Τα ρούχα του στρατού ράβονται στην Κίνα και εμείς εδώ πεθαίνουμε απ΄την πείνα

Αυτό ήταν το σύνθημα των υπό απόλυση εργαζομένων μίας από τις τελευταίες βιομηχανίες ενδυμάτων που διατηρεί την παραγωγή της στην Ελλάδα. Υπό την πίεση της ύφεσης, της πτώσης των πωλήσεων η εταιρεία, η οποία με τεχνικο-οικονομικούς όρους θα έπρεπε να είχε διακόψει την εγχώρια παραγωγική της διαδικασία εδώ και τουλάχιστον μία δεκαετία, αποφάσισε να την μεταφέρει στην Ρουμανία όπου διατηρεί εργοστάσιο.

Προσωπικά βρέθηκα στην ίδια θέση το 2001 όταν αναγκάστηκα, προκειμένου να μην πτωχεύσουμε, να κλείσω τα εργαστήριά μας στην Ελλάδα και να απολύσω εργαζόμενους σε μας για πολλά χρόνια από τους οποίους η εταιρεία δεν είχε το παραμικρό παράπονο. Σας διαβεβαιώ ότι δεν υπάρχει δυσκολότερο πράγμα από το να απολύεις κάποιον, όχι λόγω ανεπάρκειας αλλά επειδή μία Κινεζούλα (ή ένας Κινέζος – στα εργοστάσια της Κίνας θα δείτε πολλούς άνδρες να ράβουν), πέντε χιλιάδες μίλια μακρυά κάνει την ίδια δουλειά με εννέα φορές χαμηλότερο κόστος.

Η συζήτηση όμως περί του θέματος ανήκει σε αυτό που οι Αγγλοσάξωνες αποκαλούν “don’t cry over spilt milk”. Όταν δρομολογήθηκε, πριν από περισσότερα από 20 χρόνια, η πλήρης κατάργηση της πολυϊνικής συμφωνίας και η ενσωμάτωση των κλωστοϋφαντουργικών στην GATT οι Ευρωπαίοι πολιτικοί στηρίχθηκαν στην παραδοχή ότι εμείς θα παράγουμε τα δύσκολα (και ακριβά) και οι Κινέζοι τα εύκολα (και φθηνά) και ταυτόχρονα θα τους πουλάμε Airbus, μηχανήματα, τεχνολογία, μυαλό και …”μούρη”.  Εκ των υστέρων η πρόβλεψη αυτή αποδείχθηκε λαθεμένη.

Με την είσοδο της Κίνας στον ΠΟΕ και την πλήρη απελευθέρωση του εμπορίου το 2005 δόθηκε η χαριστική βολή στην βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής παραγωγής, με εξαίρεση ορισμένες από τις χώρες που εισήλθαν τελευταίες στην Ε.Ε. Κατά το παρελθόν η Ευρώπη έχασε μία ευκαιρία να ενδυναμώσει τις χώρες της λεκάνης της Μεσογείου (Αίγυπτος, Μάγκρεμπ κλπ) η παραγωγή στις οποίες έχει μεγάλη πολιτική και οικονομική σημασία για αυτήν. Η συγκεκριμένη ιδέα υπήρξε βασικός στρατηγικός άξονας του Σαρκοζί αλλά δυστυχώς το τραίνο είχε πλέον αναχωρήσει.

Η παγκοσμιοποίηση είναι ένα μη αναστρέψιμο δεδομένο ενώ η οικονομική δύναμη της Κίνας, και της κεντρικής & Ν.Α. Ασίας γενικότερα, είναι τέτοια που η επιστροφή στον προστατευτισμό, ακόμη και εάν είχε νόημα, δεν είναι εφικτή. Όμως όσο και αν καταλαβαίνω την αγωνία των 80 περίπου ανθρώπων του κλάδου μας που θα βγουν στο δρόμο, τόσο θεωρώ ατυχέστατο και ανόητο το σύνθημά τους.

Ειδικά σε ότι αφορά τον στρατό είμαστε ίσως η μόνη χώρα στον πολιτισμένο κόσμο όπου αυτός διαθέτει το δικό του εργοστάσιο (την Ηλεκτρομηχανική Κύμης, θυγατρική της “Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα”) – απόδειξη του σοβιετικού χαρακτήρα της ελληνικής οικονομίας (στο τέως σοβιετικό Καζαχστάν που επισκέφθηκα ο στρατός αγοράζει από τις τοπικές βιοτεχνίες). Το ς να πληρώνει ο Έλληνας φορολογούμενος τέσσερις ή πέντε φορές περισσότερο για μία στολή ώστε αυτή να παράγεται στην Ελλάδα στερείται λογικής. Ο ίδιος φορολογούμενος, μέσω της μείωσης της επιβάρυνσής του από το κράτος, θα δαπανούσε τα χρήματα αυτά στην αγορά αγαθών και υπηρεσιών και θα δημιουργούσε ζήτηση η οποία θα εξασφάλιζε την απασχόληση των αντίστοιχων εργαζομένων με ανταγωνιστικούς όρους. Το Υπουργείο Οικονομικών μάλιστα κατέβαλλε προ ολίγων ημερών, από τα ελάχιστα χρήματα που έχει, 500.000 ευρώ για "οφειλές" στην Ηλεκτρομηχανική Κύμης αντί να επιστρέψει τον ΦΠΑ σε βιώσιμες και εξωστρεφείς βιομηχανίες του κλάδου τις οποίες έχει γονατίσει με την αφερεγγυότητά του.

Εμείς εδώ πεθαίνουμε στην πείνα ακριβώς επειδή τα ρούχα του στρατού δεν ράβονται (επισήμως τουλάχιστον) στην Κίνα. Εάν οι άτυχοι εργαζόμενοι που θα χάσουν τη δουλειά τους έπρεπε να ζητήσουν κάτι, αυτό θα ήταν η απόλυση δημοσίων υπαλλήλων, ο περιορισμός της επιδότησης των συντάξεων των ΔΕΚΟ και ο περιορισμός της παρανοϊκής σπατάλης στο στρατό.

Οι Κινέζοι δεν φταίνε. Αντιθέτως φέρνουν πολύτιμες επενδύσεις και δουλειές στη χώρα μας. 

Αντώνης ο ανεργιοκτόνος και Βρούτσης ο ανεργιοφάγος ενώνουν τις δυνάμεις τους στον πόλεμο κατά της ανεργίας

"Ο πρωθυπουργός έχει σημάνει συναγερμό" δήλωσε ο Υπουργός Βρούτσης λέγοντας "ξεκινάμε (sic) πόλεμο* κατά της ανεργίας με έδρα το γραφείο πρωθυπουργού". Λίγες μέρες πριν ο Λουκάς Παπαδήμος είχε ορθώς επισημάνει ότι το κρισιμότερο πρόβλημα σήμερα είναι η ανεργία και η εξέλιξη, η καλύτερα η ανάσχεση, της οποίας είναι το πρώτο θεμα που πρέπει να μας απασχολεί. Alors Monsieur Vroutsi c'est la guerre** ανέκραξε ο Αντώνης και στου Μαξίμου διαμορφώθηκε ειδικό στρατηγείο όπως το situation room από το οποίο ο Πρόεδρος Ομπάμα παρακολούθησε την εκτέλεση του Οσάμα Μπιν Λάντεν. Εν προκειμένω εκεί ο Αντώνης με τον Βρούτση θα παρακολουθούν live τη μάχη κατά της ανεργίας και στα διαλείμματα θα παίζουν με το playstation που άφησε πίσω ο Κωστάκης. Ταυτόχρονα το ειδικό Πολεμικό επιτελείο κατά της ανεργίας έχει έρθει σε επαφή με τον αρχηγό της φυλής Σιού προκειμένου να μετακληθεί ειδικός μάγος που θα χορέψει τον χορό της απασχόλησης (σ.τ.σ. λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο με τον χορό της βροχής) σε όλες τις μεγάλες πόλεις. Συνοδευτικό μέτρο μονιμότερου χαρακτήρα είναι η ανέγερση ειδικών τοτέμ που ξορκίζουν την ανεργία, τα οποία λειτουργούν όπως τα σκιάχτρα στα χωράφια με μόνη διαφορά ότι τοποθετούνται σε κεντρικές πλατείες. Ταυτόχρονα κλιμάκιο του στρατηγείου του πολέμου κατά της ανεργίας μετέβη στην Ιαπωνία για να μελετήσει παρελθούσες πρακτικές make-work όπως τα stage της Φανούλας. Η χώρα μας αν και έχει μεγάλη εμπειρία στο make-work (θέσεις εργασίας άνευ ουσιαστικού αντικειμένου) στον δημόσιο τομέα, η κατάσταση στον ιδιωτικό, όπου επικρατεί ως γνωστόν ο εργασιακός μεσαίων, πάσχει. Κατά την διάρκεια της χρηματοπιστωτικής φούσκας του ´88 στην Ιαπωνία υπήρχαν όμορφες κοπέλες με άσπρα γάντια οι οποίες ακουμπούσαν συνεχώς το χέρι τους στην κινούμενη χειρολαβή των κυλιόμενων κλιμάκων διατηρώντας την καθαρή. Συνάδελφοι τους πατούσαν τα κομβία των ανελκυστήρων η υποκλίνονταν κάθε φορά που ανοιγόκλεινε η πόρτα. Μια εμπιστευτική μελέτη της πρωθυπουργικής έδρας (σ.τ.σ του πολέμου κατά της ανεργίας) υπολόγισε οτι αυτή θα μειωθεί κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες εάν καταστεί υποχρεωτική η απασχόληση χειριστή ασανσέρ (θα ισχύει, όπως και ο Φόρος ακίνητης περιουσίας και για κλειστά κτήρια με χαλασμένους ανελκυστήρες). Αυτές οι παρεμβάσεις ειναι απαραίτητες δεδομένου ότι η ανεργία καλπάζει όσο το πελατειακό κράτος φορολογεί μέχρι θανάτου το υποζύγιο του ιδιωτικού τομέα ώστε να διατηρηθούν πάση θυσία οι θέσεις εργασίας τύπου make work των κολλητών του δημοσίου. Όπως είδαμε και με τις πρόσφατες τακτοποιήσεις/τοποθετήσεις αποτυχημένων στις ΔΕΚΟ η κοινωνική διάσταση αυτής της παρέμβασης είναι τεράστια γιατί οι προσληφθέντες κολλητοί είναι τόσο άχρηστοι που ελάχιστοι θα έβρισκαν δουλειά ακόμη και υπό κανονικάς συνθήκας. Μπορείτε να παρακολουθήσετε τη συνέχεια του πολέμου με την βοήθεια των ειδικών πολεμικών ανταποκριτών που καλύπτουν τον ανένδοτο (η σωστότερα το ανέκδοτο) πόλεμο κατά της ανεργίας. Πληροφορίες για το σκορ του playstation παρέχονται δωρεάν ενώ από την μέχρι στιγμής πορεία ευχερώς τεκμαίρεται ότι ο Βρούτσης πάντα αφήνει τον Αντώνη να κερδίζει.


* όπως το ξεκινάω δίαιτα από Δευτέρα
** γνωστό στα ελληνικά ως "Όχι"

CONSUMER IS NOT OBLIGED TO PAY IF THE NOTICE OF PAYMENT HAS NOT BEEN RECEIVED (RECEIPT – INVOICE)*

Η Ελληνική πολιτική σκηνή αλλά και ο κρατικός μηχανισμός σπανίως διακρίνονται για την κοινή τους λογική ή τη γλωσσομάθειά τους.  Σε ένα μάλλον ακραίο παράδειγμα μεγάλης ένδειας και στους δύο τομείς ο Υφυπουργός Ανάπτυξης κ.λ.π. (έχω πάψει προ πολλού να παρακολουθώ τις αλλαγές ονομάτων στα Υπουργεία) κος Σκορδάς εξέδωσε μία σουρεαλιστική αγορανομική διάταξη, την τέταρτη κατά σειρά για το 2012,  βάσει της οποίας «ο καταναλωτής δεν έχει υποχρέωση να πληρώσει εάν δεν λάβει νόμιμο παραστατικό στοιχείο (Απόδειξη-Τιμολόγιο)". Aυτό  πρέπει να σηματοδοτείται ευκρινώς με επιγραφή, γραμμένη με κεφαλαία γράμματα, πλησίον του ταμείου επί ποινή προστίμου χιλίων ευρώ (1.000). Η απόφαση είναι από μόνη της ασαφής αφού δεν διευκρινίζει εάν ο πελάτης μπορεί να  πάρει το εμπόρευμα και να φύγει σε περίπτωση που το κατάστημα δεν εκδώσει απόδειξη οπότε κάθε κλέφτης μπορεί να ισχυρισθεί κατά την έξοδο ότι άσκησε το δικαίωμά του. Το θέμα βεβαίως περιπλέκεται έτι περαιτέρω π.χ. στην εστίαση και στις υπηρεσίες με μόνη ίσως εξαίρεση το αρχαιότερο επάγγελμα όπου συνήθως προπληρώνονται.

Εκεί όμως που το υπουργείο ξεπέρασε τον εαυτό του είναι στην Αγγλική επισήμανση την οποία δανείστηκα ως τίτλο της παρούσας ανάρτησης ο οποίος προκαλεί στους ομιλούντες στην Αγγλική  την ίδια -μεγάλη- σύγχυση που θα αισθανόταν ο Έλλην καταναλωτής διαβάζοντας π.χ. στην Αγγλία την επιγραφή

ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΜΕΝΟΣ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΛΗΦΘΕΙ ΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΠΛΗΡΩΜΗΣ (ΑΠΟΔΕΙΞΗ – ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ).

Το ότι οι πολιτικοί μας είναι ανόητοι (for wont of another word) και αγράμματοι το γνωρίζουμε. Είναι όμως ανάγκη να το κάνουμε βούκινο, και μάλιστα επιγραφικώς, και στους ξένους; Τουλάχιστον ας περιοριστούμε στην ανοησία διορθώνοντας το λεκτικό ως ακολούθως:

*Customers may refuse to pay if the store does not issue a valid tax receipt or invoice for their purchase(s)

Τέλος στα αφεντικά

Σε μία πρόχειρη έρευνα μεταξύ των κυριοτέρων Ευρωπαϊκών γλωσσών δεν βρήκα άλλη περίπτωση, πλην της Ελληνικής, όπου η συνήθης λέξη που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τον εργοδότη είναι το αντώνυμο της λέξης “δούλος”. Εν προκειμένω, η λέξη “αφεντικό” που προέρχεται από τον “αφέντη”, τον ιδιοκτήτη δηλαδή του σκλάβου, δεν χρησιμοποιείται μόνο στα συνθήματα της πεπαλαιωμένης αριστεράς αλλά αποτελεί μέρος του καθημερινού λεξιλογίου όταν θέλει κανείς να αναφερθεί στον προϊστάμενο ή στον εργοδότη του. Αντίθετα στις περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες χρησιμοποιείται η λέξη “αρχηγός” (Chef) ή επιβλέπων (το αγγλικό “boss”) ενώ το γαλλικό "patron" προέρχεται από τα λατινικά όπου αναφερόταν στον επικεφαλής ενός γένους πατρικίων ή στον εργοδότη ενός απελευθερωμένου (τέως) δούλου.

Η ευρεία χρήση ενός όρου που δεν έχει καμία θέση σε μία βιομηχανική κοινωνία, πολλώ μάλλον στην σημερινή μετά-βιομηχανική κοινωνία της γνώσης, θα πρέπει κατά τη γνώμη μου να μας προβληματίσει σοβαρά. Σημειολογικά υποβιβάζει τον εργαζόμενο σε επίπεδο καταδυναστευόμενου, δεσποζόμενου και ανελεύθερου ατόμου και τον εργοδότη σε δυνάστη. Ταυτόχρονα, σε μία ειδική εκδοχή του Συνδρόμου της Στοκχόλμης (φαινόμενο που περιγράφει την περίπτωση τεσσάρων Σουηδών που κρατήθηκαν, το 1973, ως όμηροι για έξι ημέρες σε θησαυροφυλάκιο τράπεζας και κατά τη διάρκεια της ληστείας, «δέθηκαν» συναισθηματικά με τους εγκληματίες που τους κρατούσαν) η έννοια του “αφεντικού” συνεπάγεται και αυξημένη ευθύνη προς τον εργαζόμενο η οποία ξεφεύγει από το αυστηρά επαγγελματικό επίπεδο, όπως οι πάλαι ποτέ "ψυχοκόρες". Χαρακτηριστική, είναι π.χ. η τεράστια σημασία που αποδίδει ο μέσος Έλληνας υπάλληλος στον χρόνο υπηρεσίας στον ίδιο εργοδότη ως πηγή αυξημένης υποχρέωσης του δεύτερου, άσχετα από τις επικρατούσες οικονομικές συνθήκες. Σε αυτό βεβαίως έχει συμβάλλει το στρεβλό εργασιακό θεσμικό πλαίσιο το οποίο, μέχρι πρότινος τουλάχιστον, αντάμοιβε πλουσιοπάροχα, τόσο μισθολογικά όσο και σε επίπεδο ύψους αποζημίωσης, την ηλικιακή εξέλιξη του εργαζομένου και όχι την παραγωγικότητά του. Ένα εργασιακό πλαίσιο το οποίο εύστοχα ο καθηγητής Ι. Ληξουριώτης χαρακτήρισε σε πρόσφατη ομιλία του “φυλετικό”, “συγκρουσιακό” και κυρίως απολύτως ξεπερασμένο σε όρους μετα-βιομηχανικούς.

Η εργασιακή σχέση είναι κατά βάση μια εμπορική σχέση μεταξύ δύο ανθρώπων με ελεύθερη βούληση. Οι βασικές αρχές του ελληνικού θεσμικού πλαισίου, ο εκπεφρασμένος στόχος του οποίου είναι η “προστασία” του εργαζόμενου από τον εργοδότη, τις αγορές, το καπιταλιστικό σύστημα κλπ, δηλαδή η εργασία αορίστου χρόνου, η επακριβώς ορισμένη ειδικότητα και ο συγκεκριμένος χώρος εργασίας έχουν ξεπεραστεί πρακτικά εδώ και δεκαετίες ενώ σήμερα το “γραφείο” ενός υπαλλήλου μπορεί να είναι ακόμη και το κινητό του τηλέφωνο ή το tablet.

Το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τις εργασιακές σχέσεις αλλάζει, έστω με τρόπο αργό και πρόχειρο, υπό την πίεση της τροϊκας που βλέπει με δέος την ανεργία στους νέους να καλπάζει προς το δυσθεώρητο 60%. Πλέον η πραγματική νομιμοποίηση των “κοινωνικών εταίρων” αποτελεί βασική προϋπόθεση για περαιτέρω εξυγίανση. Ο νέος νόμος στα ΑΕΙ απέδειξε, μέσω της ανάδειξης με ηλεκτρονική ψηφοφορία των διοικήσεων των ΑΕΙ, ότι η συντριπτική πλειοψηφία της ακαδημαϊκής κοινότητας δεν εκπροσωπείτο τελικά από τους “εκπροσώπους” της.

Οι αλλαγές αυτές αποτελούν προϋπόθεση εκσυγχρονισμού της χώρας και εξόδου από την κρίση. Ένδειξη ότι έχουν πετύχει θα έχουμε όταν θα αρχίσει να φθίνει η χρήση της λέξης “αφεντικό” για να περιγράψει τον εργοδότη, τον προϊστάμενο και στην πραγματικότητα τον συνεργάτη.

Το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι

Η ηλεκτρονική διακυβέρνηση (e-government) αποτελεί, εφ’ όσον χρησιμοποιηθεί σωστά, ένα από τα πολυτιμότερα εργαλεία αύξησης της αποτελεσματικότητας του κράτους με αντίστοιχη μείωση του κόστους παροχής υπηρεσιών στους πολίτες. Παρά το ότι, με δεδομένη την παραλυτική κρίση που βιώνουμε, η ανάπτυξη του e-government θα έπρεπε να ήταν πρώτη προτεραιότητα για την κυβέρνηση, το μόνο που βλέπουμε είναι αποτυχημένες ή δυσλειτουργικές εφαρμογές (π.χ. ΓΕΜΗ, ηλεκτρονική συνταγογράφηση). Ακόμη και στην περίπτωση της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων, αν και καταβάλλονται φιλότιμες προσπάθειες, δεν έχει κανείς παρά να συγκρίνει το taxisnet με το σύστημα e-banking οποιασδήποτε ελληνικής τράπεζας για να διαπιστώσει το έλλειμμα λειτουργικότητας, ευχρηστίας αλλά και δυνατοτήτων του πρώτου. Ιστορικά η ελληνική δημόσια διοίκηση εμπόδιζε κάθε σημαντική προσπάθεια εκσυγχρονισμού της ενώ η υιοθέτηση των τεχνολογιών πληροφορικής υπήρξε ανέκαθεν «υπαλληλοκεντρική» και όχι πελατοκεντρική (η σωστότερα «πολιτοκεντρική»). Έτσι η μόνη λύση θα ήταν μια κυβέρνηση με ισχυρή βούληση να υλοποιήσει επιτυχώς εφαρμογές οι οποίες θα βελτιώσουν την καθημερινότητα του πολίτη και μεσοπρόθεσμα θα οδηγήσουν σε ελάφρυνση των φόρων χάρη στις τεράστιες δυνατότητες μείωσης του διαχειριστικού κόστους, του ευρισκόμενου ακόμη εν πολλοίς στο χειρόγραφο τεφτέρι, ελληνικού κράτους. Δυστυχώς όμως δεν μπορεί να περιμένει κανείς τίποτε όταν ο διαδικτυακός τόπος του ίδιου του πρωθυπουργού (www.primeminister.gov.gr) είναι ο μόνος στην Ευρώπη που δεν παρέχει καμία δυνατότητα επικοινωνίας ούτε καν πληροφορίες για το πώς μπορεί κανείς να επικοινωνήσει κανείς με παραδοσιακό τρόπο (ταχυδρομείο, τηλέφωνο κλπ) με τον Πρόεδρο της Κυβερνήσεως. Όπως λέει και ο λαός, εδώ «το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι».

Ο σκορπιός και ο βάτραχος

Μια απο τις πολύ αγαπημένες μου ιστορίες (θα λέγαμε "παραβολές") ζεν είναι αυτή που θέλει έναν σκορπιό και έναν βάτραχο να βρίσκονται παγιδευμένοι σε νησίδα στο μέσον ενός φουσκωμένου ποταμού. Τα νερά ανέβαιναν συνεχώς με βέβαιο αποτέλεσμα τον πνιγμό του σκορπιού. Ο σκορπιός ζήτησε τότε από τον βάτραχο να τον μεταφέρει στην πλάτη του μέχρι την απέναντι όχθη για να σωθεί. Ο βάτραχος του είπε ότι φοβάται ότι θα τον δαγκώσει και ο σκορπιός του απάντησε ότι κάτι τέτοιο θα ήταν βλακώδες από μέρους του δεδομένου ότι εάν το έκανε θα πνίγονταν και ο ίδιος. Ο βάτραχος συμφώνησε, αλλά περίπου στο μέσο της διαδρομής δέχθηκε το θανατηφόρο χτύπημα του σκόρπιου. Όντας στα τελευταία του, τον ρωτά: "τι κατάλαβες; Τώρα θα πνιγείς και εσύ". Και ο σκορπιός του απαντά "Δεν μπορούσα να κάνω αλλιώς. Είναι στη φύση μου."

Είναι βέβαιο ότι έχει σημειωθεί σοβαρή πρόοδος στην εικόνα της Ελλάδος μεταξύ των εταίρων μας στην ευρωζώνη και την Ε.Ε. Η επιτυχία της κυβέρνησης στην υλοποιηση, έστω και την τελευταία στιγμή, των δεσμευσεων μας και, κυρίως, η εμπέδωση της θέσης ότι το κόστος της παραμονής μας στο Ευρώ είναι μικρότερο αυτού της εξόδου άλλαξαν προς το θετικό την σχετική με την Ελλάδα ρητορική. Τι γίνεται όμως με την αξιοπιστία στο εσωτερικό; Εδώ η εικόνα είναι εξόχως απογοητευτική.

Οι νέες, απερίγραπτης αθλιότητας, φορολογικές ρυθμίσεις αυξάνουν την πολυπλοκότητα, εντείνουν την αδικία, ωθούν τους πολίτες στην φοροδιαφυγή και συνθλίβουν μια ακόμη φορά τις όποιες προοπτικές ανάπτυξης. Αντί για μια απλήκαι ενίαια κλίμακα φορολογίας εισοδήματος, ασχέτως της πηγής του και της ιδιότητας του φορολογούμενου , προκρίθηκε εκ νέου μια φόρμουλα που παραδέχεται την ανικανότητα της διοίκησης και κατανέμει ασσύμετρα τα βάρη με τροπο που μας σπρώχνει βαθύτερα στον φαύλο κύκλο της ύφεσης.

Την ίδια στιγμή η κυβέρνηση αποφάσισε να χρησιμοποιήσει το μεγαλύτερο μέρος των ελαχίστων χρημάτων που μένουν από την δόση για να τονωθεί η οικονομία στην καταβολή κατα μέσο όρο 28.500 ευρώ σε 42000 δημόσιους υπαλλήλους που δικαιούνται εφάπαξ, αντί π.χ. της εξόφλησης των παρόχων του συστήματος υγείας, της επιστροφής ΦΠΑ στις επιχειρήσεις κλπ.

Στο μέτωπο της Παιδείας, παρά τα πολύ καλά νέα από την εφαρμογή του νόμου Διαμαντοπούλου, ο νυν Υπουργός δεν μείωσε σημαντικά, ως όφειλε, τον αριθμό των εισακτέων συνεχίζοντας, με δυσβάσταχτο κόστος για τους φορολογουμένους, την δημιουργική απασχόληση χιλιάδων "τούβλων".

Η χαριστική βολή στην αξιοπιστία στο εσωτερικό έρχεται από τη σχεδιαζόμενη τοποθέτηση αποτυχημένων πολιτευτών σε θέσεις κλειδιά δημοσίων επιχειρήσεων και Οργανισμών. Και αυτό από μια κυβέρνηση της οποίας ηγείται ένα κόμμα το οποίο είχε στο παρελθόν το θάρρος να τοποθετήσει τον Π. Βουρλούμη στον ΟΤΕ και τον Τ.Αθανασοπουλο στη ΔΕΗ.

Παρά τα εύσημα των εταίρων μας στη πραγματικότητα δεν έχει υπαρξει μέχρι σήμερα βιώσιμη δημοσιονομική προσαρμογή. Οι άσχετοι με το εισόδημα φόροι ήδη δεν πληρώνονται σε σημαντικό βαθμό ενώ η "προσαρμογή" αναποφευκτα θα τελειώσει όταν στερέψουν οι καταθέσεις των κατόχων ακίνητης περιουσίας και της μεσαίας τάξης. Πραγματική προσαρμογή μπορεί να γίνει μόνο εάν απελευθερωθεί η οικονομία μέσω πραγματικών μεταρρυθμίσεων. Αντ´αυτών βλέπουμε ένα εντελώς αδιόρθωτο και απροσάρμοστο, σχεδόν αυτιστικό, πολιτικό σύστημα.

Μήπως τελικά είναι στη φύση του;

Ο γκρεμός του Στουρνάρα

Ο Υπουργός των Οικονομικών, ακολουθώντας την παράδοση του “Τιτανικού” του κου Παπακωνσταντίνου, περιέγραψε την ελληνική οικονομία ως ευρισκόμενη σε “δημοσιονομικό γκρεμό”* χωρίς να διευκρινίζει εάν έχουμε ήδη πέσει σε αυτόν ή τέλος πάντων το πότε πρόκειται να πέσουμε.

Αναγνωρίζω τις προσπάθειες του κου Στουρνάρα αλλά και το γεγονός ότι ανέλαβε τρομακτικά δύσκολα καθήκοντα και μάλιστα χωρίς την ασφάλεια της βουλευτικής ασυλίας. Έφερε εις πέρας μία ιδιαίτερα δύσκολη αποστολή χάρη στην οποία (ελπίζουμε ότι) δεν θα πτωχεύσουμε μέσα στο μήνα.

Ταυτόχρονα όμως δείχνει εξαιρετικά κακά δείγματα γραφής π.χ με το νέο φορολογικό νομοσχέδιο αλλά και την προτεραιότητα καταβολής του εφάπαξ στους Δημοσίους Υπαλλήλους.

Το φορολογικό πλαίσιο στην Ελλάδα είναι ήδη εξαιρετικά άδικο, πολύπλοκο και ασταθές ενώ η διαφθορά, η πολιτική κάλυψη και η ανεπάρκεια των ελεγκτικών υπηρεσιών επιτρέπουν σε σημαντικό (και γνωστό ως προς τα δημογραφικά του χαρακτηριστικά) μέρος του πληθυσμού να κλέβει. Ο κος Στουρνάρας θα έπρεπε από την πρώτη μέρα που ανέλαβε να συστήσει μία ομάδα που θα επεξεργαζόταν ένα νέο φορολογικό σύστημα, με ενιαία κλίμακα για όλους ανεξαρτήτως της πηγής του εισοδήματος (μισθοί, έσοδα ελευθέρων επαγγελματιών, τόκοι, μερίσματα και οποιοδήποτε άλλο εισόδημα), χωρίς αφορολόγητο αλλά με ένα πολύ μικρό μονοψήφιο ποσοστό για τα πρώτα 5.000 ευρώ. Ταυτόχρονα θα αξιοποιούσε εργαλεία εντοπισμού της φοροδιαφυγής π.χ. με την διασταύρωση τόκων στεγαστικών δανείων με το εισόδημα που δηλώνουν τα φυσικά πρόσωπα κατά την τελευταία 10ετία, αλλά και τη λίστα Λαγκάρντ κλπ. Παρενθετικώς ακόμη δεν έχει επιλεγεί ο μόνιμος Γραμματέας φορολογικών Εσόδων, μία από τις σημαντικότερες θετικές θεσμικές παρεμβάσεις της τρόικας.

Αντ’ αυτού σε μία μνημειώδους προχειρότητας διαδικασία που θυμίζει το “τρία διακόσια, να τ’αφήσω” που ακούμε στις επί ζυγίω πωλήσεις κατάφερε να τρομοκρατήσει το πανελλήνιο, να γονατίσει τη λιανική (και άρα τα έσοδα του επόμενου μήνα) και να προτείνει κάτι ακόμη πιο πολύπλοκο από το προηγούμενο. Γεγονός που δικαιολόγησε on camera χρησιμοποιώντας τη φράση “δημοσιονομικός γκρεμός” ώστε να πανικοβληθούν και οι τελευταίοι ψύχραιμοι.

Την ίδια στιγμή επιλέγει να διοχετεύσει το μεγαλύτερο μέρος των ελαχίστων χρημάτων που μένουν από την επόμενη δόση μετά την ανακεφαλαιοποίηση των Τραπεζών και την κάλυψη των τρεχουσών αναγκών, στην καταβολή του εφάπαξ των δημοσίων Υπαλλήλων. Ο Κέϊνς προέκρινε σε περιόδους ύφεσης την ελάφρυνση των φορολογουμένων που είναι πιθανότερο να δαπανήσουν τα χρήματά τους ώστε να μετριαστεί η πτώση της κατανάλωσης και η ύφεση. Ο κος Στουρνάρας, μετά τις οριζόντιες περικοπές που επιτυγχάνουν ακριβώς το αντίθετο, τώρα θέλει να δώσει δεκάδες χιλιάδες ευρώ κατά κεφαλήν, τα οποία ελάχιστα θα τονώσουν τη ζήτηση, σε δημοσίους υπαλλήλους οι οποίοι στην πλειονότητά τους δεν έχουν εισφέρει κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου τα αντίστοιχα ποσά. Ακόμη και οι χαμηλές αυτές εισφορές έχουν στην πράξη χαθεί εξ αιτίας της κακοδιαχείρισης και του PSI όπως συνέβει το 2008 στο Ταμείο Αλληλοβοηθείας Προσωπικού της Γενικής Τράπεζας. Στην τελευταία περίπτωση τα μέλη της διοίκησης του Ταμείου αφού το έριξαν έξω, φρόντισαν να πάρουν το εφάπαξ τους συνταξιοδοτούμενοι και παραιτούμενοι. Οι υπόλοιποι εργαζόμενοι δεν πήραν απολύτως τίποτε.

* η έννοια του δημοσιονομικού γκρεμού (fiscal cliff) υπάρχει στην οικονομική επιστήμη και ορίζεται ακριβώς. Είναι όμως πολύ ατυχές να χρησιμοποιείται από πολιτικό γιατί προκαλεί πανικό στους μη ειδικούς.

Αντί να επιστρέψουν τον ΦΠΑ στις επιχειρήσεις πληρώνουν το εφάπαξ στους δημοσίους υπαλλήλους

Στο αρχικό, καλοφτιαγμένο σχέδιο, του δεύτερου μνημονίου, το οποίο δεν πρόκανε να εφαρμόσει ο Παπαδήμος γιατί η μαμά του Αντώνη θα έσκαγε εάν δεν γινόταν ο μονάκριβός της πρωθυπουργός, προβλεπόταν η τακτοποίηση των ληξιπρόθεσμων οφειλών του κράτους προς τρίτους. Έτσι, εάν δεν είχαν προκηρυχθεί εκλογές θα είχαν ήδη εισρεύσει τουλάχιστον 5 δις ευρώ στην οικονομία και ενδεχομένως περισσότερα εάν είχε ολοκληρωθεί η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα. Παρενθετικώς οι Τράπεζες δεν έχουν ακόμη δημοσιεύσει ισολογισμούς ακολουθώντας μία ακραιφνώς στρουθοκαμηλική πρακτική λες και δεν ξέρουν οι πάντες ότι έχουν πτωχεύσει.

Μετά από τις εκλογικές περιπέτειες και την εκλογίκευση του Αντώνη περιμένουμε, επτά μήνες μετά, την περίφημη δόση μέρος της οποίας θα κατευθυνθεί στην εξόφληση των οφειλών του κράτους. Το αρχικό ποσό των 7 δις ευρώ δεν "παίζει" πλέον διότι τα μισά περίπου θα κατευθυνθούν σε τρέχουσες ανάγκες δηλαδή σε μισθούς χρησίμων και αχρήστων και σε συντάξεις ανταποδοτικές και μη. Από τα 3,5 δις που μένουν ο πάνσοφος κύριος Στουρνάρας προτίθεται να διοχετεύσει τα περισσότερα στα εφάπαξ των δημοσίων υπαλλήλων. Δηλαδή για την κάλυψη "υποχρεώσεων" του κράτους προς την κομματική του πελατεία, οι οποίες κατά κανόνα είναι μη ανταποδοτικές, μ'άλλα λόγια πολύ μεγαλύτερες από τις αντίστοιχες εισφορές. Ακόμη και εάν δεν βιώναμε μία οικονομική καταστροφή οποιοσδήποτε λογικός άνθρωπος θα έσπρωχνε στο τέλος του καταλόγου προτεραιοτήτων την καταβολή των ποσών αυτών που λίγο θα βοηθήσουν την οικονομία σε σχέση π.χ. με την εξόφληση υποχρεώσεων προς τους συμβαλλομένους γιατρούς, φυσιοθεραπευτές του ΕΟΠΠΥ, την επιστροφή ΦΠΑ στις επιχειρήσεις που θα διασώσει χιλιάδες θέσεις εργασίας και την εξόφληση των εταιρειών που προμηθεύουν προϊόντα και υπηρεσίες στο δημόσιο.

Με τις παρούσες οικονομικές συνθήκες τα εφάπαξ θα έπρεπε να είχαν περικοπεί στα επίπεδα που δικαιολογούν οι εισφορές αποκαθιστώντας την ανταποδοτικότητα και την δικαιοσύνη σε σχέση με τον ιδιωτικό τομέα και να είχαν καταβληθεί με κουρεμένα ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου σαν και αυτά που αγόρασαν οι ανόητοι συμπολίτες μας που εμπιστεύθηκαν το ελληνικό κράτος.

Δεν υπάρχει ελπίς.

Ο βασιλιάς (η δικαιοσύνη) είναι γυμνός

Σε ποια πολιτισμένη χώρα καταθέτει κανείς μία αγωγή τον Δεκέμβριο του 2008 η συζήτηση της οποίας προσδιορίζεται στις 21.10.2009 και μετά από αναβολή στις 1.12.2010 και μετά από νέα αναβολή συζητείται τελικώς στις 21.9.2011, η απόφαση δημοσιεύεται στις 6.12.2012 και υπογράφεται τελικώς (και άρα μπορεί να κοινοποιηθεί) στις 22.11.2012 δηλαδή, παρά έναν μήνα, τέσσερα χρόνια μετά; Στην –εξόχως πιθανή- μάλιστα περίπτωση που ο αντίδικος υποβάλλει έφεση η διαδικασία ξεκινά εκ νέου με χρονικό ορίζοντα άλλα δύο χρόνια ήτοι σύνολο περισσότερο από έξι (6) χρόνια για μια απλή εμπορική οφειλή.

Σήμερα στην πράξη κανείς δεν μπορεί να διεκδικήσει νομικά μία οφειλή εκτός εάν έχει μεγάλη υπομονή και κατιόντες οι οποίοι θα εισπράξουν –εάν ποτέ εισπράξουν- κάτι. Αποτέλεσμα των αδιανόητων καθυστερήσεων είναι η επικράτηση του νόμου της ζούγκλας, η επιβάρυνση των συνεπών και, ακόμη χειρότερα, η παντελής αδυναμία προσέλκυσης επενδύσεων. Η μόνη πρόσφατη εξαίρεση, η περίπτωση της κρατικής κινεζικής εταιρείας Cosco, οφείλεται την τεράστια πολιτικοοικονομική ισχύ του κράτους-ιδιοκτήτη με την οποία ξεπερνά τα προβλήματα της δικαιοσύνης τα οποία συνθλίβουν όποιον ιδιώτη επενδυτή χρειάζεται να προσφύγει σε αυτήν.

Το ενδιαφέρον είναι ότι το πρόβλημα, τουλάχιστον στην προκειμένη περίπτωση, δεν ήταν ποιοτικό αλλά οργανωτικό. Η απόφαση πήρε μεν τέσσερα χρόνια να εκδοθεί αλλά ήταν εξαιρετικά διατυπωμένη και εμπεριστατωμένη με τρόπο που μαρτυρά μεταξύ άλλων σε βάθος μελέτη των λεπτομερειών της δικογραφίας. Το χρονικό διάστημα αυτό όμως ακυρώνει στην πράξη την όποια «δικαίωση»

Στη φημισμένη πραγματεία, «Περί Εγκλημάτων και Ποινών» που δημοσίευσε το 1764, ο Τσέζαρε Μπεκαρία υποστήριξε ορθώς ότι προκειμένου να είναι αποτελεσματική, η τιμωρία πρέπει να είναι άμεση. Όταν πρόσφατα το ΣτΕ επιδίκασε σε δικηγόρο αποζημίωση πέντε χιλιάδων ευρώ περίπου γιατί υπόθεσή του χρειάστηκε εκατό (100) μήνες για να τελεσιδικήσει εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς πόσο μεγάλο μερίδιο ευθύνης έχει το σύστημα απονομής δικαιοσύνης για τη σημερινή μας κατάντια.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες τα δικόγραφα κατατίθενται και παρακολουθούνται ηλεκτρονικά από το 1999. Στην Ελλάδα οι δικαστές εκτελούν χρέη γραμματέων, δακτυλογράφων κλπ και χάνουν απίθανο χρόνο λόγω έλλειψης σωστής υποδομής σε τεχνολογίες πληροφορικής, προκαλώντας ολέθριες καθυστερήσεις με αποτέλεσμα η δουλειά τους να ακυρώνεται στην πράξη.

Ο πρώτος μου μαραθώνιος

Όταν με παρέσυρε, στα μέσα Αυγούστου, ένας φίλος μου να αρχίζουμε μαζί προπόνηση για τον Μαραθώνιο είπα ναι πιστεύοντας ταυτόχρονα ότι οι πιθανότητες να τερματίσω ήταν συγκρίσιμες με αυτές του να πάω περπατώντας στο φεγγάρι. Αν και τρέχω αρκετά χρόνια, είχα ξεπεράσει τα 120 κιλά και δυσκολευόμουν να κάνω ακόμη και πέντε χιλιόμετρα χωρίς δύο-τρεις στάσεις για να ανασάνω. Απάντησα θετικά γιατί με το παραλυτικό στρες που αντιμετωπίζουμε οι περισσότεροι λόγω της κρίσης, ένας μεγάλος στόχος σε συνδυασμό με μία ιδιαίτερα επωφελή για την υγεία –ψυχική και σωματική- διαδικασία επίτευξης έμοιαζε καλή ιδέα. Ήδη από τον πρώτο μήνα ο βαθμός προόδου ήταν τέτοιος που άρχισα να πιστεύω ότι είχα ελπίδες να τερματίσω. Μετά από περισσότερα από 600 χιλιόμετρα προπόνησης, 20 κιλά απώλειας βάρους, 5 ιδιαίτερα επίπονες φυσιοθεραπείες επισκευής της πλατειάς περιτονίας (να μην σας τύχει) και μία εβδομάδα ειδικής διατροφής προκειμένου να μεγιστοποιηθεί το αποθηκευμένο γλυκογόνο στο σώμα βρέθηκα στην εκκίνηση του Μαραθωνίου. Ο αφέτης δεν άκουσε ευτυχώς την παρότρυνση του διπλανού μου δρομέα να βάλει το πιστόλι στο στόμα και η εκκίνηση έγινε κανονικά. Ο επιρρεπής στο μαύρο χιούμορ δρομέας δεν ήταν ο μόνος «πυροβολημένος». Στα πέντε χιλιόμετρα με προσπέρασε ένας ξυπόλυτος συναθλητής ντυμένος με χλαμύδα και περικεφαλαία ο οποίος προκαλούσε ενθουσιασμό στους θεατές. Τα πρώτα τριάντα χιλιόμετρα, απόσταση που είχα καλύψει και κατά τη διάρκεια της προπόνησης, «βγήκαν» σχετικά εύκολα. Ενώ περίμενα ότι η συνεχής κατηφόρα μετά τον Σταυρό της Αγίας Παρασκευής θα ήταν εύκολη, η μυϊκή κόπωση μου μείωσε σημαντικά τη μέση ταχύτητα προχώρησης. Τελικώς έφτασα σε πέντε ώρες ακριβώς βάζοντας σχεδόν τα κλάματα μόλις διάβασα τη λέξη «τερματισμός». Χωρίς να αισθάνομαι ότι έκανα άθλο, είμαι ιδιαίτερα ευτυχής τόσο για τη διαδρομή όσο και για το αποτέλεσμα. Δοκιμάστε το και εσείς.

*δημοσιεύθηκε στο περιοδικό "Κ" της Καθημερινής στις 18.11.2012