Περιορισμοί στη χρήση μετρητών και φοροδιαφυγή

Σ​​τις αρχές Μαρτίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε διαβούλευση με θέμα την επιβολή ενιαίων περιορισμών στη χρήση μετρητών (CPLs: Cash Payment Limits), με στόχο την πάταξη της τρομοκρατίας και με το σκεπτικό ότι «οι πληρωμές σε μετρητά χρησιμοποιούνται ευρέως στη χρηματοδότηση τρομοκρατικών ενεργειών». Το συγκεκριμένο ζήτημα λίγο αφορά τη χώρα μας, όπου ήδη ισχύουν εξαιρετικά, έως παράλογα χαμηλά, τέτοια όρια. Ωστόσο έχει ενδιαφέρον το σχετικό υπόμνημα που κατέθεσε η Ευρωπαϊκή Ενωση εταιρειών διαχείρισης μετρητών (ESTA).

Σε ό,τι αφορά την τρομοκρατία δεν προκύπτει κάποια σχέση των CPLs με τον περιορισμό της,  δεδομένου ότι οι περισσότερες επιθέσεις είναι χαμηλού κόστους (το 75% στοιχίζει λιγότερο από 10.000 ευρώ) και χρηματοδοτούνται από νόμιμες πηγές οι οποίες είναι αδύνατον να εντοπισθούν π.χ. μεταξύ των περισσότερων από 110 δισ. συναλλαγών που γίνονται στην Ε.Ε., εάν δεν είναι ήδη ύποπτος ο δράστης.

Εάν είναι γνωστός στις αρχές τυχόν περιορισμός στη χρήση μετρητών δεν θα αλλάξει κάτι, ενώ αντιθέτως θα ταλαιπωρήσει και θα περιορίσει την οικονομική ελευθερία και το θεμελιώδες δικαίωμα στην ιδιωτικότητα εκατομμυρίων πολιτών, δικαίωμα που προστατεύεται ρητά με το άρθρο 7 της Ευρωπαϊκής Χάρτας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ECHR).

Μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάλυση που αφορά τη συσχέτιση των CPLs με τον περιορισμό της φοροδιαφυγής και της διαφθοράς. Οπως και σε κάθε κατασταλτικού τύπου μέτρο, έτσι και τα CPLs εφαρμόζονται ήδη σε χώρες με υψηλή φοροδιαφυγή όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία, το Βέλγιο και η Ιταλία. Ειδικά στην περίπτωση της Πορτογαλίας και της Γαλλίας, η παραοικονομία αυξήθηκε μετά τη θέσπιση CPLs. Αντιθέτως σε καμία ευρωπαϊκή χώρα με χαμηλά ποσοστά φοροδιαφυγής (Ελβετία, Αυστρία, Ολλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο) δεν υπάρχει περιορισμός στη χρήση μετρητών στις πληρωμές. Χαρακτηριστική, αν και εκτός Ε.Ε., είναι η περίπτωση της Ιαπωνίας, μία χώρα με ελάχιστη φοροδιαφυγή, όπου παραμένει συνήθης η αγορά π.χ. ενός ακριβού αυτοκινήτου με μετρητά.

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Τραπέζης της Ελλάδος, η τραγική για τη χώρα και την οικονομία επιβολή των capital controls οδήγησε σε διπλασιασμό των αγορών με χρεωστικές/πιστωτικές κάρτες από 4,4% κατά μέσον όρο το 2010-2014 σε 11,2% κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2016, αλλά και σε αύξηση των εσόδων από ΦΠΑ λόγω της βελτίωσης της συμμόρφωσης. Η μελέτη εκτιμά ότι τα έσοδα από ΦΠΑ αυξάνονται κατά το μάλλον υψηλό ποσοστό του 1% για κάθε αντιστοίχως 1% αύξησης της συμμετοχής των καρτών στις πληρωμές.

Στη μελέτη της ΤτΕ γίνεται αναφορά στη μόνη εμπειρική έρευνα για τις επιπτώσεις του μείγματος πληρωμών στα φορολογικά έσοδα (Madzharova, 2014), η οποία συνδέει τη χρήση μετρητών με τη φοροδιαφυγή, χωρίς όμως να διαπιστώνει ευεργετικά αποτελέσματα στα δημόσια έσοδα από τη χρήση καρτών. Η πολιτική της «συμμόρφωσης με το στανιό» και του συνεχούς περιορισμού της προσωπικής (ιδιωτικότητα) και οικονομικής (capital controls, υποχρεωτική χρήση POS & καρτών) ελευθερίας των πολιτών σε συνδυασμό με ένα παράλογο φορολογικό πλαίσιο μόνο βραχυπρόθεσμα μπορεί να αποδώσει, ενώ ενδεχομένως οδηγεί σε μείωση των μελλοντικών εσόδων σε όρους καθαράς παρούσας αξίας. Παρενθετικώς η μελέτη της ΤτΕ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι σε περίπτωση μείωσης του σημερινού συντελεστή ΦΠΑ θα αυξηθούν τα έσοδα.

Η λύση δεν μπορεί να αναζητηθεί στα κατασταλτικά μέτρα, τις δημεύσεις, τις αθρόες κατασχέσεις κλπ. αλλά σε ένα φορολογικό σύστημα που θα επιτρέπει στον πολίτη κατ’ αρχήν να επιβιώνει, αλλά και να δρέπει τους κόπους των προσπαθειών του γιατί αλλιώς είτε θα φοροδιαφύγει είτε θα φύγει από τη χώρα ή εάν δεν μπορεί να κάνει τίποτα από τα δύο θα σταματήσει –αναγκαστικά– να πληρώνει φόρους. Το γεγονός ότι όσο χαμηλότερη είναι η φοροδιαφυγή σε μία χώρα τόσο μεγαλύτερος είναι ο βαθμός ελευθερίας των πολιτών και αντιστοίχως λιγότερα τα αναγκαστικά μέτρα, δεν είναι τυχαίο. Αντιθέτως η σημερινή πολιτική της κυβέρνησης, ΑΑΔΕ και δανειστών, που προσποιούνται ότι το πρόβλημα συμμόρφωσης έγκειται στη δυστροπία των οφειλετών-φορολογουμένων και όχι στο γεγονός ότι το φορολογικό πλαίσιο είναι εκτός λογικής (βλ. ληξιπρόθεσμα & ποσοστό εισπραξιμότητας των φόρων), οδηγεί σε εξαιρετικά επικίνδυνο θεσμικά περιορισμό των ατομικών ελευθεριών και των θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών.

* Δημοσιεύθηκε στο φύλλο της 20ης Αυγούστου της Καθημερινής

Εφαρμοσμένος φορολογικός σουρεαλισμός με την "βούλα" της τρόικας

Στο νομοσχέδιο που πρέπει να ψηφισθεί έως αύριο (15/7) προκειμένου να προχωρήσει το τρίτο σχέδιο διάσωσης περιλαμβάνονται οι ακόλουθες διατάξεις

«7. Κατ΄ εξαίρεση των διατάξεων των παραγράφων 2 και 3 του παρόντος άρθρου, στις περιοχές της παρ.4 του άρθρου 21 του ν.2859/2000, με πληθυσμό άνω των τεσσάρων χιλιάδων εκατό (4.100) μόνιμων κατοίκων, με βάση την τελευταία εθνική απογραφή, το ανώτατο όριο των συναλλαγών σε μετρητά ορίζεται σε εβδομήντα (70) ευρώ ανά συναλλαγή, εκτός από τις συναλλαγές που γίνονται με δημόσιο φορέα. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης και Οικονομικών καθορίζεται κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή της παρούσας παραγράφου.» β. Στο άρθρο 20 του ν.3842/2010 προστίθεται παράγραφος 8 ως εξής: «8. Το ποσό του ΦΠΑ που αναλογεί στο σύνολο των συναλλαγών, οι οποίες εμπίπτουν στις ρυθμίσεις των παραγράφων 2,3 και 7 του παρόντος άρθρου και διενεργούνται με οποιονδήποτε τρόπο και ιδίως μέσω χρήσης πιστωτικής ή χρεωστικής κάρτας, ηλεκτρονικής τραπεζιτικής (e-banking), τραπεζικής κατάθεσης 13 σε εξόφληση τιμολογίου ή τραπεζικής επιταγής, δεσμεύεται από την τράπεζα και αποδίδεται κατευθείαν στο δημόσιο εντός πέντε (5) ημερών από τη διενέργεια της πληρωμής. Σε περίπτωση φορολογουμένων που υποβάλλουν δήλωση ΦΠΑ, η τράπεζα χορηγεί βεβαίωση για το εισπραχθέν ποσό ΦΠΑ, ώστε να υπολογίζεται στη δήλωση του φορολογουμένου. Για τις υπηρεσίες αυτές τα τραπεζικά ιδρύματα δεν χρεώνουν δαπάνες ή οποιαδήποτε αμοιβή. Με απόφαση του Γενικού Γραμματέα Δημοσίων Εσόδων ρυθμίζεται η διαδικασία εφαρμογής της διάταξης της παρούσας παραγράφου, καθώς και κάθε ζήτημα σχετικά με την απόδοση και την επιστροφή ΦΠΑ.»

Πρακτικά το όριο συναλλαγών με μετρητά μειώνεται από τα πεντακόσια (500€) ευρώ που είναι σήμερα στα εβδομήντα ευρώ (70€) ! για πόλεις με πληθυσμό έως 4.100 κατοίκους! (εδώ οι μελετητές του εφαρμοσμένου σουρεαλισμού θα πρέπει να ερευνήσουν πώς προέκυψε αυτός ο αριθμός). Το εν λόγω ποσό είναι ιδιαίτερα χαμηλό ώστε από την μία πλευρά να μην επηρεάζει ουσιαστικά την φοροδιαφυγή αλλά να ταλαιπωρεί φρικτά τους νομοταγείς επιχειρηματίες προσθέτοντάς τους σημαντικό κόστος τραπεζικών προμηθειών αλλά και διαχείρισης.

Ο εφαρμοσμένος σουρεαλισμός συνεχίζεται αφού ο αναλογών ΦΠΑ θα αποδίδεται αυτομάτως από τις τράπεζες στο κράτος ασχέτως του εάν μία επιχείριση είναι πιστωτική (δηλαδή της οφείλει ΦΠΑ το δημόσιο). Η Τράπεζα θα χορηγεί ένα "πιστοποιητικό" πληρωμής το οποίο θα χρησιμοποιείται στην μηναία δήλωση αυξάνοντας σημαντικά το διαχειριστικό κόστος στoυς συνεπείς ενώ για τους "πιστωτικούς" θα μπορεί να κορνιζωθεί και να τους θυμίζει πόσο ανόητοι ήταν όταν αποφάσισαν να επενδύσουν στη χώρα.

Επί της ουσίας το μέτρο δεν επηρεάζει όσους δεν εκδίδουν έτσι και αλλιώς αποδείξεις που είναι και το βασικό πρόβλημα στην φοροδιαφυγή. Ταυτόχρονα, εάν το συγκεκριμένο μέτρο εντάσσεται στην προσπάθεια "σύλληψης" της φοροδιαφυγής των ελεύθερων επαγγελματιών τότε θα έπρεπε να συνδυαστεί με εξορθολογισμό του εντελώς παράλογου φορολογικού συστήματος το οποίο απαιτεί 23% ΦΠΑ, 29% φόρο, 5,000 Ευρώ ετησίως ΟΑΕΕ, 1.000 τέλος επιτηδεύματος, 100% προκαταβολή φόρου με αποτέλεσμα να μην αφήνει ούτε ευρώ στην τσέπη όσων μικρομεσαίων δηλώνουν τα πραγματικά τους εισοδήματα.

Κανένα αποσπασματικό μέτρο καταπολέμησης της φοροδιαφυγής δεν απέδωσε στην Ελλάδα, απλούστατα γιατί δεκαετίες συσσωρευμένων τέτοιων μέτρων έχουν συνθέσει ένα φορολογικό σύστημα "Φρανκενστάϊν" που τραβά από μόνο τη χώρα στον γκρεμό. Σήμερα χρειάζεται περισσότερο από ποτέ ένας ενιαίος συντελεστής (flat tax) για όλους χωρίς εξαιρέσεις και ασχέτως πηγής εισοδήματος με ταυτόχρονη κατάργηση δεκάδων επιμέρους φόρων. Γιατί έτσι όπως έχουν τα πράγματα σήμερα,  με το παρόν φορολογικό σύστημα δεν υπάρχει καμία ελπίδα.

Τί σημαίνει "υφεσιακά μέτρα" στα συριζέϊκα;

Ο Σούπερ Μπαρούφας σε κατάλληλο background

Με την άνοδο του αριστερού χαλιφάτου στην εξουσία εξοικειωνόμαστε βιαίως με τα συριζέϊκα καλιαρντά τα οποία παρουσιάζουν σημαντικό βαθμό δυσκολίας, ειδικά όταν οι έννοιες αντιστρέφονται πλήρως. Σε αντίθεση με τις περιπτώσεις απλής μετονομασίας για τις οποίες ο Βάρδος είχε γράψει το περίφημο "What’s in a name? that which we call a rose. By any other name would smell as sweet;" όπως για παράδειγμα


τρόικα - "θεσμοί" - "Brussel's Group"

μνημόνιο - "πρόγραμμα γέφυρα", "Πρόγραμμα Ανάπτυξης"

κλπ, οι περιπτώσεις "βαφτίζω το κρέας ψάρι" δημιουργούν μεγάλη σύγχυση.


Χαρακτηριστική είναι η χρήση του όρου "υφεσιακά μέτρα" τα οποία σθεναρά αρνείται να αποδεχθεί ο κορυφαίος των διασκεδαστών του χαλιφάτου Σούπερ Μπαρούφας (ακολουθούν η γιαγιά Τασία και η Ζοζώ Κωνσταντοπούλου*). Ποιά είναι λοιπόν τα "υφεσιακά μέτρα" στα οποία αντιστέκεται ο μέγας αυτός σύγχρονος Νάρκισσος;


Πρώτο είναι η αποκατάσταση της δικαιοσύνης στο ασφαλιστικό, ήτοι ο περιορισμός των υψηλών συντεχνιακών συντάξεων όσων εισπράττουν σκανδαλωδώς πολλαπλάσια αυτών που έχουν εισφέρει γδέρνοντας τους φορολογουμένους και συνθλίβοντας την οικονομική δραστηριότητα.


Δεύτερο είναι οι ιδιωτικοποιήσεις οι οποίες, κρίνοντας από την περίπτωση της Cosco έχουν τεράστια οφέλη για το κοινωνικό σύνολο εις βάρος των συνδικαλιστών και της κομματικής πελατείας π.χ. των τετραπλάσιων των αναγκαίων χειριστών γερανογέφυρας στον ΟΛΠ οι οποίοι απολάμβαναν μισθούς στελεχών πολυεθνικής.


Τρίτο τα εργασιακά δηλαδή οι ομαδικές απολύσεις όπου η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα που πρακτικά δεν μπορούν να γίνουν. Σε όλες τις άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, πλην της Ισπανίας, οι εταιρείες μπορούν να κάνουν ομαδικές απολύσεις αλλά εάν δεν τις δικαιολογήσουν επαρκώς τεχνικο-οικονομικά εκτίθενται νομικά σε πολύ υψηλές αποζημιώσεις (επιπλέον αυτών που έδωσαν κατά την απόλυση).


Αντιθέτως ο πολυπράγμων Ακαδημαϊκός ο οποίος μπορεί ταυτόχρονα να γράφει βιβλία, να τα παρουσιάζει, να σπάει τα νεύρα του διεθνούς ακροατηρίου σε κορυφαία fora (θυμίζω ότι και το κακορίζικο το είχαν φωνάξει στο Χάρβαρντ) και να παριστάνει και τον Υπουργό φαίνεται να προτείνει "αναπτυξιακά" πρόσθετα φορολογικά μέτρα τα οποία θα αποφέρουν στα ταμεία 6 δις δηλαδή 2,5% του ΑΕΠ. Σε σημείωμά του ο επικεφαλής οικονομολόγος του Economist, Simon Baptist, γράφει


Greece has a lot of economic problems, but being under-taxed is not one of them. In 2013, the latest year for which comparable data is available, actual government budget revenue in Greece was equivalent to 47% of GDP, the 12th highest level in the world, against 44% in Germany. That is, taxes make up a bigger share of the Greek economy than they do the German one. That's not to say that the Greek tax system is efficient, or that there isn't tax evasion, but the idea that one of Greece's core problems is that the government doesn't raise enough tax is just not right.


In fact, there doesn't appear to be a big correlation between the amount of revenue a government collects and whether it was embroiled in Europe's sovereign debt crisis. High-tax Italy and Greece were affected, as were relatively low tax Spain and Ireland. I don't have an ideological position on the size of the state. Raising tax revenue has costs and benefits, depending on how the revenue is raised, and what use it is put to. Raising money through a carbon tax to fund education, for example, is better than using income tax to fund farm subsidies. How much Greece raises is important, but it also matters to what use it is put.


Μ' άλλα λόγια αυτό που προτείνει ο Υπουργός των Οικονομικών, εάν δεν κινείτο στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίωσης, θα ανέβαζε τα φορολογικά έσοδα στο 50% του ΑΕΠ, προκειμένου να μην ληφθούν "υφεσιακά μέτρα" με την συριζέϊκη έννοια.


Εάν έχετε μπερδευτεί η συγκεκριμένη έννοια στα αριστερά καλιαρντά έχει διαφορετική σημασία από αυτήν που καταλαβαίνουν όλοι οι υπόλοιποι, δηλαδή μέτρα που θα προκαλέσουν ύφεση. Εν προκειμένω "υφεσιακά μέτρα" στα συριζέϊκα είναι αυτά που θίγουν τα συμφέροντα των συντεχνιακών πελατών και του κομματικού στρατού και τα οποία, ιδωμένα από το πρίσμα των προνομιούχων που ανήκουν στις ανωτέρω κατηγορίες, είναι όντως υφεσιακά.




* Ο σύλλογος θιασαρχών οπερέτας-επιθεώρησης-βαριετέ ζήτησε με επιστολή του στον Πρωθυπουργό Αλέξη να στους μαζέψει γιατί εάν συνεχίσουν δεν θα κόψουν ούτε ένα εισιτήριο το καλοκαίρι αφού ο κόσμος θα διασκεδάζει δωρεάν.

Καλύτερα, αντί της ΕΡΤ, να είχε κλείσει η εφορία

Οι παλαιότεροι θυμούνται ίσως τα πρώτα βήματα αποκέντρωσης της «μηχανογράφησης», όπως λεγόταν τότε, των Τραπεζών. Κατά τη δεκαετία του '80 οι τράπεζες συνέδεσαν σταδιακά τα υποκαταστήματά τους με κεντρικό υπολογιστή καταργώντας ταυτόχρονα την χειρόγραφη τήρηση των λογαριασμών των πελατών, η οποία γινόταν τοπικά. Για τον λόγο αυτό,πριν τη σύνδεση, κάθε πελάτης μπορούσε να πραγματοποιεί άμεσα συναλλαγές αποκλειστικά στο κατάστημα όπου τηρείτο ο λογαριασμός του, ενώ το βιβλιάριο καταθέσεων αποτελούσε βασικό αποδεικτικό στοιχείο. Παρά το γεγονός ότι ο φοροεισπρακτικός μηχανισμός "μηχανογραφήθηκε" πολύ αργότερα, το Υπ.Οικ. ακολούθησε μια, εκ πρώτης όψεως ανεξήγητη, πρακτική. Επέλεξε να συνεχίσει την τοπική διαχείριση των μερίδων των φορολογουμένων, αυτοτελώς σε κάθε Δημόσια Οικονομική Υπηρεσία, απόφαση που εξηγείται μόνο ιδωμένη από την πλευρά του πελατειακού κράτους και της διαφθοράς. Ακόμη και σήμερα, περισσότερες από τρεις δεκαετίες μετά την online διασύνδεση των υποκαταστημάτων των Τραπεζών σε ενιαίο σύστημα και παρά την πίεση της τρόικας, η αντίστοιχη προσπάθεια δεν έχει ολοκληρωθεί στις εφορίες. Γενικώς ο φοροεισπρακτικός μηχανισμός συνεχίζει να λειτουργεί με ένα εξόχως αντιπαραγωγικό υβρίδιο χειρογράφων και ψηφιακών διαδικασιών, οι οποίες είναι σε μεγάλο βαθμό περιττές, απορροφούν τεράστιους πόρους σε, έστω μετρίου επιπέδου, ανθρώπινο δυναμικό και φέρνουν τους συναλλασσόμενους πολίτες σε απόγνωση. Μία απλή σύγκριση της εικόνας ενός υποκαταστήματος Τράπεζας και μίας Δ.Ο.Υ., η "δουλειά" των οποίων παρουσιάζει πολύ μεγάλες οργανωτικές και λειτουργικές ομοιότητες, θα πείσει και τον πιο δύσπιστο παρατηρητή για το βαθύτατο συστημικό πρόβλημα της εφορίας. Με τα ποσά τα οποία έχουν διατεθεί σε τεχνολογίες πληροφορικής κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών (κατά το παρελθόν "Πληροφορικών") Συστημάτων θα έπρεπε να βρίσκεται τουλάχιστον στο ίδιο επίπεδο με τις αντίστοιχες υπηρεσίες άλλων χωρών μελών της Ευρωζώνης. Αντιθέτως σήμερα π.χ. χρειάζονται 3-4 ημέρες για να ενημερωθούν οι βάσεις δεδομένων του Taxis με τις πληρωμές που πραγματοποιούν πολίτες και επιχειρήσεις στις τράπεζες, μία διαδικασία η οποία θα έπρεπε γίνεται αυτόματα, σε πραγματικό χρόνο. Ακόμη και διασυνδεδεμένες Δ.Ο.Υ. επικοινωνούν μεταξύ τους με συστημένες επιστολές για διαδικασίες ”που δεν είναι ακόμη on-line”. Το Υπουργείο Οικονομικών, αντί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα των core competencies, δηλαδή της βασικής ικανότητας του οργανισμού να εκτελέσει αποδοτικά το έργο του, αναπτύσσει αποσπασματικά, εισπρακτικής φύσεως εφαρμογές, όπως η κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμών μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, όταν την ίδια στιγμή, το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο είναι άγνωστο ως μέσο εξυπηρέτησης του πολίτη από την εφορία. Προβληματικές, κακοσχεδιασμένες, δυσλειτουργικές και με μέτριο επίπεδο διαθεσιμότητας είναι και οι διαδικτυακές εφαρμογές, τις οποίες αρκεί κανείς να συγκρίνει με οποιοδήποτε σύστημα ηλεκτρονικής τραπεζικής για να διαπιστώσει την υστέρησή τους. Συνολικά, από πλευράς θεσμικού πλαισίου, οργάνωσης, συστημάτων, επιχειρησιακής κουλτούρας και επιπέδου στελέχωσης (η “ανυπέρβλητη ανικανότητα του μέσου υπαλλήλου να προσανατολίσει τη δραστηριότητά του σε απρόσωπες, γενικές, αφηρημένες αρχές” για να θυμηθούμε τον Κονδύλη) είναι αμφίβολο εάν το υφιστάμενο σύστημα επιδέχεται αναδιοργάνωσης. ‘Ισως θα ήταν καλύτερα, αντί της ΕΡΤ, ο “ξαφνικός θάνατος” και η επανασύσταση να γινόταν στο Υπουργείο Οικονομικών. Με στόχο έναν νέο οργανισμό που να λειτουργεί με βάσει της αρχές της ισότητας, της δικαιοσύνης, της εξυπηρέτησης του πολίτη, της καλής πίστης, των συναλλακτικών ηθών και της αποδοτικότητας.

Γιατί δεν γίνονται μεταρρυθμίσεις - διδάγματα από την καταργηθείσα πλέον, υποχρέωση δημοσίευσης των Ισολογισμών

Το ιστορικό της υποχρεωτικής δημοσίευσης των ισολογισμών Ανωνύμων Εταιρειών και Ε.Π.Ε. στον Τύπο είναι λίαν εκπαιδευτικό, εάν θέλει κανείς να απαντήσει στο ερώτημα "γιατί δεν γίνονται μεταρρυθμίσεις στην Ελλάδα".

Μετά το σκάνδαλο της Λαυρεωτικής οι πολιτικοί της εποχής θεώρησαν υποχρέωσή τους να προστατεύσουν τους πολίτες από απάτες αυτού του είδους και θέσπισαν, με το νόμο 2190 του 1920, ειδικές διατάξεις δημοσιότητας για τις Ανώνυμες Εταιρείες, οι οποίες στο εξής είχαν την υποχρέωση να δημοσιεύουν τις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις τους σε μία πολιτική και μία οικονομική εφημερίδα. Οι εφημερίδες ήταν το μόνο μέσο δημοσιότητας της εποχής και οι Ανώνυμες Εταιρείες ελάχιστες σε αριθμό και πολύ μεγάλες σε μέγεθος.
Παρά το ότι ο εταιρικός τύπος της Ανωνύμου Εταιρείας έγινε αργότερα πολύ συνήθης, η υποχρέωση διατηρήθηκε και στις χιλιάδες περιπτώσεις όπου η διασπορά των μετοχών ήταν εξαιρετικά μικρή και θα κόστιζε πολύ λιγότερο η αποστολή των οικονομικών καταστάσεων με συστημένη επιστολή σε κάθε μέτοχο ή πιστωτή.

Αντί όμως να προσαρμοσθεί η νομοθεσία στις  πραγματικές συνθήκες, π.χ. με διατήρηση της υποχρέωσης μόνο στις εταιρείες με μεγάλη διασπορά μετοχών, η κα Βάσω Παπανδρέου με την παρ. 10 του άρθρου 10 του ν. 2741/1999 διεύρυνε την υποχρέωση συμπεριλαμβάνοντας, εκτός της πολιτικής και οικονομικής, και μία τοπική ή νομαρχιακή εφημερίδα για όσες εταιρείες έδρευαν εκτός των Δήμων Αθηναίων ή Θεσσαλονίκης. Για παράδειγμα μία εταιρεία στην Καλλιθέα Αττικής είχε, με βάση αυτό το φωτισμένο άρθρο, την υποχρέωση να χρυσοπληρώνει την δημοσίευσή του ισολογισμού της και σε μία τοπική φυλλάδα. Την ρύθμιση συνυπέγραψε και ο συναρμόδιος Υπουργός Ανάπτυξης Ευάγγελος Βενιζέλος, σημερινός Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης.

Το 2005, όταν η διείσδυση της χρήσης του διαδικτύου στην Ελλάδα ήταν τέτοια που η υποχρεωτική δημοσίευση στον Τύπο είχε χάσει εντελώς το νόημά της (βλ. Δημοσίευση Οικονομικών Στοιχείων) ο Υπουργός Ανάπτυξης Δημήτρης Σιούφας, προώθησε σε ρύθμιση με την οποία κατέστη υποχρεωτική η απευθείας τιμολόγηση των εταιρειών από τον οικονομικό τύπο (και όχι μέσω service bureaus που αγόραζαν μαζικά χώρο και έπεφτε η τιμή λόγω demand aggregation) εκτοξεύοντας το σχετικό κόστος. Τότε του είχα στείλει μήνυμα γράφοντας ότι "πρόκειται για αναχρονιστικό χαράτσι υπέρ των εκδοτών" ότι "εκτός από την καταστροφική πίεση που δεχόμαστε από την Κίνα λόγω της εισόδου της στον ΠΟΕ, αντιμετωπίζουμε μία πολιτιστική επανάσταση στο εσωτερικό" και ότι "εάν αυτό εννοούσαν με την επανίδρυση του κράτους καλό είναι να σταματήσουν". Μου τηλεφώνησε λέγοντάς μου ότι αυτή η υποχρέωση στηρίζει τον πλουραλισμό στην ενημέρωση στο οποίο αντέτεινα ότι ο Κινέζος ανταγωνιστής μου δεν πληρώνει "πλουραλισμό".


Στις αρχές του 2010, στη μόνη πραγματική μεταρρύθμιση, ο Υπουργός Εσωτερικών Γιάννης Ραγκούσης αποφασίζει να έχουν οι πολίτες και οι επιχειρήσεις δωρεάν πρόσβαση στα ΦΕΚ του Εθνικού Τυπογραφείου μέσω διαδικτύου, μεταξύ αυτών και στο Φύλλο ΑΕ και ΕΠΕ όπου δημοσιεύονται οι ισολογισμοί. Με τη ρύθμιση αυτοί όλοι οι ισολογισμοί των εταιρειών κατέστησαν διαθέσιμοι 24 ώρες το 24ωρο επτά ημέρες την εβδομάδα σε οποιονδήποτε είχε πρόσβαση σε σύνδεση Internet δηλαδή πρακτικά σε όλους. Η απόφαση αυτή ακύρωσε στην πραγματικότητα κάθε σκοπιμότητα δημοσίευσης των ισολογισμών στον Τύπο. Παρά όμως την εκπεφρασμένη προσήλωση της τότε κυβέρνησης στην "ηλεκτρονική διακυβέρνηση" και στην "πράσινη ανάπτυξη" (χιλιάδες τόνου δημοσιογραφικού χάρτου κατέληγαν στις χωματερές λόγω της δημοσίευσης) η αναχρονιστική υποχρέωση διατηρήθηκε.


Στις αρχές του 2011 ο ΣΕΠΕΕ σε συνεργασία με τον ΣΕΒΕ άρχισαν μία εκστρατεία κατά της δημοσίευσης των ισολογισμών εξασφαλίζοντας ευρεία υποστήριξη κλαδικών συνδέσμων (ΣΒΒΕ, ΣΕΛΠΕ, ΕΣΠ, ΕΒΕΠ, Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο, Κλωστοϋφαντουργοί, ΕΠΕΔΜΕΔΕ, ΕΛΣΕΒΒΥΕ). Παρά το ότι το αίτημα στηρίχθηκε και από την Κεντρική Ένωση Επιμελητηρίων το ΕΒΕΑ έβγαλε την ουρίτσα του απέξω πράγμα που έπραξε και ο ΣΕΒ.  Αξίζει να σημειωθεί ότι και οι δύο φορείς στο παρελθόν είχαν τεθεί δημοσίως κατά της υποχρέωσης. Αποτέλεσμα των προσπαθειών μας ήταν ο τότε βουλευτής Γιώργος Χαραλαμπόπουλος να καταθέσει (σε μία κίνηση μεγάλης γενναιότητας),  τον Μάρτιο του 2011, τροπολογία που καταργούσε την υποχρεωτική δημοσίευση οικονομικών καταστάσεων στον τύπο εξασφαλίζοντας την στήριξη 17 βουλευτών επαρχίας του ΠΑΣΟΚ και 2 της Νέας Δημοκρατίας. Οι τελευταίοι απέσυραν τη στήριξή τους μετά από εντολή του τότε εισηγητή της μειοψηφίας, σημερινού Υπουργού Ανάπτυξης Κωστή Χατζηδάκη.  Όταν επικοινώνησα τηλεφωνικά μαζί του και τον ρώτησα γιατί διαφωνούσε με την τροπολογία μου είπε ότι προσωπικά συμφωνούσε με αυτήν αλλά το θέμα ήταν "πιό πολύπλοκο". Τότε δεκάδες δημοσιεύματα έφεραν τον αρχηγό της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης και σημερινό πρωθυπουργό βαθύτατα ενοχλημένο από την πρωτοβουλία η οποία "διατάρασσε τις σχέσεις του με τον Τύπο".

Τελικά η υποχρεωτική δημοσίευση καταργήθηκε κατ' απαίτηση της τρόικας με το νόμο 4072 τον Απρίλιο του 2012. Παρά το ότι ο σχετικός νόμος είχε αναδρομική ισχύ από τις αρχές του έτους, ειδικά η διάταξη περί ισολογισμών άρχισε να ισχύει από την 1η Ιουλίου, σε μία ύστατη προσπάθεια του πολιτικού συστήματος να διατηρηθεί για ακόμη ένα χρόνο το χαράτσι υπέρ των εκδοτών.

Εκεί που νομίζαμε ότι το θέμα είχε λήξει, τον περασμένο μήνα η βουλευτής της ΔΗΜΑΡ κα. Ασημίνα Ξυροτύρη έκανε ερώτηση στη Βουλή εγκαλώντας την κυβέρνηση για το ότι δεν μέτρησε τις επιπτώσεις που είχε στην εταιρική διακυβέρνηση (sic) η κατάργηση της υποχρεωτικής δημοσίευσης των Ισολογισμών στον Τύπο.

Μετά απ'όλα αυτά, αν και άθεος, προσεύχομαι κάθε μέρα να μην φύγει η τρόικα. Γιατί χωρίς αυτήν ο άθλιος εσμός των πολιτικών μας δεν θα έκανε καμία, μα καμία απολύτως μεταρρύθμιση. 

To Catch-22 της φορολογίας ακινήτων

Εάν οι επιτελείς του Υπουργείου Οικονομικών, οι πολιτικοί τους προϊστάμενοι (υπόδικοι και μη) αλλά και η τρόικα for that matter, διάβαζαν ξένη λογοτεχνία ενδεχομένως να είχαν αντιληφθεί την εγγενή αντιφατικότητα της φορολογίας ακινήτων η οποία αργά η γρήγορα θα οδηγήσει σε κατάρρευση του συστήματος. Ο όρος «Catch-22», από τον τίτλο του ομώνυμου βιβλίου του Αμερικανού συγγραφέα Joseph Heller, αποτελεί πλέον λήμμα της αγγλικής γλώσσας που σημαίνει[1] “μία προβληματική κατάσταση η μοναδική λύση της οποίας είναι ανέφικτη λόγω των εγγενών συνθηκών της η εξαιτίας ενός κανόνα” ή “ένα μέτρο ή μία πολιτική τα αποτελέσματα της οποίας είναι τα αντίθετα ακριβώς από τα επιδιωκόμενα” ή τέλος “μία κατάσταση η οποία έχει δύο εξίσου ανεπιθύμητες εναλλακτικές λύσεις”. Η αντίσταση του πολιτικού συστήματος στις μεταρρυθμίσεις και στην χειρουργική μείωση του κόστους του ελληνικού κράτους-τέρατος σε συνδυασμό με την ανεπάρκεια και την διαφθορά του φορολογικού μηχανισμού οδήγησαν την τρόικα στο να δεχθεί την πρόταση για το γνωστό σήμερα ως “χαράτσι” που καταβάλλεται εκτάκτως κάθε χρόνο, μέσω του λογαριασμού της ΔΕΗ [με ονομασία που αλλάζει σε μία μάλλον κουτή προσπάθεια του Υπουργείου Οικονομικών να πείσει τους πολίτες ότι καταργήθηκε -όπως αντίστοιχα η περίπτωση του ΣΔΟΕ/ΥΠΕΕ]. Αυτό προστέθηκε σε τέσσερις φόρους κατοχής, οκτώ επί των μισθωμάτων, οκτώ φόρους και τέλη υπέρ Ο.Τ.Α. και τρίτων και εννέα φόρων/τελών που εφαρμόζονται κατά περίπτωση όταν γίνεται μεταβίβαση. Αποτέλεσμα του φορολογικού αυτού αμόκ επί των ακινήτων ήταν εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες να βρεθούν σε αδυναμία να εκπληρώσουν τις φορολογικές τους υποχρεώσεις αφού αυτές αποσυνδέθηκαν πλήρως από την φοροδοτική ικανότητα, δηλαδή το εισόδημα, των ιδιοκτητών. Έτσι σήμερα οι κατά τόπους έφοροι προχωρούν σωρηδόν σε κατασχέσεις της ακίνητης περιουσίας των “οφειλετών του δημοσίου”. Πέρα από το σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα που σε πολλές περιπτώσεις προκύπτει από το ίδιο το γεγονός ότι το Υπουργείο επέβαλλε φόρους τους οποίους, με την ανεργία να πλήττει 1.500.000 ψυχές, πολλοί αδυνατούν αντικειμενικά να πληρώσουν, υπάρχει και σοβαρό οικονομοτεχνικό πρόβλημα. Η παράλογη φορολόγηση σε συνδυασμό με την πλήρη έλλειψη σταθερότητας (κανείς δεν ξέρει ποιος θα είναι ο επόμενος φόρος στα ακίνητα) έχει στην πράξη ελαχιστοποιήσει την αξία τους. Έτσι μόλις ο έφορος προχωρήσει σε πλειστηριασμό, ο οποίος αναγκαστικά γίνεται στην αντικειμενική αξία η οποία είναι σήμερα σημαντικά υψηλότερη, ενίοτε και πολλαπλάσια, της εμπορικής, δεν βρίσκει κανέναν αγοραστή. Εκ του νόμου ο πλειστηριασμός πρέπει να επαναληφθεί με την αντικειμενική αξία και στη συνέχεια ο έφορος να ζητήσει “διόρθωση”, δηλαδή μείωση, του ελάχιστου τιμήματος σε επίπεδα χαμηλότερα αυτής. Το όποιο αγοραστικό ενδιαφέρον είναι σε τόσο χαμηλές τιμές, ώστε κανείς έφορος να μην είναι διατεθειμένος να “βάλει το κεφάλι του στον ντορβά”. Ακόμη και εάν ήταν, μία συστηματική εκποίηση από το δημόσιο κατασχεμένων ακινήτων σε εξευτελιστικές τιμές, πέρα από το τεράστιο κοινωνικοπολιτικό πρόβλημα, θα δημιουργούσε τις προϋποθέσεις για προσφυγές στο ΣτΕ κατά των εξωπραγματικών σήμερα “αντικειμενικών” αξιών. Έτσι τα περισσότερα ακίνητα που κατάσχει το δημόσιο δεν μπορούν πρακτικά να εκποιηθούν με αποτέλεσμα σταδιακά να καταργείται στην πράξη η διασφαλιστική των απαιτήσεων αξία τους (με τραγικές επιπτώσεις και στο τραπεζικό σύστημα). Μ’άλλα λόγια το δημόσιο αντί για χρήματα εισπράττει “ντουβάρια” τα οποία κανείς δεν θέλει. Στην περίπτωση αυτή μία λύση θα ήταν η μείωση των αντικειμενικών αξιών σε επίπεδα στα οποία θα υπήρχε αγοραστικό ενδιαφέρον όμως τότε θα κατέρρεαν όλοι οι φόροι/τέλη που υπολογίζονται με βάση την αντικειμενική αξία, δηλαδή μία κλασική περίπτωση “Catch-22”. Αποτέλεσμα είναι ο σταδιακός περιορισμός στην πράξη της δυνατότητας του Δημοσίου να χρησιμοποιεί τα σπίτια και την περιουσία των πολιτών ως μέσο εκβιασμού για την είσπραξη φόρων. Αυτό, εάν δεν αλλάξει ριζικά το φορολογικό σύστημα και δεν καμφθεί η τεράστια αντίστασή του κράτους και του πολιτικού συστήματος στον ορθολογικό περιορισμό των δαπανών, θα οδηγήσει σταδιακά τα έσοδα, αλλά και τη χώρα, σε κατάρρευση.

* δημοσιεύθηκε, με περικοπές, στην Καθημερινή του Σαββάτου, 20 Ιουλίου 2013

________________________________

[1] Λεξικό Merriam Webster

IMF’s useless politicians

The IMF released yesterday its 2013 Article IV consultation Concluding Statement i.e. the “report” of its Mission to Greece. As politics supersede sound judgement the IMF report leaves a lot unsaid.

In point 3 the report discusses insufficient structural reforms particularly in the tax system where “Very little progress has been made in tackling Greece’s notorious tax evasion. The rich and self-employed are simply not paying their fair share, which has forced an excessive reliance on across-the-board expenditure cuts and higher taxes on those earning a salary or a pension”. The real problem, however, is not tax evasion but the tax system itself that heavily relies on heavy property and indirect taxes irrespectively of income. A system whose very high rates and burden practically force those who can evade taxes, to do so in order to survive. A system under which shipowners, the richest of the Greeks, are constitutionally shielded from any taxation. With 30% of taxpayers currently unable to meet their tax burden and with taxation practically killing the economy there is no mention in the report of the urgent need to reform the tax system itself and not just the tax collection mechanism, which is the only priority for the IMF.

In order to reform the tax system the government should streamline expenditure and improve the dismal productivity of the public sector. The IMF report stresses the need for “limited mandatory redundancies” in the public sector noting that “while projections suggest that attrition will be just about enough to meet medium-term staffing targets, the provision of important public services is already hampered by lack of qualified staff in key areas, like banking supervision and tax administration. Mandatory redundancies that provide room to hire new, well-qualified and motivated staff will thus need to be a key component of the plan for modernization of the public sector, and in the process lend credibility to the policy of relying primarily on attrition. The taboo against mandatory dismissals must be overcome.”

This would have been an excellent idea if the word “limited” was changed with “extensive” in regards to mandatory redundancies. With more that 1.500.000 unemployed in the private sector the IMF is afraid to tell the truth. While it says that the “taboo” should be overcome it dampens its own conclusions by asking for “limited” redundancies while everyone knows that sweeping redundancies are needed.

Similarly the report contains the following politically correct statement about improving the business environment “The government’s welcome public commitment to improving the business environment and accelerating privatization now needs to be matched with results.” This is the IMF way of saying that the government has does absolutely nothing to improve the business environment even in cases where reforms would be revenue neutral. And that is simply because the government does not care about the private sector as its’ priority is to protect the bloated inefficient public sector that is dragging us down.

Also, one of the biggest problems lies with the tragically inefficient justice system that scares away all potential investors and, with them, any hope of recovery. This critical issue does not appear anywhere in IMF's report and is only casually mentioned in other EU reports on Greece.

The current fiscal “progress” is based on non sustainable taxation and any future hopes of growth are killed by the lack of structural reforms.

Greece is very sick and in need of a doctor. This is the role the IMF should play and not that of a politician. We already have too many of those.

Ελλάς έθνος εγκληματιών (σε ποσοστό 52,76%)

“Σε σημερινή του ανακοίνωση [το ΣΔΟΕ] επισημαίνει ότι στο πλαίσιο αυτό και για το χρονικό διάστημα από 10/8/2012 – 13/8/2012 πραγματοποιήθηκαν 707 έλεγχοι, κατά τους οποίους βρέθηκαν 373 παραβάτες και διαπιστώθηκαν 1631 παραβάσεις. Δηλαδή το μέσο ποσοστό παραβατικότητας διαμορφώθηκε στο 52,76%. Τα υψηλότερα ποσοστά παραβατικότητας σημειώθηκαν σε περιοχές όπως στην Λευκάδα όπου το ποσοστό στους συγκεκριμένους ελέγχους έφθασε το 100% (σε έξι ελέγχους), στην Βόρεια και Κεντρική Εύβοια με ποσοστό 86,3% (σε 22 ελέγχους), στη Ρόδο με 82% (σε 39 ελέγχους), στην Πάρο-Αντίπαρο με 80% (σε 26 ελέγχους) και στην Ζάκυνθο με 75% (σε 4 ελέγχους).” Καθημερινή 15.08.2012.

Διαβάζοντας τα παραπάνω έρχεται αμέσως στο νου η λαϊκή ρήση “ή στραβός είναι ο γιαλός ή στραβά αρμενίζουμε”. Κατ’ αρχήν τα συγκεκριμένα ποσοστά στοιχειοθετούν εξαιρετικά κακή επίδοση των ελεγκτικών μηχανισμών. Για παράδειγμα θα μπορούσε κανείς να φανταστεί το 52,70% των πιλότων να αναχωρούν από το Ελ.Βενιζέλος τύφλα στο μεθύσι; Ταυτόχρονα είναι ενδεικτικά συστημικού προβλήματος για το οποίο στο σύνολο της ευθύνης φέρει αποκλειστικά το Υπουργείο Οικονομικών και οι πολιτικές του ηγεσίες κατά τα τελευταία τριάντα χρόνια.

Κατ’ αρχήν το ίδιο το φορολογικό σύστημα καθιστά εξαιρετικά δύσκολη τη συμμόρφωση αφού είναι αδιανόητα τυπολατρικό αλλά και άδικο. Σε μία μεσαία εταιρεία είναι αδύνατον το ΣΔΟΕ να μην βρει τίποτε ενώ συχνά οι “παραβάσεις” δεν σημαίνουν ότι η εταιρεία φοροδιέφυγε (μπορεί να έχει καθυστερήσει να τυπώσει θεωρημένα ισοζύγια, να μην έχει θεωρήσει το δελτίο συντήρησης του φορολογικού μηχανισμού, να μην έχει βάλει ώρα αναχώρησης ή αριθμό αυτοκινήτου σε ένα δελτίο κλπ). Το γεγονός ότι η φορολογία δεν συνδέεται πλέον με το εισόδημα (φόρος ακίνητης περιουσίας, τέλη επιτηδεύματος κλπ) το οποίο ενίοτε ξεπερνά, το ότι σε πολλές περιπτώσεις οι “παρακρατούμενοι φόροι” (π.χ. ΦΠΑ) αποδίδονται πολλούς μήνες πριν εισπραχθούν από τις εταιρείες (εάν τελικώς εισπραχθούν) αλλά και η πλήρης απορρόφηση της ρευστότητας από το κράτος (που εισπράττει μεν αλλά δεν πληρώνει κανέναν πλην τους σε σημαντικό βαθμό αργόσχολους υπαλλήλους του) καθιστούν την “παραβατικότητα” ανάγκη και όχι επιλογή.

Ταυτόχρονα το ΣΔΟΕ, κατά το παρελθόν τουλάχιστον, βασικό στόχο είχε την είσπραξη χαρτζηλικιού (και συχνά κάτι περισσότερο από χαρτζηλίκι) από τους ελεγκτές που τοποθετούντο εκεί με πολιτική παρέμβαση “για να κάνουν την καλή”. Εξ ου και η παρουσία οδηγών τρόλεϊ και τραυματιοφορέων στις τάξεις των αδιάφθορων (η σωστότερα των ντιπ διεφθαρμένων). Παρενθετικώς η παύση του εισαγγελέα Διώτη από την ηγεσία του ΣΔΟΕ και η τοποθέτηση εφοριακού-πολιτικού φίλου είναι εξόχως λυπηρή. Θυμηθείτε τον βίο και πολιτεία του Αδάμ –call me «Μάκη»- Ρεγκούζα. Η εγγενής διαφθορά τρέφει την φοροδιαφυγή διότι απλώς την καθιστά συμφέρουσα. Όταν ένα εποχιακό κατάστημα κλέψει 10.000 ευρώ και καθαρίσει δίνοντας ένα χιλιάρικο στους αδιάφθορους τότε προφανώς θα επιδοθεί στο σπορ. Το γεγονός ότι η υπηρεσία έκανε τον ιλιγγιώδη αριθμό των τεσσάρων (4) ελέγχων στη Ζάκυνθο και των έξι (6) στη Λευκάδα καθιστά την πιθανότητα να χρειαστεί το χιλιάρικο τόσο μικρή ώστε η φοροδιαφυγή (όσο κατακριτέα και εάν είναι - sed lex dura lex) να καθίσταται απολύτως ορθολογική επιλογή ενός homo economicus.

Εάν βεβαίως ο homo economicus βρισκόταν στον ΣΔΟΕ δεν θα ασχολείτο με τον ταβερνιάρη στην Ζάκυνθο και των ενοικιαστή ομπρελλών παραλίας στην Λευκάδα αλλά με τους κ.κ. Αναστασιάδη, Μαντέλη, Τσουκάτο και τους περίπου χίλιους φακέλλους μικρών και μεγάλων Τσοχατζόπουλων που είχε στα χέρια του ο κος Διώτης. Στις σοβαρές χώρες το serious fraud office κυνηγάει τις υποθέσεις όπου η σχέση ελεγκτικού κόστους/ωφέλειας είναι θετική. Αλλά βλέπετε στη χώρα μας η φοροδιαφυγή των πολιτικών προσώπων και των φίλων τους δεν θεωρείται τέτοια και κανείς δεν ασχολείται με αυτήν.

Επιχείρηση στην κόψη του ξυραφιού

Το κατάστημα "Νότα" Ακαδημίας το 1975

1. Έχει νόημα να συνεχίσουμε τη συνεργασία

“Καλημέρα Βασίλη, Ελπίζω να είσαι καλά σε αυτή την παρανοϊκή περίοδο. Θέλω να συζητήσουμε για τη συνεργασία μας στην Ελλάδα. Βλέπω τον τζίρο να μειώνεται συνεχώς, γεγονός μάλλον φυσιολογικό κάτω από τις παρούσες συνθήκες. Από πλευράς κόστους/ωφέλειας στα σημερινά επίπεδα δεν ξέρω εάν έχει νόημα να συνεχίσουμε. Εσύ τι πιστεύεις; Από την άλλη εάν σταματήσουμε θα χάσουμε τη θέση μας στην αγορά. Τέλος η ασφαλιστική μας εταιρεία μας είπε ότι δεν καλύπτει πλέον τις πιστώσεις μας προς εσάς. Θα σου τηλεφωνήσω να δούμε τι θα κάνουμε. Φιλικά, Gregoire”. Αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό μήνυμα από αυτά που δέχομαι μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου τους τελευταίους μήνες. Και μάλιστα σχετικά ήπιο γιατί σε επιχειρήσεις με λιγότερη ιστορία οι ξένοι προμηθευτές δεν το συζητούν. Απλώς σταματούν την πίστωση. Τουλάχιστον στη δική μας περίπτωση η εταιρεία συμπληρώνει φέτος πενήντα χρόνια λειτουργίας και διαθέτει ακόμη απόθεμα καλής πίστης. Τον Gregoire τον θυμάμαι ακόμη μαθητή πριν αναλάβει, όπως και εγώ νωρίτερα, την αντίστοιχη οικογενειακή του επιχείρηση στη Γαλλία ενώ στην αρχή με συμβουλευόταν συχνά. Δουλεύω, με εξαίρεση τη διετία που έκανα μεταπτυχιακό στο εξωτερικό, για περισσότερα από είκοσι επτά χρόνια και για πρώτη φορά τους τελευταίους μήνες δεν θέλω να πηγαίνω στο γραφείο. Και αυτό όταν κατά το παρελθόν πήγαινα ευχαρίστως και πολλά Σάββατα. Τώρα όμως κάθε μέρα φέρνει ένα ή περισσότερα δυσάρεστα μαντάτα.

Η πτώση της ζήτησης, ο τυφλός θυμός, ο παραλυτικός φόβος και η πλήρης αποστράγγιση της αγοράς από ρευστότητα προκαλούν πανταχόθεν ασφυξία. Οι καταναλωτές δεν αγοράζουν παρά μόνο τα απαραίτητα και στη δική μας περίπτωση μπορούν να ζήσουν χωρίς καινούργιες πιζάμες, εσώρουχα ή μαγιό ποιότητος. Ακόμη και οι καταναλώτριες που έχουν χρήματα δύσκολα τα δίνουν φοβούμενες για τα μελλούμενα. Διάβαζα ότι εκτιμάται ότι περί τα 15 δις ευρώ βρίσκονται καταχωνιασμένα δια παν ενδεχόμενο σε θυρίδες, στρώματα ή άλλης απίθανης εμπνεύσεως κρυψώνες, αμφιβόλου ασφάλειας ακόμη και σε σχέση με τις φαλιρισμένες τράπεζες. Οι οποίες μας δανείζουν πλέον με επιτόκια τριπλάσια από αυτά που δίναμε πριν την κρίση του 2008, σε μια προσπάθεια να καλύψουν το κόστος άντλησης χρήματος -αφού δίνουν πολύ υψηλές αποδόσεις στις καταθέσεις- αλλά και να ρεφάρουν όσο μπορούν τη ζημιά από τα πολλά δις μη εξυπηρετούμενων δανείων.

2. Πως "τιμωρούνται" οι συνεπείς

Έτσι κάνει και το κράτος˙ φορολογεί ακόμη περισσότερο αυτούς που ήταν συνεπείς στο παρελθόν και μάλιστα άσχετα από το εισόδημά τους. Τώρα που οι πωλήσεις καταρρέουν και τα κόστη αρχίζουν να μας πνίγουν άρχισα να καταλαβαίνω πόσες δεκάδες χιλιάδες ευρώ δίνω σε φόρους που καμία σχέση δεν έχουν με το εάν κερδίζουμε ή χάνουμε. Επειδή τώρα συμβαίνει το δεύτερο, τελικώς πληρώνουμε στην πραγματικότητα φόρο επί της ζημιάς. Για να χρησιμοποιήσουμε τους ιδιόκτητους χώρους μας πρακτικά πληρώνουμε ενοίκιο στο κράτος το οποίο ταυτόχρονα εισπράττει κάθε χρόνο εισφορά 0,6% και επί των τόκων δανείων, μια ρύθμιση που χρονολογείται από το 1975 και ξεπερνά σε ανοησία ακόμη και τις τεράστιες ικανότητες που έχει σε αυτόν τον τομέα το Ελληνικό Δημόσιο. «Τέλος επιτηδεύματος» ίσα με πεντακόσια ευρώ για κάθε μαγαζί, παράβολα δημοσίευσης ΦΕΚ, υποχρεωτικές συνδρομές στα Επιμελητήρια (η τρόικα έκλεισε τον ΕΟΜΜΕΧ αλλά το βαθύ κράτος «βόλεψε» τους υπαλλήλους του εδώ και εκεί τρεις εκ των οποίων κατέληξαν στο ΒΕΑ Ο ένας ήταν οδηγός και επειδή δεν είχαν τι να τον κάνουν το επιμελητήριο αγόρασε αυτοκίνητο!), αμοιβή ελεγκτών, τεχνικού ασφαλείας και δεκάδες άλλα περιττά και μη ανταποδοτικά χαράτσια που τελικώς καταλήγουν στην πλάτη του καταναλωτή. Ή μάλλον κατέληγαν, διότι με το να μην αγοράζει ο κόσμος όπως πριν, τα χαράτσια αυτά διευρύνουν τις ζημιές για να συντηρούν ανεπρόκοπους και παράσιτα. Σχεδόν το 5% του μισθού κάθε υπαλλήλου αφορά απίθανες, εξίσου παρασιτικές επιβαρύνσεις όπως επίδομα στράτευσης, Εργατική Εστία, Εργατική Κατοικία, ΛΑΕΚ, Λογαριασμός Αφερεγγυότητας Εργοδότη κ.α. ποσά που καταλήγουν αδιαφανώς σε τσέπες συνδικαλιστών και συντηρούν άλλες άχρηστες δομές με ελάχιστη ανταποδοτικότητα.

3. Εργαζόμενοι σε limbo

Την ίδια στιγμή σε μια προσπάθεια επιβίωσης αναγκαστήκαμε να διώξουμε κόσμο και να περιορίσουμε μισθούς. Αυτό δεν είναι τόσο εύκολο για τον εργοδότη όσο νομίζει κανείς. Δεν υπάρχει καλύτερο πράγμα από το να μπορείς να πληρώνεις καλά τους ανθρώπους σου και να πηγαίνει ταυτόχρονα καλά και η εταιρεία. Πριν από 25 χρόνια πληρώναμε στην παραγωγή βάσει απόδοσης, μετρούσαμε δηλαδή ταλεπτά παραγωγής» που έβγαζε κάθε κοπέλα με αποτέλεσμα πολλές να αμείβονται με ποσά διπλάσια από αυτά που προέβλεπαν οι τότε συμβάσεις. Τώρα δυσκολευόμαστε να πληρώσουμε ακόμη και αυτά που προβλέπει η σύμβαση ενώ πολλοί εργαζόμενοι δουλεύουν τετραήμερο. Η απόφαση σε ποιόν θα κάνεις μείωση και σε ποια έκταση σε κάνει να μην κοιμάσαι το βράδυ. ‘Άνθρωποι τους οποίους γνώρισα ως μαθητής και είναι πάνω από 30 χρόνια στην εταιρεία, άνθρωποι που δουλεύουν σκληρά κάθε μέρα και που λόγω της κρίσης συχνά είναι οι μόνοι που εισφέρουν εισόδημα στην οικογένειά τους (κατά το αλησμόνητο «ένας εργαζόμενος για κάθε οικογένεια»). Αλλά όταν δεν έχεις να δώσεις τα χρήματα διότι δεν πουλάς, δεν σε πληρώνουν οι πελάτες, σε γδύνουν κυριολεκτικά οι φόροι, τα έξοδα και οι τόκοι το να γίνεις ευχάριστος και να μην κάνεις περικοπές δεν θα κρατήσει πολύ. Γιατί απλούστατα θα φθάσει η στιγμή, η οποία είναι πραγματικότητα σχεδόν για τις μισές επιχειρήσεις σήμερα, που δεν θα έχεις να πληρώσεις. Ούτε θα έχεις χρήματα να δώσεις τις υψηλότατες αποζημιώσεις που προβλέπει ο νόμος με αποτέλεσμα εργοδότης και εργαζόμενος να παγιδεύονται σε μια κατάσταση limbo που τελικώς αποβαίνει σε βάρος και των δύο. Η «μισητή» τρόικα ζήτησε να εξισωθούν οι αποζημιώσεις μισθωτών και εργατών. Η μέγιστη αποζημίωση απόλυσης, μετά από περίπου τρεις δεκαετίες εργασίας, είναι στην πρώτη περίπτωση είκοσι οκτώ μήνες και στη δεύτερη έξι! Μια εξόχως ρατσιστική, απαράδεκτη και αναχρονιστική ρύθμιση την οποία με την συνήθη κουτοπονηριά των κυβερνώντων καταφέραμε να «διαπραγματευθούμε» διατηρώντας τη εν ισχύι με οριακές μεταβολές σε περίπτωση προειδοποίησης.

4. Εμείς οι "μισητοί" εργοδότες

Η έννοια του εργοδότη και του επιχειρηματία στην Ελλάδα είναι συνειρμικά συνυφασμένη με τον Αλ Καπόνε. Θεωρούμεθα εν πολλοίς κρατικοδίαιτα λαμόγια που πίνουν το αίμα το εργαζόμενου, φοροδιαφεύγουν και διάγουν βίο αντίστοιχο του πεσόντος Άκη. Αλλά από εμένα δεν έχει αγοράσει ποτέ το κράτος. Όχι μόνο δεν τρεφόμαστε από αυτό αλλά μας υποβάλλει σε θανατηφόρο δίαιτα. Πληρώναμε και πληρώνουμε του φόρους μας (δεν ξέρω για πόσο θα μπορούμε ακόμη) στο ακέραιο και στη συνέχεια ερχόταν το διεφθαρμένο κράτος να μας κατακλέψει. Βλέπετε σε κάθε έλεγχο υπάρχει ένα άτυπο ποσοστό λογιστικών διαφορών (δηλαδή φόρων) το οποίο πρέπει να «βγάλει» ο εφοριακός, άσχετα από το εάν και σε τι έκταση έχει φοροδιαφύγει η εταιρεία.

Κατηγορούν τους εργοδότες για έλλειψη οράματος, καινοτομίας και επένδυσης στο ανθρώπινο δυναμικό. Εμείς βραβευθήκαμε από την ΕΕΔΕ για την προσήλωσή μας στην εκπαίδευση (είχαμε κάνει τότε σεμινάρια με θεματολογία middle management στις γαζώτριες με την προοπτική να διαμορφωθεί η παραγωγή σε flexible manufacturing cells) ενώ η εταιρεία αποτέλεσε στο παρελθόν αντικείμενο μελέτης περίπτωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για νέες μορφές οργάνωσης της εργασίας. Εκδώσαμε το πρώτο μας τιμολόγιο μηχανογραφικά το 1983, αρχίσαμε να χρησιμοποιούμε γραμμωτό κώδικα το 1985 και εφαρμόσαμε ηλεκτρονική ανταλλαγή δεδομένων το 1994 ενώ πέρσι εγκαταστήσαμε ένα state-of-the-art σύστημα για τον ίδιο σκοπό. Συμμετέχουμε περισσότερες από 25 συνεχείς χρονιές στην κορυφαία διεθνή έκθεση του κλάδου και εξάγουμε σε πολύ απαιτητικές αγορές όπως η Ιαπωνία, η Ελβετία και η Ρωσία. Καταφέραμε να επιζήσουμε για πενήντα χρόνια προσαρμοζόμενοι κάθε φορά στις απαιτήσεις των καιρών. Τώρα, αντί να γιορτάζουμε τη σημαντική αυτή επέτειο, αναρωτιόμαστε εάν θα φθάσουμε τα πενήντα ένα. Ακυρώσαμε τα περισσότερα εορταστικά των πενήντα ετών προγράμματα όχι μόνο για λόγους κόστους αλλά και για να μην προκαλέσουμε τους εκατομμύρια δοκιμαζόμενους συνανθρώπους μας.

5. Προς τον μεσαίωνα της ανεργίας

Το να έχεις επιχείρηση στην Ελλάδα ήταν ανέκαθεν δύσκολη υπόθεση. Προσωπικά παρομοιάζω το Ελληνικό κράτος με έναν Ιάπωνα κηπουρό bonsai, χωρίς όμως ίχνος καλλιτεχνικής ευαισθησίας. Στην συγκεκριμένη κηπουρική τεχνική, ή καλύτερα τέχνη, ένα δέντρο που κανονικά θα έφθανε συν τω χρόνω τα σαράντα μέτρα διατηρείται, με προσεκτικές, σχεδόν χειρουργικές παρεμβάσεις, σε ύψος μερικών εκατοστών. Στο παρελθόν κάποια δένδρα είτε ξέφευγαν ή τουλάχιστον επιζούσαν. Το σημερινό περιβάλλον όμως είναι πλέον απολύτως τοξικό για τις επιχειρήσεις. Όπως μου είπε πρόσφατα ένας στενός φίλος τραπεζίτης οι Έλληνες επιχειρηματίες είναι θέμα πολύ λίγου χρόνου να παραδώσουν τα κλειδιά. Στην περίπτωση αυτή θα περιοριστεί αυτό που οι μη-αντιπροσωπευτικοί κρατικοδίαιτοι «κοινωνικοί εταίροι» αποκαλούν «εργασιακό μεσαίωνα». Το λυπηρό είναι ότι θα αντικατασταθεί από τον μεσαίωνα της ανεργίας.

* δημοσιεύθηκε στο "Κ" της Καθημερινής στις 10 Ιουνίου 2012

Βασίλης Μασσέλος

Επιτέλους ας σταματήσει η ανόητη σύγκριση Ισλανδίας - Ελλάδας

Η σύγκριση μεταξύ Ελλάδος και Ισλανδίας που κυκλοφορεί σε διάφορα blogs είναι αδόκιμη (για να μην πω εντελώς ανόητη).

Η Ελλάδα είναι εντός της Ε.Ε. και της Ευρωζώνης, 30πλάσια σε μέγεθος και πληθυσμό  από την Ισλανδία και με σοβαρότατα δομικά προβλήματα τόσο σε επίπεδο οικονομίας όσο παιδείας και κοινωνίας. Η Ισλανδία είναι μια μικρή μεν αλλά υγιής οικονομία με μεγάλες εξαγωγές ως ποσοστό του ΑΕΠ  (56%), τουρισμό, φθηνή ενέργεια και εμπορικό πλεόνασμα.

Κοινωνικά (και γονιδιακά) είναι απολύτως ομοιογενής και δεν έχει διαφθορά (π.χ. φοροδιαφυγή, Τσοχατζόπουλους, πελατειακό σύστημα, ΔΕΚΟ). Το πρόβλημα της Ισλανδίας αφορούσε την γιγάντωση του τραπεζικού τομέα στο εξωτερικό με απάτες τύπου Ponzi (αεροπλανάκι) και θύματα κυρίως Βρετανούς και Ολλανδούς καταθέτες οι οποίοι αποζημιώθηκαν ως ένα βαθμό από τα κράτη τους.

Στη συνέχεια η Αγγλία και η Ολλανδία ζήτησαν από τους Ισλανδούς φορολογούμενους να πληρώσουν τα σπασμένα της απάτης των τραπεζών τους στηριζόμενες κυρίως στην ισχύ τους και στον εκβιασμό μέσω του ΔΝΤ αφού η νομική βάση διεκδίκησης ήταν σαθρότατη εάν όχι ανύπαρκτη (στηριζόταν σε ένα σύμφωνο Ισλανδίας-ΕΕ βάσει του οποίου η πρώτη έπρεπε να ιδρύσει ταμείο προστασίας καταθέσεων).

Η Ισλανδία βρήκε χρήματα από την Ρωσία και αρνήθηκε (σωστά) να πληρώσει. Χωρίς να χρειαστεί τελικά να δανειστεί όλο το ποσό από την Ρωσία και με τη στήριξη των Σκανδιναβών, οι Ευρωπαίοι και το ΔΝΤ δέχθηκαν να τελικά να τη χρηματοδοτήσουν.  Η μικρή και υγιής της οικονομία άντεξε αλλά πρακτικά έχασε την εμπιστοσύνη στο νόμισμά της, το οποίο υποτιμήθηκε σημαντικά.

Η Ελλάδα δεν έχει ΚΑΜΙΑ ΣΧΕΣΗ με την Ισλανδία ως παράδειγμα αφού

- Έχει ένα ιδιαίτερα διεφθαρμένο, υπερτροφικό και αναποτελεσματικό κράτος το οποίο αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο στην ανάπτυξη συνθλίβοντας τον παραγωγικό ιδιωτικό τομέα.

- Η δικαιοσύνη στη χώρα μας έχει πρακτικά καταρρεύσει

- Η Ισλανδία δεν έχει το μεταναστευτικό ζήτημα της Ελλάδος με ότι αυτό συνεπάγεται στην οικονομία.

- Η Ισλανδία δεν δαπανά τεράστια ποσά για την άμυνά της

- Η Ισλανδία εξάγει το 56% του ΑΕΠ της και η Ελλάδα το 20%!. Τα νούμερα συμπεριλαμβάνουν και υπηρεσίες.

- Η Ισλανδία έχει ιστορικά εμπορικό πλεόνασμα και η Ελλάδα έλλειμμα. Πριν την κρίση είχε πλεονασματικό προϋπολογισμό.

- Η Ισλανδία έχει πάμφθηνη γεωθερμική ενέργεια

- Η Ισλανδία είχε το δικό της νόμισμα. Η μετάβαση στην δραχμή (ή κάτι άλλο) θα ήταν καταστροφική (βλ. την οικονομετρική ανάλυση του Παύλου Μυλωνά της ΕΤΕ)

- Η Ισλανδία βρήκε τη Ρωσία πρόθυμη να της δανείσει 4 δις με αποτέλεσμα να "σπάσει" ο εκβιασμός της Αγγλίας και της Ολλανδίας. Οι άμεσες ανάγκες της όταν ξέσπασε η κρίση ήταν 600 εκ. Ευρώ. Η Ελλάδα έχει δανειστεί περισσότερα από 250 δις συμπεριλαμβανομένου του EFSF, του Ευρωσυστήματος και του ELA. Δεν υπάρχει κανείς πλην της τρόικα (π.χ. Κίνα, Ρωσία, εξωγήινοι) που να έχει τέτοιο χρήμα και να θέλει να μας το δανείσει.

Η Ισλανδία είχε δίκιο να αντισταθεί στον άθλιο εκβιασμό της Αγγλίας και της Ολλανδίας. Η Ελλάδα δεν εκβιάστηκε από κανέναν ενώ τώρα ο Τσίπρας εκβιάζει. Η Ισλανδία ηθικά είχε δίκιο και εμείς άδικο γιατί από το 2001 τρώγαμε τα λεφτά (που όντως μας δάνειζαν ανοήτως) των φορολογουμένων του βορρά.

Η Ελλάδα, εάν η τρόικα "τραβήξει τον αναπνευστήρα" θα υποστεί καταστροφή την οποία μπορείτε να διαβάσετε λεπτομερώς στην έκθεση της Εθνικής. Για όσους βιαστούν να μιλήσουν περί τρομοκρατίας και καταστροφολογίας οι συναρτήσεις και το οικονομετρικό μοντέλο παρουσιάζονται αναλυτικά στο τέλος. Μέχρι τώρα, πέρα από άναρθρες κραυγές και τις συνήθεις στη χώρα μας θεωρίες συνωμοσίας, δεν είδα κανέναν να αμφισβητεί με επιστημονικά επιχειρήματα το μοντέλο ή τους υπολογισμούς του.

Το να ψηφίσετε αντιμνημονιακά αντιστοιχεί με το να επιθυμεί κάποιος που είναι στην εντατική να κλείσουν τα μηχανήματα. Εάν είναι εγκεφαλικά νεκρός έχει νόημα και λέγεται ευθανασία. Το λυπηρό είναι ότι πολλοί, ο εγκέφαλος των οποίων φαίνεται να παρουσιάζει δραστηριότητα, θέλουν να αυτοκτονήσουν αρνούμενοι την πάμφθηνη οικονομική βοήθεια αλλά και τις σωστότατες μεταρρυθμιστικές προβλέψεις του δεύτερου μνημονίου, τις οποίες είμαι βέβαιος ότι ελάχιστοι έχουν διαβάσει.

Όσοι ενδιαφέρονται για το ιστορικό μπορούν να επισκεφθούν την wikipedia:
http://en.wikipedia.org/wiki/2008–2012_Icelandic_financial_crisis

Mrs. Lagarde’s dangerous myopia

I find Mrs. Lagarde, whom I had the chance to meet in the past when she was serving as France’s export minister, competent, smart and charming. That is why I am surprised by the fact the she doesn’t “see it”.

In an interview today the IMF head urged Greeks to pay taxes, saying she worries more about the plight of children in sub-Saharan Africa than the people of the crisis-hit European nation. I will not linger on the second part of this callous statement, which bears the question why did the IMF help Greece in the first place when, with the same amount of money, they could, at least in theory, do much more for the children in sub-Saharan Africa. After all Greece imported more than 1.000.000 smart phones last year with an economy in tatters. But again, this is beside the point I want to make.

The troika and most politicians in Greece focus on tax evasion as one of Greece’s major problems. Battling tax evasion has been touted as the government’s first priority for more than two decades now. But is tax evasion actually the problem?

In 1991 the great thinker Panayiotis Kondylis wrote “The fact that most public servants at all levels hailed from culturally retarded social strata, had serious consequences on the nature of the state apparatus, whose functioning stumbled upon their illiteracy, narrow-mindedness, guile and inhibitions, as well as the insurmountable inability of the average employee to base his work on impersonal, and abstract principles, as long as his mentality was grounded upon the values of a patriarchal society, i.e. his primary loyalty to his homeland,  his relatives,  his friends,  the friends of his friends, to his patrons and protégées”.

Kondylis argues that Greece never evolved into a bourgeois society and still remains, by and large, a patriarchal one. “When the patriarchal relationship moves to politics it evolves into what we call today a customer relationship, while retaining its fundamental characteristics of obedience and protection”. In this context taxpayers are unhappy to contribute to the benefit of people outside their “patriarchal” circle but more than happy to do so to a politician, or friend, who will “take care of their affairs” when in need. Outside Kondylis’ philosophical parlance this phenomenon will be plainly described as “corruption”. This, and not the tax system, should be the object of the troika’s attentions.

I do not think that anyone involved in the tax system, whether as a taxpayer, as a firm, or even as a tax collector for the Ministry of Finance will argue that the existing framework is simple, fair or effective. Decades of piecemeal interventions and efforts to circumvent the problematic (i.e. corrupt-patriarchal) state revenue services in a canvas of growing corruption and black/political money have resulted in an intricate, formalistic, dysfunctional, inefficient, and grossly unfair system (the tax burden is mainly from indirect and property taxes that are largely independent of income) that hampers economic growth.

Although everyone agrees that the tax system is in itself unworkable, its sorry state has more to do with function rather than design. Even the most elegantly designed tax system will fail if the interests and therefore the behavior of all stakeholders including politicians, revenue service officials, companies and taxpayers are not aligned. The biggest obstacle today towards such an alignment is corruption. Widespread tax evasion is only one side of a very complex phenomenon that includes off the books financing of political parties and widespread bribe giving and bribe-taking. The economic behavior of citizens and businesses, be it legal or illegal, is in fact always rational. Therefore tax evasion and corruption simply exist because they benefit those engaged in them.

So if Mrs. Lagarde wants Greeks to pay taxes she should work on a national program against corruption. Obviously a well designed and fair* tax system will be an integral part of such a program. Another would be to review today's highly hypocritical system of political party funding from businesses and citizens by applying transparency standards e.g. like in the U.S. and redefining spending limits for election campaigns to realistic levels. Dividing electoral districts into smaller ones and reforming the electoral system based e.g. on the German model will reduce the investment required to be elected as an MP and therefore the need for dirty money.

The major effort of a national program against corruption should be focused on public servants, especially those employed in the revenue service. The establishment of an independent auditing authority with well-paid, un-tenured staff, who may serve for a limited time and whose income and wealth will be carefully monitored, will be an important step. The aim of such a mechanism should not be to increase revenue per se, but to reach a very high level of compliance of businesses and citizens with the new simple and fair tax framework. The Ministry of Finance today does not really promote compliance when, by setting revenue targets to its directors an auditors, each company is, at the end, forced to pay an unofficial percentage of its revenue in additional taxes, pretty much regardless of the extent to which it has evaded taxes. This percentage is shared between the state and various recipients (mainly public servants and politicians) in the grey money chain.

Ironically the troika achieved the same thing by imposing tax revenue targets and allowing the Greek government, after arduous negotiations, to impose the wrong kind of taxes thereby practically killing the economy instead of targeted measures that would have revived it.

The National Programme against corruption should include carefully designed checks and balances. Last year the Ministry of Finance set up its own Internal Affairs department despite of the fact that the respective police department (that had hitherto authority over tax auditors) had an excellent track record and was part of a different ministry. No one, for any reason should be exempt from audits including political parties, the church, local authorities, the army, politicians, trade unionists, banks, media and those who now, in practice, enjoy special treatment. Last year’s audit of commercial banks by and independent and competent entity (Blackrock) was an excellent example of a decision in the right direction.

Corruption can be useful to politicians in financing their campaigns and lifestyle, but brings them and Mrs. Lagarde to despair when it depresses tax revenues. But unlike cholesterol there us no such thing as good and bad corruption. If we want to deal with the catastrophic effects of tax evasion we should decide first, as a society, if we will continue to tolerate “patriarchal” corruption or not.

* Mr. Venizelos, the disastrous finance minister, personally wrote a tax exemption clause for Greek ship-owners into the country’s constitution when it was last amended.

Βρήκα αυτή τη βίδα. Μπορείτε να μου βρείτε ένα αυτοκίνητο που να ταιριάζει;

Με κίνδυνο να λοιδωρηθώ από τον ανεγκέφαλο “αντιμνημονιακό” όχλο πιστεύω ότι εάν ήμουν δικαστής και μια μέρα η τρόικα σάπιζε στο ξύλο μερικούς (νυν & τέως) υπουργούς και υπηρεσιακούς παράγοντες θα την αθώωνα πανηγυρικά και θα εξέφραζα τα συγχαρητήριά μου για την πράξη της αυτή.

Να ένα παράδειγμα του τι τραβάνε οι κακόμοιροι οι ξένοι από το άθλιο ελληνικό κράτος: Μετά από σκληρές διαπραγματεύσεις συμφωνούν με την ελληνική κυβέρνηση να κλείσουν οι μη απαραίτητοι οργανισμοί μεταξύ αυτών (ορθώς) και ο ΕΟΜΜΕΧ.  Ο προφανής λόγος για το κλείσιμο είναι η εξοικονόμηση πόρων ώστε να μην χρειαστεί να μπουν άλλοι φόροι δεδομένου ότι και οι υφιστάμενοι έχουν συνθλίψει τον παραγωγικό ιστό της χώρας. Η εξοικονόμηση πόρων προφανώς προκύπτει από την μείωση του κόστους λειτουργίας εν προκειμένω του ΕΟΜΜΕΧ, κόστος που προφανώς αφορά κυρίως αποδοχές προσωπικού.

Αλλά οι κουτόφραγκοι αν και έχουν περάσει δύο χρόνια δεν έχουν καταλάβει ακόμη τις απεριόριστες δυνατότητες του ελληνικού δαιμονίου, ειδικά όταν πληρώνει άλλος. Έτσι το δαιμόνιο ναι μεν έκλεισε τον ΕΟΜΜΕΧ αλλά μοίρασε, ή καλύτερα «βόλεψε» τους υπαλλήλους του εδώ και εκεί. Ένας εξ αυτών, οδηγός στην ειδικότητα, κατέληξε σε ένα Επιμελητήριο. Παρενθετικώς οι πόροι των επιλεμητηρίων προέρχονται, με το στανιό, από τις επιχειρήσεις οι οποίες είναι αναγκασμένες να πληρώνουν ετήσια συνδρομή, κόστος το οποίο προφανώς μετακυλίουν στον καταναλωτή.

Το εν λόγω όμως Επιμελητήριο προσέλαβε μεν το απολωλός πρόβατο του ΕΟΜΜΕΧ αλλά έλα που δεν διέθετε όχημα, γεγονός που προκάλεσε μέγα προβληματισμό. Ο οποίος, ελληνικό δαιμόνιο και λεφτά άλλων γαρ, ελύθη με απίστευτη ταχύτητα. Η Διοικούσα Επιτροπή του Επιμελητηρίου αποφάσισε να αγοράσει αυτοκίνητο!

Επειδή si fueris Romae, Romano vivito more, πιστεύω ότι η τρόικα, εάν δεν τη διώξει ο Τσίπρας και φέρει την τσιπρ(ι)ακή λίρα στη θέση του Ευρώ, πρέπει να αναζητήσει λύση στην αρχαία μυθολογία και συγκεκριμένα στον μύθο της λερναίας Ύδρας. Όταν θέλει να κλείσει έναν οργανισμό να αναθέτει σε έμπιστο τρίτο  (π.χ. δικηγορικό γραφείο, ελεγκτική εταιρεία) το κλείσιμό του και να παρακολουθεί εάν όσοι φύγουν από την μπροστινή πόρτα ξαναμπούν από το παράθυρο σε άλλο κτίριο του διεφθαρμένου, σπάταλου και αναποτελεσματικού κράτους που μας έχει γονατίσει. Το οποίο θέλει επειγόντως γενικευμένο καυτηριασμό για να σταματήσει να μας τσουρουφλίζει καθημερινά.

Is the Greek fiscal adjustment program actually fuelling tax evasion?

The IMF’s Poul Thomsen said that Greece would fail to meet its targets if more was not done to tackle tax evasion. He said the fiscal adjustment program would not succeed unless “Greek authorities make quicker and more decisive structural reforms to address tax evasion.”

Mr. Thomsen is in charge of the Greek “program” for two years now. His numerous rounds of negotiations with the Greek government have resulted in the following

- Unbearable and debilitating taxes that are independent of income e.g. taxes on property and consumption (VAT, fuel, tobacco, alcohol etc)

- The loss of more than 500.000 jobs in the private sector raising the number of unemployed to more than 1.000.000 or 22% of the workforce. This will certainly result in another “lost generation” similar to the UK in the ‘70s.

- A sharp decline in property values as well as invested capital.

- A monumental credit crunch that has sucked all the liquidity out of the economy.

- Haphazard and ineffective “reforms” that have not addressed the main issues of a gargantuan state, corruption, a failed judiciary and an economy asphyxiated by over-regulation

What the fiscal adjustment program has done is actually to rob those Greeks who did pay taxes in the past of their savings and in many cases of their livelihood. New taxes piling upon previous taxes that have lost their effectiveness as the economy is crashing, are mainly being paid by taxpayers dipping into their savings, thereby further demonetizing the economy.

Mr. Thomsen has agreed to across-the-board cuts to pensions instead of focusing on ridiculously high government and public sector pensions that are placing an unjust burden on the taxpayer. He also agreed to horizontal wage cuts instead of a sweeping restructuring of the public sector and the elimination of hundreds of thousands of totally useless “jobs” in the public sector.

He failed to negotiate and push through real reforms many of which were actually part of his different “memorandums”. It is eminently hypocritical of him to try to pin this on “structural reforms needed to address tax evasion” as he has been part of the group that has shaped the impossible tax burden Greeks are facing today. How can you tackle tax evasion if the tax system is impossible to comply with, collected taxes pay hundreds of thousands of useless public servants and DEKO employees, those who collect taxes are mostly corrupt and the judicial system is impossibly slow and ineffective;

By failing to push through reforms and by piling tax upon tax on the Greeks, Mr. Thomsen has actually been instrumental in fueling tax evasion and has so far crushed those Greeks who did pay taxes in the past. So he’d better shut his foul (or should I say “poul”) mouth.

The remains of an economy

……. but it is like a beautiful woman whose face has been splashed with vitriol. Here and there, an arch, a pendant, a shattered remains of arcade, is all that is left of her renowned beauty… 

The great philhellene and author Lawrence Durrell was referring to the city of Zakynthos after the terrible earthquake of 1953. He could easily have been referring to the Greek Economy after two years of austerity measures that have destroyed hundreds of thousands of jobs, billions of Euros in invested capital and have plunged the population in a permanent state of clinical depression.

Transforming the last Soviet-era economy in Europe to a competitive market economy is not an easy task. It has proven difficult even for powerful leaders with clear objectives and an iron will (which is hardly the case here). Ironically many in Greece blame “capitalism” for all our woes when our economy is anything but “capitalistic”.

Instead of breaking the myriad of bonds that crush any productive economic effort (labor market rigidities, over-regulation, collapsed justice system, systemic corruption) the little men in charge of our rescue decided to tax the economy to death. By applying “horizontal” taxes and pay/pension cuts they have in fact distributed the cost of austerity very unfairly and, worst of all, in a way that has destroyed and is destroying both human capital (the hysteresis phenomenon in unemployment) and invested capital. This means that even if/when the economy picks up again it will balance at a much lower level of economic activity and will lack the means of real growth. And all this in order to “save” (in the medium term at best) the hundreds of thousands of state employees that ND and PASOK have piled upon us in their efforts to remain in power. And, despite Mr. Pangalo’s famous quote (“we “ate” them (i.e. the loans) together”), most of us Greeks were not sitting at his table. We are simply now paying the bill.

Sloppy Troika

I read excerpts of Mr. Traa’s speech at the Economist conference with great interest. He tried to explain the dismal failure of “troika’s” plan by blaming it on the greater than expected instability in the financial markets, European politics and Greek government incompetence. While he is right on all counts, the IMF/EC/ECB team still bears a significant share of responsibility for killing the Greek economy without really sorting out the problem. The initial “Memorandum” had been hastily put together but this does not altogether justify the sloppy work behind it. How did the troika, for example, rationally expect revenues from the extraordinary (i.e. permanent) tax on company earnings to remain stable at 600 million Euros per annum until 2013? They obviously used an Excel spreadsheet to calculate potential state revenue from each measure without considering the interaction between taxes and the simple fact that all taxes directly or indirectly affecting the consumer e.g. VAT, taxes on property, gasoline, tobacco, alcohol etc are all paid from the same wallet. They apparently ignored the fact that price increases will, in most cases, adversely affect demand and therefore the yield of planned measures. They have tragically underestimated the depth of recession that all this Mongolian cluster fuck of a plan would cause.

Although the initial memorandum had a number of commitments that were in the right direction, e.g levelling severance pay between white collar and blue collar workers the Troikans have done little to push them through. They happily agreed to additional tax measures without insisting on expense reduction which should have been the focus from day one. They were also very lax on the Greek government which was not really implementing any of the much needed  deregulation. They were afraid, from day one, to ask for redundancies in the public sector although it was mathematically obvious that there was no other way to permanently reduce government deficit. Instead they were happy to pile new taxes on the same group of taxpayers, destroying the economy and any hope of recovery. More that 300.000 jobs were lost in the private sector half of which would have been sustainable under a better plan.

Mr Traa was never tasked with implementing the fiscal austerity agreement. But he is responsible for putting together a badly designed plan. He might claim that there are no econometric tools that will work on the semi-Soviet Greek economy. He might also claim that the European Commission came to Greece with an axe to grind. Although these claims may be true, this does not change the fact that they have botched the job. And they should, at least, accept their share of responsibility instead of taking the moral high ground.