Η έλλειψη ανταγωνισμού στον χρηματοπιστωτικό τομέα περιορίζει τις προοπτικές ανάπτυξης

Η πέμπτη έκθεσή του ΔΝΤ για την Ελλάδα της 16.5.2014 αναφέρεται (σελ. 17) στον κίνδυνο να αποκομίσουν οι τράπεζες "ολιγοπωλιακά κέρδη επιβάλλοντας υψηλά περιθώρια (spreads) και προμήθειες" σημειώνοντας ότι "κάτι τέτοιο θα έχει αντίστοιχο κόστος για την οικονομία".

Οι ενδείξεις ότι το μοντέλο των "συστημικών τραπεζών" οδήγησε στην δημιουργία ολιγοπωλιακών συνθηκών πληθαίνουν. Στις αρχές Σεπτεμβρίου η Καθημερινή έγραφε ότι "αυξήθηκε το περιθώριο κέρδους των τραπεζών τον Ιούλιο καθώς προχώρησαν σε μείωση των επιτοκίων καταθέσεων και αύξηση των επιτοκίων χορηγήσεων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος το επιτοκιακό περιθώριο (δηλαδή η διαφορά μεταξύ των επιτοκίων καταθέσεων και χορηγήσεων) αυξήθηκε κατά 0,24% και διαμορφώθηκε στο 3,91%.". Την ίδια στιγμή οι Τράπεζες προχώρησαν π.χ. στον διπλασιασμό των προμηθειών για την πραγματοποίηση εμβασμάτων στο εξωτερικό μέσω ηλεκτρονικής τραπεζικής χωρίς κάτι τέτοιο να δικαιολογείται από στοιχεία κόστους.

Η υιοθέτηση από την τρόικα της υπερσυγκέντρωσης στον Τραπεζικό κλάδο επιβλήθηκε από τις τότε συνθήκες αλλά αποδεικνύεται μάλλον κοντόφθαλμη. Οι "συστημικές" τράπεζες τελικώς αυξάνουν γεωμετρικά τον συστημικό κίνδυνο αφού είναι "πολύ μεγάλες για να καταρρεύσουν" χωρίς όμως να λύνουν το πρόβλημα της πλημελούς εποπτείας που ίσως συνέτεινε στην απόφαση αυτή. Αξίζει να σημειωθεί ότι με τη δημοσιευθείσα στο ΦΕΚ 94 Α’/19.4.2012 Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου αναστέλλεται η εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανόνων περί συγκέντρωσης ειδικά για τις τράπεζες προκειμένου να καταστεί εφικτή η υλοποίηση του σχεδίου κεφαλαιακής ενίσχυσης αλλά και των συγχωνεύσεων. Παράπλευρη απώλεια αυτής της επιλογής ήταν η κατάργηση πρακτικά του ανταγωνισμού στον χρηματοπιστωτικό κλάδο.


Υπό αυτές τις συνθήκες, μπορούν οι τράπεζες να βοηθήσουν στην οικονομική ανάπτυξη, επιτελώντας τον παραδοσιακό τους ρόλο, δηλαδή της ορθολογικής κατανομής κεφαλαίου στην οικονομία;. Πρόσφατη μελέτη της PwC ανέδειξε τον πρόβλημα των ελληνικών εταιρειών "Zombies" που δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν τα δάνειά τους και έχουν ζημιογόνες χρήσεις.  Αυτές αντιστοιχούν στο 43% του συνολικού κύκλου εργασιών και το 55% των απασχολούμενων κεφαλαίων και το 72% του καθαρού δανεισμού. Εδώ αναρωτιέται κανείς εάν το σημερινό επίπεδο των μή εξυπηρετούμενων δανείων ("έκθεσης" με τη νέα ορολογία) σε συνδυασμό με την κατακρύμνηση της διασφαλιστικής αξίας των ακινήτων εξ αιτίας της παράλογης φορολόγησής τους,  δικαιολογεί την ένταξη και των ίδιων των τραπεζών σε αυτή την κατηγορία.

Δημιουργούνται έτσι σοβαρές αμφιβολίες για τη δυνατότητα των συστημικών τραπεζών να κατευθύνουν αποτελεσματικά κεφάλαια στην οικονομία, χωρίς να αποκομίσουν ολιγοπωλιακά κέρδη. Αν και πρώτης όψεως το σχέδιο του Υπουργείου Ανάπτυξης για επιδότηση επιτοκίου υφιστάμενων δανείων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων φαίνεται θετικό, η εμπειρία από παρόμοια προγράμματα στο παρελθόν θέλει τις τράπεζες να επανακοστολογούν τα δάνεια ώστε να καρπωθούν το μεγαλύτερο μέρος της επιδότησης. Για το λόγο αυτό είναι σημαντικό τα συναρμόδιαΥπουργεία να αναζητήσουν εναλλακτικές οδούς για την χρηματοδότηση των μικρομεσαίων είτε π.χ. με οχήματα ειδικού σκοπού ή με τη δημιουργία μίας κρατικής αναπτυξιακής τράπεζας στα πρότυπα της Γερμανικής KfW.

Σε αντίθεση π.χ. με την αγορά τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών όπου επικρατούν συνθήκες σφοδρότατου ανταγωνισμού μεταξύ ενός πολύ  μικρού αριθμού εταιρειών είναι προφανές ότι κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει σήμερα στον χρηματοπιστωτικό τομέα στη χώρα μας. Η τόνωση του ανταγωνισμού μεταξύ των Τραπεζών με κάθε πρόσφορο μέσο πρέπει να αποτελέσει πρώτη προτεραιτότητα του οικονομικού επιτελείου. Σε κάθε περίπτωση η αποκατάσταση της ομαλής λειτουργίας της αγοράς αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε να αξιοποιήσουμε ως χώρα τις πρόσφατες αποφάσεις "ποσοτικής χαλάρωσης" της ΕΚΤ. 

* Ο κύριος Βασίλης Μασσέλος είναι Πρόεδρος του Συνδέσμου Εταιρειών Πλεκτικής & Ετοίμου Ενδύματος 

Χάνουμε το στοίχημα των εξαγωγών

Ένα από τα ελάχιστα πράγματα στα οποία συμφωνούν οι οικονομολόγοι είναι ότι οι εξαγωγές αποτελούν τη μόνη πραγματική διέξοδο της χώρας από την κρίση. Ο τουρισμός ήδη συνεισφέρει καίρια στην οικονομία αλλά βρίσκεται ήδη σε ανεπτυγμένο, έστω άναρχα, επίπεδο με πολύ μικρότερα αναπτυξιακά περιθώρια σε σχέση με αυτά των εξαγωγών διεθνώς εμπορευσίμων προϊόντων. Παρά τη μείωση του εργασιακού κόστους και τη μερική απορρύθμιση της αγοράς εργασίας, οι εξαγωγικές επιδόσεις της χώρας επιδεινώνονται συνεχώς.

Τα αίτια της πολύ κακής αυτής εξέλιξης μπορούν να αναζητηθούν στους παράγοντες που επηρεάζουν την διεθνή ανταγωνιστικότητα της ελληνικής παραγωγής, εκτός βεβαίως των ισοτιμιών του ευρώ, οι οποίες όντως βρίσκονται σε επίπεδα δυσμενή για την ανάπτυξη των εξαγωγών, χωρίς όμως να μπορούμε να κάνουμε τίποτε για αυτό.

Έτσι πρώτη προτεραιότητα του οικονομικού επιτελείου θα έπρεπε να ήταν η βελτίωση των μεταβλητών από τις οποίες εξαρτάται η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων δηλαδή το εργασιακό κόστος και το σχετικό θεσμικό πλαίσιο, η ρευστότητα και το κόστος χρήματος, το κόστος της ενέργειας, η φορολογία και το κόστος της γραφειοκρατίας. Προφανώς η τεχνολογία, η καινοτομία και η γνώση διευκολύνουν την εξαγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας, τα οποία μπορούν ίσως να ξεπερνούν τις υφιστάμενες αγκυλώσεις. Ακόμη όμως και στην κατηγορία αυτή, που από μόνη της δεν μπορεί να μας βγάλει από την κρίση, κάθε βελτίωση στους παραπάνω τομείς θα οδηγήσει σε πολύ μεγάλες αυξήσεις στις εξαγωγές.

1. Το εργασιακό θεσμικό πλαίσιο είναι ίσως το μόνο πεδίο στο οποίο έχουν γίνει μεταρρυθμίσεις ώστε τόσο εργοδότες όσο και εργαζόμενοι να μην είναι όμηροι συνδικαλιστικών μειοψηφιών ή της παρωδίας «μεσολάβησης» που ίσχυε. Η εξαγγελθείσα κατάργηση των εισφορών υπέρ ανενεργών οργανισμών (επίδομα στράτευσης, ΛΑΕΚ, εργατική εστία & κατοικία κλπ) από την 1η Ιουλίου είναι επίσης σημαντικό βήμα. Ωστόσο παραμένουν υψηλά το μη μισθολογικό κόστος, το κόστος διαχείρισης, οι αποζημιώσεις απόλυσης καθώς και ο ρατσιστικός διαχωρισμός εργατών - υπαλλήλων ως προς το ύψος της αποζημίωσης, η απαγόρευση, πρακτικά, των ομαδικών απολύσεων και η -παρωχημένη- ασφυκτική εμπλοκή του κράτους στις σχέσεις εργοδότη-εργαζόμενου.


2. Η ρευστότητα αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στην ανάπτυξη των εξαγωγών. Το Υπουργείο Οικονομικών αντί να επιστρέφει άμεσα τον οφειλόμενο ΦΠΑ στους εξαγωγείς τον χρησιμοποιεί ως πηγή δωρεάν ρευστότητας για το ίδιο, με ολέθρια αποτελέσματα. Αυτό οδηγεί τις επιχειρήσεις στο κλείσιμο λόγω ασφυξίας, ενώ οι εξαγωγείς που αντέχουν ακόμη προτιμούν να αγοράζουν πρώτες ύλες από άλλες χώρες της Ε.Ε. αντί για ελληνικές αφού οι ενδοκοινοτικές αποκτήσεις δεν επιβαρύνονται με ΦΠΑ. Το κόστος χρήματος παραμένει εξαιρετικά υψηλό ενώ το μοντέλο των «συστημικών τραπεζών» έχει οδηγήσει στην δημιουργία ενός ολιγοπωλίου και μάλιστα νομίμως μετά την αναστολή ισχύος των Ευρωπαϊκών κανόνων περί συγκέντρωσης στον κλάδο (άρθρο 2 ΦΕΚ94/19.4.12). Την ίδια στιγμή τα εργαλεία για την χρηματοδότηση των εξαγωγέων δεν λειτουργούν στην πράξη. Στην τελευταία ενδιάμεση έκθεση νομισματικής πολιτικής του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος φαίνεται ότι από τα 4,7 δις Ευρώ που είναι διαθέσιμα για προγράμματα χρηματοδότησης μικρομεσαίων επιχειρήσεων, τα υπόλοιπα συμβάσεων των Σεπτέμβριο του 2013 ήταν 364 εκατομμύρια, δηλαδή το 92% παρέμεναν αδιάθετα. Σε κάθε περίπτωση το κόστος χρήματος για τον Έλληνα εξαγωγέα είναι σήμερα τέσσερις φορές υψηλότερο από αυτό του Γερμανού συναδέλφου του.



3. Το κόστος ενέργειας θέτει αυτομάτως εκτός διεθνούς αγοράς το μεγαλύτερο μέρος της βαριάς βιομηχανίας, την κλωστοϋφαντουργία (την προηγούμενη εβδομάδα έκλεισε το μεγαλύτερο εργοστάσιο υφαντουργίας που λειτουργούσε στην Ελλάδα), πολλές επιχειρήσεις της ελαφράς βιομηχανίας ενώ γενικότερα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια στην ανάπτυξη των εξαγωγών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν είδε θετικά τα μέτρα που ανακοινώθηκαν για την μείωση του κόστους ενέργειας στη βιομηχανία γιατί θεωρεί, σωστά, ότι συνιστούν στρέβλωση. Αντί να διορθωθούν οι σοβαρές εγγενείς στρεβλώσεις της αγοράς (λειτουργία της αγοράς θεσμικά, λεόντειες συμβάσεις με ιδιώτες παραγωγούς, υπέρογκο για τα σημερινά δεδομένα μισθολογικό και συνταξιοδοτικό κόστος της ΔΕΗ, διασύνδεση με νησιά) ώστε να μειωθεί το κόστος ρεύματος για όλους, η προσπάθεια αντιμετώπισης προσθέτει μία ακόμη στρέβλωση στις υφιστάμενες.



4. Η φορολογία στην Ελλάδα βρίσκεται σε μη βιώσιμα επίπεδα θυσιάζοντας, για κάθε ευρώ που εισπράττει τώρα το κράτος, πολύ μεγαλύτερα μελλοντικά φορολογικά έσοδα σε όρους καθαράς παρούσης αξίας. Οι φόροι που επιβαρύνουν τις επιχειρήσεις ασχέτως κερδών (τέλη επιτηδεύματος, φόροι ακινήτων κλπ) προστίθενται αυτούσιοι, μαζί με το εξαιρετικά υψηλό διαχειριστικό κόστος συμμόρφωσης (compliance cost), στην τιμή των προϊόντων μειώνοντας αντίστοιχα την ανταγωνιστικότητα. Την ίδια στιγμή η υψηλή φορολογία και η αβεβαιότητα σχετικά με αυτήν αποτελούν ίσως το σημαντικότερο εμπόδιο για την προσέλκυση άμεσων ξένων επενδύσεων στην παραγωγή. Σε ότι αφορά το γραφειοκρατικό κόστος –τόσο σε χρήμα όσο και σε χρόνο- των εξαγωγών καθεαυτό έχουν γίνει σοβαρά βήματα με το «ηλεκτρονικό τελωνείο» ενώ η προσπάθεια της Συντονιστικής Επιτροπής για τη διευκόλυνση του διεθνούς εμπορίου (ΕΣΕ), που αποτελεί και μνημονιακή υποχρέωση κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Μένει να δούμε εάν θα καταργηθούν στην πράξη μη ανταποδοτικές, συντεχνιακού χαρακτήρα, επιβαρύνσεις όπως το ΔΕΤΕ, τα υποχρεωτικά «εργατικά» στα λιμάνια, τα πιστοποιητικά φυτοϋγείας κλπ.

Υπό τις παρούσες συνθήκες αντί τα αρμόδια υπουργεία να καυχώνται για το «πρωτογενές πλεόνασμα» και την «έξοδο στις αγορές» θα έπρεπε να είχαν ανησυχήσει σφόδρα για την φθίνουσα πορεία των εξαγωγών που είναι τελικά ο πραγματικός δείκτης υγείας της οικονομίας.

Τα μαγαζιά θέλουν κράτος διαιτητή και όχι παιδονόμο

Εάν η κα Πόπη, ιδιοκτήτρια καταστήματος υποδημάτων στον Κολωνό, θέλει να κάνει εκπτώσεις στην πραμάτεια της, εκτός των θεσμοθετημένων περιόδων, τυπικά πρέπει υποβάλλει αίτημα στο Παρατηρητήριο Τιμών της Γενικής Γραμματείας Καταναλωτή για “διενέργεια δεκαημέρου προσφορών” συνοδευόμενο από αναλυτικό κατάλογο ειδών. Αυτά δεν πρέπει να ξεπερνούν το 50% των κωδικών που διατίθενται στο μαγαζί γιατί αλλιώς θεωρούνται “εκπτώσεις” και απαγορεύονται. Εάν όμως η συμπαθής καταστηματάρχης του παραδείγματός μας αποφασίσει να πουλάει φθηνότερα μειώνοντας τις τιμές, τότε είναι απολύτως νόμιμη αρκεί να μην χρησιμοποιεί την κακή λέξη “έκπτωση” ή “προσφορά” δεδομένου ότι οι τιμές στην Ελλάδα υποχρεωτικά διαμορφώνονται ελεύθερα και ανεξάρτητα από κάθε επιχείριση. Αυτό αποτελεί βασικό κανόνα της κοινοτικής και ως εκ τούτου εθνικής μας νομοθεσίας, στόχος της οποίας είναι να διασφαλίσει την ελευθερία του καταναλωτή να επιλέγει, συνήθως την φθηνότερη, μεταξύ περισσότερων ανταγωνιστικών τιμών για το ίδιο προϊόν. 

Το άνοιγμα των καταστημάτων την περασμένη Κυριακή και οι νεοπαγείς νοεμβριανές εκπτώσεις αποτέλεσαν αντικείμενο πλείστων σχολίων και δηλώσεων, κινούμενων, σε μεγάλο βαθμό, εκτός θέματος. Κανείς δεν αναρωτήθηκε κατά πόσον είναι δουλειά του το κράτους να ασχολείται με το πότε η κα Πόπη θα σηματοδοτήσει στους πελάτες της ότι μείωσε τις τιμές ή με το εάν θα ανοίξει το μαγαζί της την Κυριακή. Κανείς δεν αναρωτήθηκε εάν έχει νόημα ο φορολογούμενος να καλύπτει το κόστος των δημοσίων υπαλλήλων που χειρίζονται τις αιτήσεις για “δεκαήμερα προσφορών” και πραγματοποιούν ελέγχους συμμόρφωσης. Γιατί, δεδομένου ότι η ελεύθερη διαμόρφωση των τιμών αποτελεί ταυτόχρονα δικαίωμα και υποχρέωση κάθε επιχείρησης, μια που η συνεννόηση με άλλες επιχειρήσεις για τον άτυπο καθορισμό των τιμών είναι παράνομη, δεν υπάρχει η αντίστοιχη ελευθερία στη διενέργεια εκπτώσεων;


“Πολύ κακό για το τίποτα” θα έλεγε ο Βάρδος αφού το Υπουργείο Ανάπτυξης και οι Περιφέρειες διενεργούν, ευτυχώς, απειροελάχιστους ελέγχους. Επειδή η φύση απεχθάνεται το κενό, σε ορισμένες περιοχές μάλιστα, κάποιοι καλοθελητές από τους τοπικούς εμπορικούς συλλόγους προχωρούσαν σε “συστάσεις” σε καταστήματα που συνέχιζαν “παρανόμως” τις θερινές εκπτώσεις. Στην πράξη όμως η παραλυτική ύφεση και ο δραματικός περιορισμός της αγοραστικής δύναμης του καταναλωτή σε συνδυασμό με την απουσία ελέγχων έχει φέρει τα περισσότερα σημεία πώλησης σε καθεστώς εκπτώσεων καθ’όλη τη διάρκεια του χρόνου.

Το θέμα της λειτουργίας των καταστημάτων λιανικής τις Κυριακές είναι πιο σύνθετο. Σε αντίθεση με αυτά που ακούστηκαν, για τα μικρά καταστήματα είναι μάλλον ευκαιρία παρά απειλή. Το κόστος λειτουργίας τους είναι χαμηλότερο τις Κυριακές, αφού συνήθως δεν απασχολούν προσωπικό, ενώ τίποτε δεν εμποδίζει τους ιδιοκτήτες τους να ξεκουραστούν π.χ. τη Δευτέρα η οποία παραδοσιακά είναι μέρα με χαμηλό τζίρο. Η συμπεριφορά του καταναλωτή και η ζήτηση είναι αυτά που θα διαμορφώσουν τελικά τα ωράρια όταν αποφασίσει το Υπουργείο να σταματήσει να μπλέκεται στα πόδια μας, πάντα βεβαίως “για το καλό μας”.

Το κακό εν προκειμένω είναι ότι το κράτος στην Ελλάδα ασχολείται με αυτά που δεν πρέπει και σπανίως με αυτά που πρέπει. Ένα καίριο ζήτημα, για παράδειγμα, είναι τα τεράστια καταστήματα και εμπορικά κέντρα που βρίσκονται εκτός του αστικού ιστού. Αυτά επιβαρύνουν το περιβάλλον, λόγω των ενεργειακών τους αναγκών και των μετακινήσεων των πελατών τους για μεγαλύτερες αποστάσεις, οδηγούν στην γκετοποίηση του κέντρου και σε άνιση κατανομή του εισοδήματος σε σχέση με τα μικρά εμπορικά καταστήματα. Αντί λοιπόν το Υπουργείο Ανάπτυξης να ασχολείται με το εάν η κυρία Πόπη μπορεί να κάνει εκπτώσεις (πράγμα που έκανε και θα κάνει έτσι αλλιώς, ασχέτως των όποιων ρυθμίσεων) οφείλει να εξασφαλίζει αυτό που οι Αγγλοσάξονες αποκαλούν “level playing field”, δηλαδή την ισότητα και τη δικαιοσύνη στην αγορά. Έτσι μόνο απορία προκαλεί το γεγονός ότι τα μεγάλα εμπορικά κέντρα αντί να επιβαρύνονται λόγω των προαναφερθέντων αρνητικών επιπτώσεών τους, επιδοτούνται φορολογικά εις βάρος των “μικρών”.

“Ας ευλογεί ο θεός τον Τσάρο και ας τον κρατά μακριά από εμάς” λέει ο Ραβίνος στον "Βιολιστή στη στέγη”. Έχουν περάσει περισσότερα από εκατό χρόνια αφότου γράφτηκαν οι ιστορίες στις οποίες βασίστηκε το επιτυχημένο μιούζικαλ και στη σύγχρονη (ο θεός να την κάνει) Ελλάδα δεν έχουμε ακόμη χωνέψει ότι ο ρόλος του κράτους στην αγορά πρέπει είναι αυτός του ενάρετου διαιτητή και όχι του κομπλεξικού παιδονόμου. 

*δημοσιεύθηκε το "Κ" της Καθημερινής στις 10.11.2013  

Η μάστιγα του αφορολόγητου καρκίνου

Σε μία σατανικής εμπνεύσεως κίνηση η εταιρεία Παπαστράτος έπεισε τα Υπουργεία Οικονομικών, Ανάπτυξης και Δικαιοσύνης να στηρίξουν επίσημα την εκστρατεία “Όχι στον παράνομα χύμα καπνό” και “Όχι στα παράνομα τσιγάρα”. Το εικαστικό, που χρηματοδοτήθηκε, όπως άλλωστε και η όλη προσπάθεια, από την ίδια την εταιρεία δείχνει δύο “παράνομα” τσιγάρα σε σχήμα νεκροκεφαλής και από πάνω ένα όμορφο και αθώο πράσινο περιπτεράκι με το σλόγκαν “Εμπιστευθείτε (sic) το νόμιμο σημείο πώλησης”. Για τον Παπαστράτο πρόκειται για μία τεράστια επιτυχία αφού κατάφερε να διαφημίσει το είδος του παρακάμπτοντας τους νόμους περί διαφήμισης τσιγάρων και να προωθήσει τα δολοφονικά προϊόντα του ως τέτοια τα οποία κανείς μπορεί να εμπιστευθεί, πράγμα το οποίο δεν ισχύει για τον ατύπως διακινούμενο χύμα καπνό. Δεδομένου ότι τόσο το φορολογηθέν όσο και το αφορολόγητο (“παράνομο”) κάπνισμα προκαλούν καρκίνο, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, στεφανιαία νόσο και γενικά σοβαρές βλάβες στο κυκλοφοριακό και μειώνουν το προσδόκιμο ζωής κατά μία δεκαετία είναι να απορεί κανείς πως ίδιο το κράτος στηρίζει μία τέτοια καμπάνια. Η μόνη εξήγηση, πέραν της εγγενούς ανοησίας του συστήματος, είναι ότι το Υπουργείο Οικονομικών είναι εθισμένο στα έσοδα σα ναρκομανής και δεν σταματά σε τίποτε προκειμένου να τα εξασφαλίσει. Βλέπεται γι’αυτούς ο αφορολόγητος καρκίνος είναι “παράνομος” και ο φορολογημένος “νόμιμος”.

CONSUMER IS NOT OBLIGED TO PAY IF THE NOTICE OF PAYMENT HAS NOT BEEN RECEIVED (RECEIPT – INVOICE)*

Η Ελληνική πολιτική σκηνή αλλά και ο κρατικός μηχανισμός σπανίως διακρίνονται για την κοινή τους λογική ή τη γλωσσομάθειά τους.  Σε ένα μάλλον ακραίο παράδειγμα μεγάλης ένδειας και στους δύο τομείς ο Υφυπουργός Ανάπτυξης κ.λ.π. (έχω πάψει προ πολλού να παρακολουθώ τις αλλαγές ονομάτων στα Υπουργεία) κος Σκορδάς εξέδωσε μία σουρεαλιστική αγορανομική διάταξη, την τέταρτη κατά σειρά για το 2012,  βάσει της οποίας «ο καταναλωτής δεν έχει υποχρέωση να πληρώσει εάν δεν λάβει νόμιμο παραστατικό στοιχείο (Απόδειξη-Τιμολόγιο)". Aυτό  πρέπει να σηματοδοτείται ευκρινώς με επιγραφή, γραμμένη με κεφαλαία γράμματα, πλησίον του ταμείου επί ποινή προστίμου χιλίων ευρώ (1.000). Η απόφαση είναι από μόνη της ασαφής αφού δεν διευκρινίζει εάν ο πελάτης μπορεί να  πάρει το εμπόρευμα και να φύγει σε περίπτωση που το κατάστημα δεν εκδώσει απόδειξη οπότε κάθε κλέφτης μπορεί να ισχυρισθεί κατά την έξοδο ότι άσκησε το δικαίωμά του. Το θέμα βεβαίως περιπλέκεται έτι περαιτέρω π.χ. στην εστίαση και στις υπηρεσίες με μόνη ίσως εξαίρεση το αρχαιότερο επάγγελμα όπου συνήθως προπληρώνονται.

Εκεί όμως που το υπουργείο ξεπέρασε τον εαυτό του είναι στην Αγγλική επισήμανση την οποία δανείστηκα ως τίτλο της παρούσας ανάρτησης ο οποίος προκαλεί στους ομιλούντες στην Αγγλική  την ίδια -μεγάλη- σύγχυση που θα αισθανόταν ο Έλλην καταναλωτής διαβάζοντας π.χ. στην Αγγλία την επιγραφή

ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΜΕΝΟΣ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΛΗΦΘΕΙ ΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΠΛΗΡΩΜΗΣ (ΑΠΟΔΕΙΞΗ – ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ).

Το ότι οι πολιτικοί μας είναι ανόητοι (for wont of another word) και αγράμματοι το γνωρίζουμε. Είναι όμως ανάγκη να το κάνουμε βούκινο, και μάλιστα επιγραφικώς, και στους ξένους; Τουλάχιστον ας περιοριστούμε στην ανοησία διορθώνοντας το λεκτικό ως ακολούθως:

*Customers may refuse to pay if the store does not issue a valid tax receipt or invoice for their purchase(s)