωση της Ύδρας

Δε νομίζω ότι θα ήταν ποτέ δυνατόν οι κάτοικοι της Πάρου να πολιορκούσαν το τοπικό αστυνομικό τμήμα, να έκοβαν την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος και ύδατος και να εγκλώβιζαν τους αστυνομικούς διαμαρτυρόμενοι για τη σύλληψη του 20χρονου (ψυχικά άρρωστου) Πακιστανού που τραυμάτισε σοβαρά το κοριτσάκι. Ούτε θα τους περνούσε στη συνέχεια από το μυαλό να δείρουν το πλήρωμα του πλοίου που τον μετέφερε, για τα περαιτέρω, στην Εισαγγελία της Σύρου.

Αντιθέτως ο λαός αντέδρασε ακριβώς έτσι στην περίπτωση της σύλληψης ιδιοκτήτη εστιατορίου στην Ύδρα ο οποίος, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του ΣΔΟΕ, δεν εξέδιδε τις προβλεπόμενες από τον ΚΒΣ αποδείξεις. Πολλοί ορθώς καταδίκασαν το περιστατικό παρομοιάζοντάς το όμως, λαθεμένα κατ’ εμέ, με το κίνημα “Δεν πληρώνω”. Αυτό το περιώνυμο “κίνημα” πρόκειται για happening της λεγόμενης «παλαβής αριστεράς» και είναι ελάχιστες οι περιπτώσεις όπου εδράζεται στον απλού λαό (μια εξ αυτών είναι η «εθνική οδός» Κορίνθου-Πατρών η οποία, αν και καρόδρομος, εισπράττει κανονικά διόδια με αντάλλαγμα μια νεφελώδη υπόσχεση κατασκευής στο μέλλον με τα έργα να έχουν παγώσει από διετίας).

Στην περίπτωση της Ύδρας η αγανάκτηση και οι ακραίες αντιδράσεις ήταν απαράδεκτες μεν,  αυθεντικές και ειλικρινείς δε. Αυτό κατά τη γνώμη μου πρέπει να προβληματίσει πολύ το Υπουργείο Οικονομικών δεδομένου ότι, κατά τα φαινόμενα, στη συνείδηση των πολιτών της Ύδρας αυτό που αποκαλείται «φοροδιαφυγή» δεν είναι, σε αντίθεση με την συμπεριφορά των «αδιάφθορων» στο εν λόγω περιστατικό, ηθικά επιλήψιμο.

Φταίει το άθλιο, άδικο και απαράδεκτο φορολογικό σύστημα; Φταίει η διαφθορά, η αναποτελεσματικότητα των ελεγκτικών μηχανισμών; το ότι οι φόροι μας χρυσώνουν τις τσέπες του Άκη και άλλων χιλίων προσώπων οι φάκελλοι των οποίων σύμφωνα με δημοσιεύματα βρίσκονταν στο γραφείο του, παυθέντα χάριν πολιτικού φίλου, εισαγγελέα Διώτη; Σε κάθε περίπτωση το ατυχές συμβάν της Ύδρας δεν πρέπει να αναγνωσθεί ως παλαβή παραβατική συμπεριφορά αλλά ως ένδειξη σοβαρού συστημικού προβλήματος. Διότι προϋπόθεση για την πάταξη της φοροδιαφυγής είναι να απαξιωθεί ηθικά ως συμπεριφορά και να πάψει να συμφέρει.

Ελλάς έθνος εγκληματιών (σε ποσοστό 52,76%)

“Σε σημερινή του ανακοίνωση [το ΣΔΟΕ] επισημαίνει ότι στο πλαίσιο αυτό και για το χρονικό διάστημα από 10/8/2012 – 13/8/2012 πραγματοποιήθηκαν 707 έλεγχοι, κατά τους οποίους βρέθηκαν 373 παραβάτες και διαπιστώθηκαν 1631 παραβάσεις. Δηλαδή το μέσο ποσοστό παραβατικότητας διαμορφώθηκε στο 52,76%. Τα υψηλότερα ποσοστά παραβατικότητας σημειώθηκαν σε περιοχές όπως στην Λευκάδα όπου το ποσοστό στους συγκεκριμένους ελέγχους έφθασε το 100% (σε έξι ελέγχους), στην Βόρεια και Κεντρική Εύβοια με ποσοστό 86,3% (σε 22 ελέγχους), στη Ρόδο με 82% (σε 39 ελέγχους), στην Πάρο-Αντίπαρο με 80% (σε 26 ελέγχους) και στην Ζάκυνθο με 75% (σε 4 ελέγχους).” Καθημερινή 15.08.2012.

Διαβάζοντας τα παραπάνω έρχεται αμέσως στο νου η λαϊκή ρήση “ή στραβός είναι ο γιαλός ή στραβά αρμενίζουμε”. Κατ’ αρχήν τα συγκεκριμένα ποσοστά στοιχειοθετούν εξαιρετικά κακή επίδοση των ελεγκτικών μηχανισμών. Για παράδειγμα θα μπορούσε κανείς να φανταστεί το 52,70% των πιλότων να αναχωρούν από το Ελ.Βενιζέλος τύφλα στο μεθύσι; Ταυτόχρονα είναι ενδεικτικά συστημικού προβλήματος για το οποίο στο σύνολο της ευθύνης φέρει αποκλειστικά το Υπουργείο Οικονομικών και οι πολιτικές του ηγεσίες κατά τα τελευταία τριάντα χρόνια.

Κατ’ αρχήν το ίδιο το φορολογικό σύστημα καθιστά εξαιρετικά δύσκολη τη συμμόρφωση αφού είναι αδιανόητα τυπολατρικό αλλά και άδικο. Σε μία μεσαία εταιρεία είναι αδύνατον το ΣΔΟΕ να μην βρει τίποτε ενώ συχνά οι “παραβάσεις” δεν σημαίνουν ότι η εταιρεία φοροδιέφυγε (μπορεί να έχει καθυστερήσει να τυπώσει θεωρημένα ισοζύγια, να μην έχει θεωρήσει το δελτίο συντήρησης του φορολογικού μηχανισμού, να μην έχει βάλει ώρα αναχώρησης ή αριθμό αυτοκινήτου σε ένα δελτίο κλπ). Το γεγονός ότι η φορολογία δεν συνδέεται πλέον με το εισόδημα (φόρος ακίνητης περιουσίας, τέλη επιτηδεύματος κλπ) το οποίο ενίοτε ξεπερνά, το ότι σε πολλές περιπτώσεις οι “παρακρατούμενοι φόροι” (π.χ. ΦΠΑ) αποδίδονται πολλούς μήνες πριν εισπραχθούν από τις εταιρείες (εάν τελικώς εισπραχθούν) αλλά και η πλήρης απορρόφηση της ρευστότητας από το κράτος (που εισπράττει μεν αλλά δεν πληρώνει κανέναν πλην τους σε σημαντικό βαθμό αργόσχολους υπαλλήλους του) καθιστούν την “παραβατικότητα” ανάγκη και όχι επιλογή.

Ταυτόχρονα το ΣΔΟΕ, κατά το παρελθόν τουλάχιστον, βασικό στόχο είχε την είσπραξη χαρτζηλικιού (και συχνά κάτι περισσότερο από χαρτζηλίκι) από τους ελεγκτές που τοποθετούντο εκεί με πολιτική παρέμβαση “για να κάνουν την καλή”. Εξ ου και η παρουσία οδηγών τρόλεϊ και τραυματιοφορέων στις τάξεις των αδιάφθορων (η σωστότερα των ντιπ διεφθαρμένων). Παρενθετικώς η παύση του εισαγγελέα Διώτη από την ηγεσία του ΣΔΟΕ και η τοποθέτηση εφοριακού-πολιτικού φίλου είναι εξόχως λυπηρή. Θυμηθείτε τον βίο και πολιτεία του Αδάμ –call me «Μάκη»- Ρεγκούζα. Η εγγενής διαφθορά τρέφει την φοροδιαφυγή διότι απλώς την καθιστά συμφέρουσα. Όταν ένα εποχιακό κατάστημα κλέψει 10.000 ευρώ και καθαρίσει δίνοντας ένα χιλιάρικο στους αδιάφθορους τότε προφανώς θα επιδοθεί στο σπορ. Το γεγονός ότι η υπηρεσία έκανε τον ιλιγγιώδη αριθμό των τεσσάρων (4) ελέγχων στη Ζάκυνθο και των έξι (6) στη Λευκάδα καθιστά την πιθανότητα να χρειαστεί το χιλιάρικο τόσο μικρή ώστε η φοροδιαφυγή (όσο κατακριτέα και εάν είναι - sed lex dura lex) να καθίσταται απολύτως ορθολογική επιλογή ενός homo economicus.

Εάν βεβαίως ο homo economicus βρισκόταν στον ΣΔΟΕ δεν θα ασχολείτο με τον ταβερνιάρη στην Ζάκυνθο και των ενοικιαστή ομπρελλών παραλίας στην Λευκάδα αλλά με τους κ.κ. Αναστασιάδη, Μαντέλη, Τσουκάτο και τους περίπου χίλιους φακέλλους μικρών και μεγάλων Τσοχατζόπουλων που είχε στα χέρια του ο κος Διώτης. Στις σοβαρές χώρες το serious fraud office κυνηγάει τις υποθέσεις όπου η σχέση ελεγκτικού κόστους/ωφέλειας είναι θετική. Αλλά βλέπετε στη χώρα μας η φοροδιαφυγή των πολιτικών προσώπων και των φίλων τους δεν θεωρείται τέτοια και κανείς δεν ασχολείται με αυτήν.

Τελικά θέλουμε συμμόρφωση ή έσοδα;

Η αγορά είναι γεμάτη φήμες ότι οι φορολογικοί έλεγχοι προσεγγίζουν πλέον τα επίπεδα του μεσαιωνικού φοροεισπράκτορα που έμπαινε στο σπίτι και έπαιρνε όλο το βιος της οικογένειας χωρίς να νοιάζεται ιδιαίτερα για το πώς θα ζήσουν στη συνέχεια. Οι “στόχοι” ανά εφορία, η αβεβαιότητα των ελεγκτών για τη θέση τους και η ατυχής αναβολή πολύ σημαντικών μεταρρυθμίσεων έχουν δημιουργήσει [σε συνδυασμό με την παρανοϊκή απαίτηση να καταβάλλει η επιχείριση το 50% των (συχνότατα παρατύπως) καταλογισθέντων φόρων και προστίμων προκειμένου να προσφύγει στα διοικητικά δικαστήρια]  συνθήκες που θυμίζουν τις τελευταίες μέρες της Πομπηίας.  Ταυτόχρονα οι έλεγχοι του ΣΔΟΕ αποκαλύπτουν δυσθεώρητα ποσοστά παραβατικότητας που θέλουν σχεδόν τις μισές (και ενίοτε περισσότερες) επιχειρήσεις να έχουν υποπέσει σε φορολογικό παράπτωμα. Είναι προφανές ότι τίποτε δεν έχει αλλάξει στα “core values” του φορολογικού συστήματος το οποίο στην πραγματικότητα αδιαφορεί εντελώς για το εάν οι επιχειρήσεις συμμορφώνονται ή όχι στις κείμενες διατάξεις.  Στόχος του συστήματος ήταν πάντα τα "έσοδα", τόσο αυτά που φθάνουν στα ταμεία του κράτους αλλά και αυτά που χάνονται στη διαδρομή. Μάλιστα φρονώ ότι το “σύστημα” δεν επιθυμεί πραγματικά να συμμορφώνονται οι επιχειρήσεις γιατί αυτό περιορίζει κυρίως το μέρος των εσόδων που δεν φθάνει στα ταμεία του κράτους.  Έτσι πολλές φορές, ακόμη και στις περιπτώσεις που υπάρχει συμμόρφωση, κάτι πολύ δύσκολο δεδομένου ότι η συχνότητα αλλαγής του φορολογικού πλαισίου αλλά και η πολυπλοκότητά του δυσκολεύουν απίστευτα τις επιχειρήσεις που θέλουν να είναι καθ’όλα εντάξει, ο ελεγκτικός μηχανισμός καταφεύγει σε παρατυπίες προκειμένου να καταλογίσει π.χ. λογιστικές διαφορές για να πιάσει τον στόχο (και την άτυπη quota).  Έτσι οι συνεπείς επιχειρήσεις όχι μόνο δεν επιβραβεύονται αλλά στην πράξη τιμωρούνται σε σχέση με όσες έχουν κλέψει πολύ περισσότερα από αυτά που τους στοιχίζει το κάθε μορφής συγχωροχάρτι. Το δε Υπουργείο Οικονομικών δεν κάνει καμία απολύτως θετική ενέργεια προκειμένου να εξασφαλίσει την συμμόρφωση. Τέτοιες ενέργειες θα ήταν η απλοποίηση των διαδικασιών και των υποχρεώσεων ώστε να είναι ευκολότερη και διαχειριστικά φθηνότερη η συμμόρφωση, η ενεργή υποστήριξη επιχειρήσεων και επιχειρηματιών & η γρήγορη και αποτελεσματική λειτουργία της διοικητικής δικαιοσύνης.  Σε ότι αφορά την τελευταία είναι προφανές ότι εάν, όπως στο εξωτερικό, υπήρχε πλήρης αξιοποίηση της πληροφορικής (ηλεκτρονική υποβολή προσφυγών, ηλεκτρονική παρακολούθηση & υποβολή υπομνημάτων κλπ) δεδομένου ότι το 90% των περιπτώσεων παρουσιάζουν πολύ μεγάλή ομοιότητα η ταχύτητα απονομής της διοικητικής δικαιοσύνης θα ήταν γεωμετρικά καλύτερη, Και δεν θα χρειαζόταν η κατάπτυστη διάταξη του 50% που δεν είναι τίποτε άλλο από βροντερή ομολογία αποτυχίας.  Τις τελευταίες δεκαετίες (με λίγες φωτεινές εξαιρέσεις) η κυβέρνηση καταφεύγει παγίως στην ατελέσφορη καταστολή και ποινικοποίηση. Κάτι μάλλον αστείο όταν σήμερα 18 από τους 194 οικονομικούς της επιθωρητές (η κορυφαία ελεγκτική βαθμίδα) έχουν περάσει πρόσφατα το κατώφλι της εισαγγελίας ως κατηγορούμενοι για διαφορά.