Ποιος και πόσο (πρέπει να) πληρώνει την ΕΡΤ?

Το σύνολο του, όντως πολύ μεγάλου, θορύβου γύρω από το λουκέτο στην ΕΡΤ περιορίστηκε σε ζητήματα όπως ο τρόπος με τον οποίο έγινε (κάποιος έγραψε σωστά ότι ήταν μία αναγκαία τομή η οποία όμως θα ήταν καλύτερο να είχε γίνει από χειρουργό αντί για χασάπη), το πόσο διεφθαρμένη και κομματοκρατούμενη ήταν η ΕΡΤ, την ανάγκη για δημόσια τηλεόραση κλπ.


Ελάχιστη συζήτηση έγινε για το ποιος πρέπει να πληρώνει τη δημόσια τηλεόραση και πόσο. Με το υφιστάμενο καθεστώς το χαράτσι των 50 περίπου ευρώ ετησίως πληρώνουν όσοι έχουν ηλεκτρική σύνδεση, ασχέτως του εάν βλέπουν (ή ακόμη και εάν έχουν) τηλεόραση. Έτσι τα γραφεία των εταιρειών, τα εργοστάσια, τα καταστήματα πληρώνουν το ίδιο ποσό ακόμη και όταν δεν υπάρχει τηλεοπτικός δέκτης στο χώρο, όπως συμβαίνει στην πλειονότητα των επαγγελματικών εγκαταστάσεων. Αποτέλεσμα είναι η διπλή επιβάρυνση των πολιτών οι οποίοι πληρώνουν το τέλος με τη ΔΕΗ του σπιτιού τους και εμμέσως τα τέλη ΕΡΤ των εταιρειών οι οποίες αναγκαστικά μετακυλίουν το σχετικό κόστος στις τιμές των προϊόντων. Έτσι εάν διαιρέσουμε τις συνολικές εισπράξεις των 292.000.000 ευρώ ετησίως με τον πληθυσμό της χώρας (9.900.000 κάτοικοι) προκύπτει μία ετήσια κατά κεφαλήν επιβάρυνση της τάξεως των 29,5 ευρώ (μεγαλύτερη εάν εξαιρέσουμε τις ηλικίες 0-4) ήτοι περί τα 90 ευρώ για μία μέση, τριμελή, οικογένεια.


Δεδομένου τώρα ότι με μέση τηλεθέαση, αθροιστικά όλων των καναλιών της ΕΡΤ, της τάξεως του 10% προκύπτει ένα μέσο κόστος ανά τηλεθεατή περί τα 300 ευρώ το οποίο όμως επιβαρύνονται κυρίως οι άλλοι εννέα που δεν βλέπουν κρατική τηλεόραση.


Μπορεί τα 50 ευρώ ανά ρολόι της ΔΕΗ ή τα 30 ευρώ ανά κάτοικο της χώρας να μην ακούγονται υψηλά ως ποσά. Αν και δεν είμαι βέβαιος ότι την άποψη αυτή συμμερίζονται οι 1.500.000 άνεργοι του ιδιωτικού τομέα που τα πληρώνουν χωρίς να έχουν εισόδημα, το σίγουρο είναι ότι το πρόβλημα προκύπτει από τη στιγμή που τα τέλη που εισπράττονται α) καταλήγουν κατά ένα μέρος σε άλλους σκοπούς και β) η διαχείρισή τους γίνεται με αδιαφανή και αναξιοκρατικό τρόπο . Ακόμη σοβαρότερο όμως είναι το γεγονός ότι ο καθολικός χαρακτήρας του χαρατσιού της ΔΕΗ αποσυνδέει τελείως την ποιότητα της υπηρεσίας από την υποχρέωση αγοράς της. Μ’ άλλα λόγια το γεγονός ότι ο Έλληνας πολίτης είναι αναγκασμένος να πληρώνει την ΕΡΤ ασχέτως της ποιότητας της δουλειάς της, αφαιρεί όλα τα κίνητρα που έχει η δημόσια τηλεόραση για να βελτιώσει τις πρακτικές της, τα προγράμματά της, τη διαχείρισή της κ.λ.π.


Προσωπικά θα ήμουν πολύ ευτυχής με ένα μοντέλο όπως αυτό του BBC (το οποίο παρενθετικώς απασχολεί 23.000 υπαλλήλους και όχι 800 όπως θέλει ο αστικός μύθος) που εισπράττει ένα πολύ υψηλό τέλος (145 στερλίνες περίπου ετησίως) μόνο όμως από όσους το βλέπουν. Ταυτόχρονα σε επίπεδο εταιρικής διακυβέρνησης το BBC είναι ημιαυτόνομο με ανεξάρτητο Board of Trustees το οποίο εποπτεύει τη λειτουργία του. Μ΄άλλα λόγια το BBC δεν είναι πεδίο δόξης λαμπρό του άθλιου πελατειακού κράτους όπως η ΕΡΤ στην Ελλάδα.


Το ότι έκλεισε η ΕΡΤ, έστω με τρόπο εντελώς απαράδεκτο, είναι καλό νέο. Το κακό νέο είναι ότι θα ξανανοίξει με το νέο μαγαζί να είναι πιθανότατα πολύ χειρότερο από αυτό που έκλεισε

Η μάστιγα του αφορολόγητου καρκίνου

Σε μία σατανικής εμπνεύσεως κίνηση η εταιρεία Παπαστράτος έπεισε τα Υπουργεία Οικονομικών, Ανάπτυξης και Δικαιοσύνης να στηρίξουν επίσημα την εκστρατεία “Όχι στον παράνομα χύμα καπνό” και “Όχι στα παράνομα τσιγάρα”. Το εικαστικό, που χρηματοδοτήθηκε, όπως άλλωστε και η όλη προσπάθεια, από την ίδια την εταιρεία δείχνει δύο “παράνομα” τσιγάρα σε σχήμα νεκροκεφαλής και από πάνω ένα όμορφο και αθώο πράσινο περιπτεράκι με το σλόγκαν “Εμπιστευθείτε (sic) το νόμιμο σημείο πώλησης”. Για τον Παπαστράτο πρόκειται για μία τεράστια επιτυχία αφού κατάφερε να διαφημίσει το είδος του παρακάμπτοντας τους νόμους περί διαφήμισης τσιγάρων και να προωθήσει τα δολοφονικά προϊόντα του ως τέτοια τα οποία κανείς μπορεί να εμπιστευθεί, πράγμα το οποίο δεν ισχύει για τον ατύπως διακινούμενο χύμα καπνό. Δεδομένου ότι τόσο το φορολογηθέν όσο και το αφορολόγητο (“παράνομο”) κάπνισμα προκαλούν καρκίνο, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, στεφανιαία νόσο και γενικά σοβαρές βλάβες στο κυκλοφοριακό και μειώνουν το προσδόκιμο ζωής κατά μία δεκαετία είναι να απορεί κανείς πως ίδιο το κράτος στηρίζει μία τέτοια καμπάνια. Η μόνη εξήγηση, πέραν της εγγενούς ανοησίας του συστήματος, είναι ότι το Υπουργείο Οικονομικών είναι εθισμένο στα έσοδα σα ναρκομανής και δεν σταματά σε τίποτε προκειμένου να τα εξασφαλίσει. Βλέπεται γι’αυτούς ο αφορολόγητος καρκίνος είναι “παράνομος” και ο φορολογημένος “νόμιμος”.

Ο μεγάλος κίνδυνος της ποινικοποίησης της επιχειρηματικότητας

Τα κλισέ περί "ποινικοποίησης της πολιτικής ζωής" και των "κοινωνικών αγώνων" ακούγονται και γράφονται συχνά στα ελληνικά ΜΜΕ. Στην πρώτη περίπτωση η βουλευτική ασυλία και ο νόμος περί ευθύνης υπουργών προστατεύουν υπέρμετρα τους πολιτικούς από διώξεις για αδικήματα του κοινού ποινικού δικαίου. Αντίστοιχα, στην περίπτωση των συνδικαλιστών, υφίσταται μία de facto ασυλία η οποία τους επιτρέπει να παρακωλύουν την κυκλοφορία, να εμποδίζουν την είσοδο σε εργαζομένους που θέλουν να εργασθούν και να βιαιοπραγούν (θυμηθείτε την περίπτωση του Γερμανού προξένου στη Θεσσαλονίκη) χωρίς κανείς τους να έχει τιμωρηθεί. Αντί λοιπόν να διαμαρτύρονται οι πολλοί για το ιδιότυπο αυτό, θεσμοθετημένο και μη, καθεστώς προστασίας των λίγων, εν προκειμένω φωνάζουν προκλητικά οι λίγοι ώστε να διατηρήσουν αυτά τα προνόμια. Σε αντίθεση όμως με την, ανύπαρκτη στην πραγματικότητα, "ποινικοποίηση" της πολιτικής και του συνδικαλισμού, η πολιτεία έχει προχωρήσει σε μία απολύτως υπαρκτή ποινικοποίηση της επιχειρηματικής αποτυχίας και μάλιστα σε μία περίοδο κατά την οποία η συχνότητά αυτής έχει αυξηθεί εκρηκτικά εξ αιτίας της πρωτοφανούς ύφεσης.

Η ύπαρξη ληξιπρόθεσμης οφειλής προς το Δημόσιο δεν είναι σε καμία πολιτισμένη χώρα αφεαυτή ποινικό αδίκημα, εκτός εάν αποδεικνύεται δόλος. Στην Ελλάδα οι Αρχές έχουν προχωρήσει περισσότερο δεδομένου ότι π.χ. η μη απόδοση Φόρου Προστιθέμενης Αξίας άνω των 75.000 Ευρώ, συνιστά κακούργημα δηλαδή βαρύτατο έγκλημα. Αν και η μη απόδοση ως έννοια λογικά προϋποθέτει την είσπραξη του όποιου ποσού, η εφορία θεωρεί εισπραχθέντα τον ΦΠΑ με την έκδοση του παραστατικού πώλησης, ασχέτως του εάν ή πότε πλήρωσε ο λήπτης/πελάτης. Σε χιλιάδες μάλιστα περιπτώσεις ο "μπαταχτσής" είναι το ίδιο το κράτος το οποίο διοχέτευσε σε επιστροφές ΦΠΑ ένα μικρό μόνο μέρος από τα χρήματα που έστειλε η τρόικα προκειμένου να καλυφθούν οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του προς τρίτους. Την ίδια στιγμή η ύφεση και η εξοντωτική φορολογία που επιβάλλεται, ασχέτως του ύψους του εισοδήματος, στην ακίνητη περιουσία, πέρα από τις καταστροφικές συνέπειες στην οικονομία, έχει οδηγήσει δεκάδες χιλιάδες επιχειρήσεις και σχεδόν δύο εκατομμύρια φορολογουμένους στη μη καταβολή φόρων εν πολλοίς λόγω αδυναμίας, χωρίς δηλαδή να υπάρχει πρόθεση. Έτσι περίπου το ένα τέταρτο των Ελλήνων πολιτών που έχουν χρέη μεγαλύτερα ή ίσα του ιλιγγιώδους ποσού των 5.000 ευρώ, έχουν τελέσει ποινικό αδίκημα και μάλιστα διαρκές αφού καταχρηστικά θεσπίστηκε προ διετίας σαν τέτοιο, ώστε να θεωρείται αυτόφωρο έγκλημα. Κατά το τελευταίο έτος οι Δημόσιες Οικονομικές Υπηρεσίες έχουν κάνει χρήση αυτής της διάταξης σε εκατοντάδες περιπτώσεις, με αποτέλεσμα οι "συλλήψεις για χρέη στον δημόσιο" να αντιμετωπίζονται από τον τύπο όπως το δελτίο καιρού. Η μόνη διαφορά είναι ότι το "δελτίο συλλήψεων" εκδίδεται, αντί της ΕΜΥ, από το Υπουργείο Οικονομικών και μάλιστα με τρόπο που επιτυγχάνει ταχυδακτυλουργικά τον διασυρμό των συλληφθέντων χωρίς να τους κατονομάζει. Με αυτό τον τρόπο ο επιχειρηματίας στην Ελλάδα πέρα από το δεδομένο κοινωνικό στίγμα της πτώχευσης (δόλιας ή μη) σύρεται σιδηροδέσμιος ως εγκληματίας στα δικαστήρια, μέτρο το οποίο Πρωτοδικείο της Θεσσαλονίκης έκρινε ορθά ως "δυσανάλογα επαχθές" και αντισυνταγματικό. Στην πράξη μάλιστα η εφαρμογή αυτών των νομοθετικών ρυθμίσεων έχει επεκταθεί αυθαίρετα και στα ανεξάρτητα μη εκτελεστικά μέλη των Διοικητικών Συμβουλίων Ανωνύμων Εταιρειών καταργώντας έτσι κάθε έννοια εταιρικής διακυβέρνησης.

Είναι προφανές ότι στην αγωνιώδη του προσπάθεια να εξασφαλίσει έσοδα, έχοντας να αντιμετωπίσει ανεπαρκείς υπηρεσίες και εκτεταμένη διαφθορά, το Υπουργείο Οικονομικών νομοθέτησε ευρισκόμενο σε κατάσταση πανικού χωρίς να υπολογίσει τις συνέπειες των πράξεών του. Όταν η οικονομική επιβίωση της Ελλάδας εξαρτάται από τις όποιες επενδύσεις γίνουν στο εξής, η ποινικοποίηση της επιχειρηματικότητας αποτρέπει τους ξένους επενδυτές οι οποίοι προφανώς θα προτιμήσουν να τοποθετήσουν τα χρήματά τους σε μία χώρα που δεν θα τους συλλάβει, διασύρει και ενδεχομένως φυλακίσει εάν δεν πάει καλά η δουλειά τους. Το ίδιο κάνουν και οι Έλληνες επενδυτές οι οποίοι, μαζί με χιλιάδες ταλαντούχους νέους εγκαταλείπουν τη χώρα. Έως ότου αλλάξει ριζικά η εξόχως εχθρική προς την επιχειρηματικότητα στάση της ελληνικής πολιτείας ο Πρωθυπουργός, που προσπαθεί ειλικρινώς να προσελκύσει επενδυτές από το εξωτερικό, θα θυμίζει την ευτραφή Ελληνίδα μάνα στην παραλία που φώναζε στο γιο της που κολυμπούσε: "Γιαννάκη, έβγα τώρα αμέσως έξω να σε δείρω".

IMF’s useless politicians

The IMF released yesterday its 2013 Article IV consultation Concluding Statement i.e. the “report” of its Mission to Greece. As politics supersede sound judgement the IMF report leaves a lot unsaid.

In point 3 the report discusses insufficient structural reforms particularly in the tax system where “Very little progress has been made in tackling Greece’s notorious tax evasion. The rich and self-employed are simply not paying their fair share, which has forced an excessive reliance on across-the-board expenditure cuts and higher taxes on those earning a salary or a pension”. The real problem, however, is not tax evasion but the tax system itself that heavily relies on heavy property and indirect taxes irrespectively of income. A system whose very high rates and burden practically force those who can evade taxes, to do so in order to survive. A system under which shipowners, the richest of the Greeks, are constitutionally shielded from any taxation. With 30% of taxpayers currently unable to meet their tax burden and with taxation practically killing the economy there is no mention in the report of the urgent need to reform the tax system itself and not just the tax collection mechanism, which is the only priority for the IMF.

In order to reform the tax system the government should streamline expenditure and improve the dismal productivity of the public sector. The IMF report stresses the need for “limited mandatory redundancies” in the public sector noting that “while projections suggest that attrition will be just about enough to meet medium-term staffing targets, the provision of important public services is already hampered by lack of qualified staff in key areas, like banking supervision and tax administration. Mandatory redundancies that provide room to hire new, well-qualified and motivated staff will thus need to be a key component of the plan for modernization of the public sector, and in the process lend credibility to the policy of relying primarily on attrition. The taboo against mandatory dismissals must be overcome.”

This would have been an excellent idea if the word “limited” was changed with “extensive” in regards to mandatory redundancies. With more that 1.500.000 unemployed in the private sector the IMF is afraid to tell the truth. While it says that the “taboo” should be overcome it dampens its own conclusions by asking for “limited” redundancies while everyone knows that sweeping redundancies are needed.

Similarly the report contains the following politically correct statement about improving the business environment “The government’s welcome public commitment to improving the business environment and accelerating privatization now needs to be matched with results.” This is the IMF way of saying that the government has does absolutely nothing to improve the business environment even in cases where reforms would be revenue neutral. And that is simply because the government does not care about the private sector as its’ priority is to protect the bloated inefficient public sector that is dragging us down.

Also, one of the biggest problems lies with the tragically inefficient justice system that scares away all potential investors and, with them, any hope of recovery. This critical issue does not appear anywhere in IMF's report and is only casually mentioned in other EU reports on Greece.

The current fiscal “progress” is based on non sustainable taxation and any future hopes of growth are killed by the lack of structural reforms.

Greece is very sick and in need of a doctor. This is the role the IMF should play and not that of a politician. We already have too many of those.

Δικαίωμα στην αξιοπρέπεια ή στην επιδίωξη αυτής;

Χθες βρέθηκα στα γραφεία της Εμπορική Τράπεζας επί της Πλατείας Κλαυθμώνος την ίδια στιγμή με τους διαμαρτυρόμενους συμβασιούχους που θα εθίγοντο από την τροπολογία που ο ανεκδιήγητος Υπουργός Ρουπακιώτης αποκάλεσε «τερατούργημα» (στην προκειμένη περίπτωση ισχύει το “speak for yourself”). Το δικό μου γραφείο βρίσκεται στην άλλη πλευρά της πλατείας αλλά πλέον προστατεύεται ηχητικά από το, αισθητικής χιτλερικού μπούνκερ, κτήριο του ΤΣΜΕΔΕ με αποτέλεσμα να είχα καιρό να απολαύσω τη δωρεάν μουσική. Δεν ίσχυε ωστόσο το ίδιο για τους ταλαίπωρους, σκληρά εργαζόμενους, υπαλλήλους της Εμπορικής αφού η ένταση στην οποία έπαιζε το επαναστατικό ρεπερτόριο των συμβασιούχων ήταν τέτοια που δυσκολευόμασταν να μιλήσουμε. Μετά το πέρας της ουβερτούρας το μικρόφωνο έλαβε κάποιος συνδικαλιστής ο οποίος αναφέρθηκε στο «δικαίωμα στη δουλειά» και στο «δικαίωμα στην αξιοπρέπεια». Με αφορμή αυτά τα λόγια σκέφθηκα πρώτον ότι το εν λόγω δικαίωμα, όπως του εννοούσε εν προκειμένω ο ποιητής, χρηματοδοτείται από τους φόρους των εργαζομένων Ελλήνων οι οποίοι δεν απολαμβάνουν την μονιμότητα ή την προσδοκία μονιμοποίησης στην περίπτωση των συμβασιούχων. Οι οποίοι απολύονται εντός ολίγων λεπτών από τη στιγμή που θα προκύψει θέμα αδικοπραξίας δηλαδή από τη στιγμή που θα ενταχθούν στην κατηγορία που το δημόσιο αποκαλεί «επίορκους». Η ακόμη και χωρίς να προκύψει τέτοιο θέμα, ακόμη και εάν καλύπτουν «πάγιες και διαρκείς ανάγκες».

Σκέφθηκα επίσης την τεράστια σημασία που έχει σημειολογικά η σχετική μνεία στο Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών το οποίο περιλαμβάνει το δικαίωμα «επιδίωξης της ευτυχίας» (the pursuit of happiness) και όχι στο «δικαίωμα στην ευτυχία». Ομοίως κάθε κοινωνία πρέπει να εξασφαλίζει πλήρως το δικαίωμα επιδίωξης της αξιοπρέπειας, δηλαδή κανόνες που να ισχύουν για όλους ανεξαιρέτως (το ευστόχως αποκαλούμενο level playing field) και συνθήκες που ανταμείβουν την προκοπή. Το δικαίωμα στην αξιοπρέπεια όπως το θέτουν οι δημόσιοι υπάλληλοι τσαλακώνει το αντίστοιχο δικαίωμα των υπαλλήλων του ιδιωτικού τομέα και των ανέργων οι οποίοι αντιμετωπίζονται ως πολίτες δεύτερης (αν όχι τρίτης) κατηγορίας από τους «αριστερούς» κυρίους Μανιτάκη & Ρουπακιώτη αλλά και από τον μη αριστερό κύριο Βρούτση ο οποίος αποπειράθηκε νύχτα να πετσοκόψει της συντάξεις του ΟΑΕΕ παρά το γεγονός ότι η κρατική στήριξη ανά συνταξιούχο στον τελευταίο είναι το 1/6 της αντίστοιχης προς το ταμείο του ΟΤΕ!

Η ειρωνεία είναι ότι αυτοί που σήμερα διεκδικούν το “δικαίωμα την αξιοπρέπεια” είναι στην πραγματικότητα οι πρώτοι αναξιοπρεπείς αφού απολαμβάνουν απαράδεκτα προνόμια σε σχέση με τα υποζύγια που καταστρέφονται από την φορολογία ώστε να τους μισθοδοτούν.

Αντί των ναρκωτικών, νομιμοποιήσαμε το λάδωμα

Με τροπολογία στο νόμο 4139/20.2.2013 περί ναρκωτικών ο κος Γ. Πανούσης της ΔΗΜΑΡ πέτυχε την ακόλουθη προσθήκη στο άρθρο 235 του ποινικού κώδικα: "3. Δεν συνιστά δωροδοκία [του υπαλλήλου] η απλή υλική παροχή προς έκφραση ευγνωμοσύνης." Στην πρότασή του περιλαμβανόταν και η διευκρίνηση “χωρίς χρηματική αξία” η οποία χάθηκε, μάλλον εκ του πονηρού, στην διαδρομή. Αποτέλεσμα να έχει ανοίξει ένα πρώτης τάξεως νομικό παράθυρο για την νομιμοποίηση πάσης φύσεως δωροδοκίας / δωροληψίας, φαινόμενα στα οποία η χώρα μας βρίσκεται, δυστυχώς, στις πρώτες θέσεις διεθνώς. 

Με την ευκαιρία αναζήτησα τις κατευθύνσεις τις Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς τα στελέχη της για θέματα αποδοχής δώρων ή φιλοξενίας κλπ. Το πλήρες κείμενο είναι διαθέσιμο στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/transparency/docs/sec_2012_0167_f_en_communication_to_commission_en.pdf . Οι οδηγίες αναφέρουν ότι “πρέπει να επισημανθεί ότι ο γενικός κανόνας είναι ότι το προσωπικό δεν πρέπει να δέχεται, άμεσα ή εμμέσως, δώρα ή φιλοξενία η οποία τους προσφέρεται από τρίτους”. Ειδικά σε ότι αφορά τα δώρα αυτά μπορούν να γίνουν αποδεκτά κατ’ εξαίρεση όπου απαιτείται για λόγους ευγενείας η πρωτοκόλλου εάν δεν ξεπερνούν τα 50 ευρώ σε αξία. Για δώρα έως 150 ευρώ απαιτείται γνωστοποίηση στην και προηγούμενη έγκριση από την υπηρεσία. Δώρα μεγαλύτερης αξίας δεν γίνονται αποδεκτά ενώ ο υπάλληλος για λόγους διαφάνειας οφείλει να γνωστοποιήσει στον άμεσο προϊστάμενό του, κατά προτίμηση γραπτώς, ότι του προσεφέρθη δώρο το οποίο και αρνήθηκε (με λεπτομέρειες για το είδος του δώρου και αυτόν που το προσέφερε). Το κείμενο των κατευθύνσεων καταλαμβάνει επτά σελίδες και είναι σαφές και απολύτως κατανοητό. Ένα αντίστοιχο κείμενο, υπό μορφήν εγκυκλίου του Υπουργείου Εσωτερικών, θα ήταν απολύτως επαρκές για να καλύψει τις ανησυχίες του κυρίου Πανούση. Στη χώρα που μισθοδοτούνται οι κλέφτες υπάλληλοι, όπως είπε και ο Επιθεωρητής Δημόσιας Διοίκησης Λ. Ρακιντζής , ουδείς ποτέ εδιώχθη για ένα ταψί γαλακτομπούρεκο ή για μια γλάστρα και ιδίως σε τέτοιο περιβάλλον καλύτερα να μην ανοίγεις κανένα παραθυράκι γιατί αυτό θα χρησιμοποιηθεί αλλιώς. Δύο είναι εν προκειμένω τα λυπηρά ζητήματα. Πρώτον ότι στο νόμο περί ναρκωτικών αντί να νομιμοποιήσουμε τα ναρκωτικά νομιμοποιήσαμε το λάδωμα. Και δεύτερον ότι το μέχρι τώρα δείγμα γραφής της (δήθεν) “λελογισμένης” αριστεράς είναι απολύτως απογοητευτικό. Φανταστείτε τι θα γινόταν εάν νομοθετούσε η “παλαβή αριστερά”.

Ο ανατρεπτικός κύριος Ίτο

Η βιβλιοθήκη του Σεντάι

Δεν είναι σύνηθες για έναν αρχιτέκτονα να παρίσταται στην κατεδάφιση ενός κτίσματός του. Και ακόμη σπανιότερο το θέαμα της καταστροφής να μην του προκαλεί καμία απολύτως θλίψη, “αφού το σπίτι έχει εκπληρώσει πλέον τον σκοπό του”. Αλλά ο φετινός νικητής του περίφημου διεθνούς βραβείου Πρίτσκερ, ο 71χρονος Ιάπων Τόγιο Ίτο, κάθε άλλο παρά συνηθισμένος είναι. Γεννημένος το 1941 στην -υπό Ιαπωνική τότε κατοχή- Κορέα, έζησε εκεί μόλις δύο χρόνια αφού η οικογένειά του επέστρεψε το 1943 στην Ιαπωνία. Αρχικά ονειρευόταν να γίνει παίκτης του μπέιζμπολ, αλλά τελικά τον κέρδισε η αρχιτεκτονική την οποία σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Τόκιο. Το ταλέντο του δεν άργησε να φανεί, αφού η διπλωματική του εργασία απέσπασε το βραβείο του Πανεπιστημίου. Μετά από μόλις έξι χρόνια εργασίας στο γραφείο του μοντερνιστή αρχιτέκτονα Kiyonori Kikutake άνοιξε, σε ηλικία τριάντα ετών, γεγονός πρωτοφανές για τα δεδομένα της χώρας, το δικό του studio, το οποίο και ονόμασε αρχικά Urbot ή Urban Robot - «αστικό ρομπότ» και στη συνέχεια “Τόγιο Ίτο και συνεργάτες”.

Το 1976 η μεγάλη του αδελφή χήρεψε και ήθελε να φύγει από το διαμέρισμα στο οποίο κατοικούσε σε ένα ψηλό κτήριο στο Τόκιο. Ο Ίτο σχεδίασε και της έκτισε το «άσπρο σπίτι σε σχήμα U», το οποίο ήταν ερμητικά κλειστό, σαν φρούριο, με ελάχιστα ανοίγματα στην εξωτερική του πλευρά. Ο κήπος της εσωτερική αυλής, έφερνε τους ενοίκους του πιο κοντά στη γη και στη φύση αλλά και μεταξύ τους, κατά την δύσκολη περίοδο του πένθους. Μετά από πολλά χρόνια διαμονής, η αδελφή του και οι ανιψιές του μετοίκησαν, και το 1997 ο Ίτο γκρέμισε το σπίτι. Αργότερα είπαν ότι αισθάνονταν ότι “ζούσαν σε ένα φέρετρο”.

Δύο χρόνια νωρίτερα ο Ίτο είχε κερδίσει τον δημόσιο διαγωνισμό για το γνωστότερο ίσως έργο του σήμερα, τη βιβλιοθήκη του Σεντάι, ένα συγκλονιστικό, αέρινο, διαφανές κτίριο. Έτσι μετά το κλειστό και εσωστρεφές White U, διέπρεψε σχεδιάζοντας ένα οικοδόμημα στο οποίο δύσκολα διακρίνονται τα όρια μεταξύ του εξωτερικού και του εσωτερικού χώρου. Τα οριζόντια φέροντα στοιχεία, οι πλάκες, κρέμονται από ατσάλινες κυλινδρικές κολώνες που μοιάζουν με δικτυωτούς κορμούς δένδρων δίνοντας την αίσθηση ενός αιωρούμενου κτηρίου. Παρά την “εύθραυστη” εικόνα της, η βιβλιοθήκη άντεξε κατά τρόπο αξιοθαύμαστο την καταστροφική δύναμη του ισχυρότατου σεισμού το 2011. Μετά το φονικό τσουνάμι ο Ίτο και μία ομάδα συνεργατών του ανέπτυξαν τη ιδέα για ένα «σπίτι για όλους» που θα στεγάζει προσωρινά τους επιζώντες. “Αρχιτέκτονας “, είπε τότε ο Ίτο «είναι κάποιος που μπορεί να κάνει έναν χώρο συσσιτίου να δείχνει ανθρώπινος, να τον κάνει λίγο ομορφότερο, λίγο πιο άνετο». Και συνεχίζει «μία πληγείσα περιοχή όπου τα πάντα έχουν χαθεί μας δίνει τη δυνατότητα για μια φρέσκια ματιά, από μηδενική βάση για το τι πραγματικά είναι η αρχιτεκτονική».

Κατά τη διάρκεια της καριέρας του ο ταλαντούχος αρχιτέκτονας ήταν πάντα ανατρεπτικός. Πριν ακόμη ολοκληρωθεί η κατασκευή της Mediatheque του Σεντάι ο Ίτο εξέφρασε την αγωνία του για τον «αναιμικό μινιμαλισμό» της Ιαπωνικής αρχιτεκτονικής γράφοντας: “βεβαίως, πολλά από αυτά τα χαρακτηριστικά ισχύουν και στην δική μου αρχιτεκτονική και αντιλαμβάνομαι ότι εξαιτίας του γεγονότος ότι υπερασπίστηκα το ελαφρύ, το εφήμερο και το διαφανές έχω και εγώ ευθύνη για αυτό το σύνδρομο μεταξύ των συναδέλφων μου που γεννήθηκαν μόλις είκοσι χρόνια μετά από εμένα”. Ετσι στράφηκε στη «νέα - πραγματική αρχιτεκτονική», φοβούμενος ότι ο ιαπωνικός μινιμαλισμός είχε γίνει πλέον κλισέ. Χαρακτηριστικό της μετά-Σεντάι περιόδου του είναι το κτίριο της Όπερας της Ταϊτσούνγκ στην Ταϊβάν, η κατασκευή του οποίου αναμένεται να ολοκληρωθεί στο τέλος του χρόνου. Το κάθε άλλο παρά αέρινο οικοδόμημα ορίζει εκ του μηδενός την έννοια του οπερετικού θεάτρου. Μόλις ολοκληρωθεί θα μοιάζει με μία σειρά από λευκές σπηλιές που ενώνονται οριζόντια και κάθετα με δυσδιάκριτα τα όρια τοίχων και δαπέδου.

Άλλα γνωστά και συναρπαστικά κτήρια του είναι η δημοτική αίθουσα τελετών (κηδειών) στο Γκίφου, η εντυπωσιακή βιβλιοθήκη της Σχολής Καλών Τεχνών Τάμα στο Τόκιο, η κατοικία «White O» στην Μαρμπέλα της Χιλής, η γνωστή Serpentine Gallery στο Λονδίνο αλλά και το κατάστημα υποδημάτων Tods στο χλιδάτο Ομότε-σαντό στο Τόκιο. Η σπουδαιότητα του Ίτο δεν έγκειται στα έργα του, στα οποία η αρχιτεκτονική μοιάζει να ξεπερνά τους εγγενείς περιορισμούς της και η ιδέα καθεαυτή έχει μεγαλύτερη σημασία από το φυσικό της αποτέλεσμα, αλλά στην συνεχή ανατροπή. Είναι από τους ελάχιστους που ουδέποτε εγκλωβίστηκε σε μία μανιέρα, που συχνά αρνήθηκε την ίδια του τη δουλειά πριν ακόμη αυτή χτιστεί, που δεν λυπόταν όταν αυτή γκρεμιζόταν. Στην οικονομία ο Σουμπέτερ μίλησε για «δημιουργική καταστροφή», την οποία κατά κάποιο τρόπο κάνει πράξη στον κλάδο του ο σπουδαίος αυτός Ιάπωνας αρχιτέκτων κατά τη διάρκεια της σαραπεντάχρονης καριέρας του. Μέλος μίας κατ'εξοχήν κομφορμιστικής κοινωνίας ο Ίτο είναι ένας κατά συρροή επαναστάτης o οποίος όχι μόνο τιμήθηκε αλλά και τιμά το βραβείο Πρίτσκερ. Είναι ο έκτος κατά σειρά Ιάπων που επιλέγεται για το αποκαλούμενο “Νομπέλ της αρχιτεκτονικής” ενώ, σε μία ακόμη ανατροπή, είχαν ήδη βραβευθεί με αυτό προ τριετίας δύο εκ των μαθητών του, οι Kazuyo Sejima and Ryue Nishizawa.

Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό "Κ" της 31.2.2013

Η αβάσταχτη ανικανότητα του Δημοσίου

Τις προάλλες έλαβα με ιδιαίτερη έκπληξη το ακόλουθο ηλεκτρονικό μήνυμα:

"Στο πλαίσιο ένταξης των Δ.Ο.Υ. στο Νέο TAXIS, η Δ.Ο.Υ. Φ.Α.Ε. Αθηνών θα διακόψει τη συναλλαγή με τους Πολίτες από την Τετάρτη 03/04/2013 και ώρα 13:00 και θα παραμείνει κλειστή από την Πέμπτη 4 έως και τη Δευτέρα 8 Απριλίου 2013. Η Δ.Ο.Υ. θα λειτουργήσει στο Νέο TAXIS από την Τρίτη 9 Απριλίου 2013."

Για τους επαγγελματίες της πληροφορικής η διαδικασία αλλαγής συστήματος είναι γνωστή ως migration ή "μετάπτωση" η οποία σήμερα γίνεται με ελάχιστη ή σε πολλές περιπτώσεις ακόμη και μηδενική διακοπή στα συστήματα (zero downtime). Εάν παραλληλίσουμε την εν λόγω δημόσια οικονομική υπηρεσία με μια τράπεζα δε νομίζω ότι κανείς μπορεί να φανταστεί υποκατάστημα της τελευταίας να κλείνει για τρεις ολόκληρες εργάσιμες ημέρες προκειμένου να αναβαθμίσει τα συστήματά της. Οι όποιες διαδικασίες (εκπαίδευση, παράλληλη εγκατάσταση, μετάπτωση) γίνονται με τρόπο που ελαχιστοποιεί τις επιδράσεις στην λειτουργία της επιχείρισης ή του οργανισμού. Αυτό βεβαίως απαιτεί καλό σχεδιασμό, σωστές τεχνολογικές επιλογές και εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό κανένα στοιχείο από τα οποία δεν υπάρχει στο ελληνικό δημόσιο.

Ειδικά στην περίπτωση του φοροεισπρακτικού μηχανισμού ουδέποτε ετέθη θέμα χρηματοδότησης αφού ανέκαθεν απολάμβανε προνομιακής μεταχείρισης (π.χ. μισθολογικά) σε σχέση με το υπόλοιπο δημόσιο. Αυτό σε ένα μη πελατειακό και διεφθαρμένο σύστημα στις περισσότερες περιπτώσεις θα οδηγούσε σε μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, καλύτερα συστήματα και καλύτερο ανθρώπινο δυναμικό. Όχι όμως στην Ελλάδα όπου οι τραυματιοφορείς και οι οδηγοί τρόλεϊ προσλαμβάνονται στο ΣΔΟΕ για να κάνουν τη μπάζα τους και όπου το παραδιδόμενο από τους προμηθευτές λογισμικό αξίζει ένα μικρό μόνο μέρος του τιμήματος και, το χειρότερο, είναι συνήθως μέτριο και δυσλειτουργικό. Σαν να μην φτάνει αυτό η ανεπάρκεια και η ανικανότητα οδηγούν σε ολοένα αυξανόμενη μεταφορά του διαχειριστικού βάρους από το Δημόσιο στις επιχειρήσεις οι οποίες, πέραν των εξοντωτικών φόρων, έχουν να αντιμετωπίσουν και ένα υψηλότατο κόστος συμμόρφωσης το οποίο καταρρακώνει την ανταγωνιστικότητά τους.Στο σημείο αυτό αναρωτιέται κανείς εάν μία καθολική άρνηση πληρωμής φόρων μπορεί να αποτελέσει λύση.


Στη βιβλιογραφία υπάρχει η έννοια του “starve the beast” η υποβολή δηλαδή του κράτους σε ασιτία η οποία θα το αναγκάσει να περιορίσει το μέγεθός του και να αυξήσει την αποτελεσματικότητά του. Σήμερα συμβαίνει το αντίθετο αφού “the beast is starving us” για να διατηρεί δομές, θεωρητικά πρώτης προτεραιότητας όπως η είσπραξη φόρων,  που κλείνουν το μαγαζί τρεις μέρες για να αλλάξουν λογισμικό αδιαφορώντας πλήρως για την εξυπηρέτηση των πολιτών

Ηλεκτρονική διακυβέρνηση "α λα Γκρέκα" (μίας κατευθύνσεως)

Πρόσφατη ρύθμιση επιτρέπει στην εφορία να προχωρεί σε κατασχέσεις εις χείρας τρίτων ειδοποιώντας τον οφειλέτη ή τον τρίτο με ένα απλό μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου αντί του εξώδικου που απαιτείται σήμερα. Χωρίς να μπαίνω στην συζήτηση του κατά πόσον οι πρακτικές αυτές δικαιολογούνται σε συνθήκες κραχ και με ένα φορολογικό σύστημα που στηρίζει τον υπολογισμό των φόρων κυρίως στην περιουσία και σε παράλογα “τεκμήρια”, είναι βέβαιο ότι η απόφαση αυτή αναβαθμίζει το e-mail ως νομικά ισχυρό μέσο επικοινωνίας.

Την ίδια στιγμή όμως που το Ελληνικό κράτος χαρακτηρίζει το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο εξίσου ισχυρό με ένα εξώδικο που κοινοποιείται με δικαστικό επιμελητή το ίδιο δεν δέχεται μηνύματα με αυτό τον τρόπο. Προ καιρού επιχείρησα να καταθέσω μία επείγουσα τροποποίηση προγράμματος εργασίας στο Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας και μου απάντησαν ότι μπορώ να την στείλω μόνο με fax υπό την προϋπόθεση ότι υπάλληλός μου θα προσκομίσει στην υπηρεσία την πρωτότυπη εντός 10 ημερών. Η εφορία ούτε δέχεται ούτε απαντά σε e-mail (πλην των καρφωμάτων στο ΣΔΟΕ). Παρά τα δισεκατομμύρια που έχουν σπαταληθεί στο Σύζευξις, το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο (και οι ηλεκτρονικές υπηρεσίες γενικά) δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον πολίτη για να επικοινωνήσει με τη διοίκηση. Το ίδιο το site του πρωθυπουργού δεν αναφέρει πουθενά e-mail ούτε διαθέτει φόρμα επικοινωνίας.

Η Δημόσια διοίκηση βυθίζεται καθημερινά στην ανυποληψία και έχει χάσει πλέον εντελώς την αξιοπιστία της στα μάτια του πολίτη. Σε απλά ελληνικά το αντικοινωνικό κράτος δεν δικαιούται να ομιλεί περί της φοροδιαφυγής ως αντικοινωνικής συμπεριφοράς του πολίτη. Οι πρακτικές του μάλιστα θυμίζουν όλο και περισσότερο τους φοροεισπράκτορες του μεσαίωνα που έπαιρναν το βιος, βίαζαν τα παιδιά και έκαιγαν το σπίτι των «φορολογουμένων» της εποχής.

Ο τροχός της τύχης στην υπηρεσία της δικαιοσύνης

Σε πρόσφατο ρεπορτάζ για την αθώωση της Ελένης Τεγοπούλου, μη εκτελεστικού μέλους του Δ.Σ. της Ελευθεροτυπίας η «Κ» γράφει «Αντίθετος στην αθώωση της Ελένης Τεγοπούλου ήταν ο Εισαγγελέας Έδρας, ο οποίος ζήτησε την ενοχή της, κρίνοντας ότι οι ιδιοκτήτες επιχειρήσεων συνήθως εμφανίζονται ως μη εκτελεστικά μέλη του ΔΣ "για να γλυτώνουν τις ποινές"».

Για την περίπτωση του Ανδρέα Κουρή η Ιωάννα Μάνδρου, σε άλλο άρθρο, αναφέρει «Αντίθετα για τον Ανδρέα Κουρή και ο εισαγγελέας ήταν αθωωτικός, ενώ πριν από ενάμιση περίπου μήνα άλλη σύνθεση δικαστηρίου για το ίδιο αδίκημα, μη καταβολή ασφαλιστικών εισφορών, είχε αποφασίσει εντελώς διαφορετικά. Είχε κρίνει ότι και ως αντιπρόεδρος έχει ευθύνη για τα χρέη και τη μη καταβολή ασφαλιστικών εισφορών και του είχε επιβάλει ποινή φυλακίσεως 4 ετών και χρηματικό πρόστιμο 11 χιλιάδων ευρώ, με τριετή μάλιστα αναστολή».

Τα μη εκτελεστικά μέλη (non executive directors) ενός Διοικητικού Συμβουλίου αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς εταιρικής διακυβέρνησης διεθνώς. Μή εμπλεκόμενα στην διοίκηση της εταιρείας προσφέρουν πολύτιμες υπηρεσίες, ιδέες και εξασφαλίζουν ισσορροπίες. Δεν δεσμεύουν την εταιρεία με την υπογραφή τους και δεν ευθύνονται ποινικά για λογαριασμό της εταιρείας, εκτός από τις περιπτώσεις που μπορεί να αποδειχθεί δόλος ή άμεση εμπλοκή σε ποινικό αδίκημα. Μ’άλλα λόγια δεν ευθύνονται για πράξεις τρίτων, εν προκειμένω της διοίκησης της εταιρίας στο ΔΣ της οποίας μετέχουν.

Δεν αρκεί το γεγονός ότι στην Ελλάδα που π.χ. η μή καταβολή ΦΠΑ (ο οποίως σπανιότητα έχει εισπραχθεί κατά την πληρωμή του με αποτέλεσμα να πρόκειται για «προκαταβολή» και όχι «απόδοση») είναι κακούργημα δηλαδή πράξη που εντάσσεται στην ίδια κατηγορία με τον φόνο, τον βιασμό, την πλαστογραφία, την ένοπλη ληστεία. Ο συνδυασμός ασχετοσύνης και ιδεοληψίας έχει οδηγήσει σε μία μεγάλη διεύρυνση όσων κινδυνεύουν να κατηγορηθούν ενώ οι σχετικές δίκες θυμίζουν το τηλεπαιχνίδι «τροχός της τύχης» με τα δικαστήρια να αποφασίζουν όπου φυσάει (εκείνη την ημέρα) ο άνεμος.

Εάν συνέβαινε σε άλλη χώρα θα ήταν αστείο. Στην παρούσα οικονομική τραγωδία στη χώρα μας όπου δεκάδες χιλιάδες επιχειρηματίες έχουν βρεθεί σε πραγματική οικονομική αδυναμία η ποινική εμπλοκή και μάλιστα με εντελώς απρόβλεπτα αποτελέσματα δεν εξυπηρετεί, πρωτίστως το ίδιο το κράτος. Αν μη τι άλλο ένας ξένος επενδυτής δεν θα τοποθετήσει αχυρανθρώπους ως μη εκτελεστικά μέλη σε ένα ΔΣ , φοβούμενος μία αδικαιολόγητη ποινική δίωξη. Απλώς θα επενδύσει σε μία άλλη χώρα.