Με τη ΝΔ θα αποκτήσουμε ψυχολόγο για Υπουργό Οικονομικών

Για κάποιον ανεξήγητο λόγο, και παρά τις προσπάθειες του anti-spam μου, ο Πολιτικός Σχεδιασμός (sic) της Νέας Δημοκρατίας επιμένει να μου στέλνει μηνύματα. Το τελευταίο, εξόχως κακόγουστο γραφιστικά και κατά το πλείστον γραφικό από πλευράς περιεχομένου, τιτλοφορείτο «21 Επίκαιρες Απαντήσεις», σε ισάριθμες προφανώς ερωτήσεις. Στην 8^η ερώτηση (Τι προτείνει η Νέα Δημοκρατία για τους φορολογικούς συντελεστές;) περιλαμβάνεται η φράση «Τα μέτρα αυτά (σ.σ. μείωση εργοδοτικών εισφορών κατά 25%, και ΦΠΑ στο 19%) βελτιώνουν την ψυχολογία της αγοράς που είναι το 50% της οικονομίας». Δεν θα σταθώ στο γεγονός ότι «η ψυχολογία τις αγοράς» ως έννοια αφορά τις αγορές μετοχών και συναφών χρηματοπιστωτικών προϊόντων και όχι τις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών. Ούτε στο γεγονός ότι τα Νόμπελ Οικονομετρίας της Συγγρού κατάφεραν να ποσοτικοποιήσουν το ποσοστό της οικονομίας που αποτελείται από «την ψυχολογία της αγοράς» καταλήγοντας σε συγκεκριμένο νούμερο. Ούτε στο ότι η συγκεκριμένη φράση  μπορεί μεν να ακουγόταν σε ορεινό καφενείο, αλλά δεν έχει θέση σε σοβαρό κείμενο πολιτικού σχεδιασμού. Αντιθέτως η ανωτέρω μπαρούφα μου κέντρισε το ενδιαφέρον ως προς τη σχέση της ψυχολογίας με την οικονομία. Πρόκειται προφανώς για μία σχέση αλληλεπίδρασης με κύριο άξονα την επίδραση της οικονομικής πραγματικότητας στην ψυχολογία των πολιτών. Η τραγική οικονομική κρίση που βιώνουμε έχει οδηγήσει π.χ. σε σημαντική αύξηση των αυτοκτονιών και σχεδόν σε διπλασιασμό των περιστατικών που δέχονται τα ψυχιατρικά νοσοκομεία.  Το ερώτημα όμως που ενδιαφέρει εν προκειμένω είναι σε τι βαθμό επηρεάζει η «ψυχολογία» την οικονομία. Δεδομένου ότι η οικονομική επιστήμη στηρίζεται στην παραδοχή ότι οι οικονομικές αποφάσεις του ανθρώπου είναι ορθολογικές θα μπορούσε να πει κανείς ότι η «ψυχολογία» καθαυτή δεν έχει καμία επίδραση. Αντιθέτως αυτό που επιδρά στην οικονομία (και μάλλον εννοεί ο ποιητής του πονήματος των 21 ερωταπαντήσεων) είναι η προσδοκία των καταναλωτών, εργαζομένων, επιχειρηματιών, συνταξιούχων κλπ για μελλοντικό κέρδος η ζημία. Έτσι, στην περίπτωση των εξόχως αρνητικών προσδοκιών και αβεβαιότητας που βιώνουμε σήμερα, οι καταναλωτές περιορίζουν τις αγορές τους, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για μεγάλα κονδύλια (σπίτι, αυτοκίνητο κλπ). Σε κάθε περίπτωση όμως το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα και τα πραγματικά θεμελιώδη μεγέθη της οικονομίας είναι αυτά που κατ΄αρχήν καθορίζουν, πολύ περισσότερο από την «ψυχολογία», τις προσδοκίες και την οικονομική συμπεριφορά των ανθρώπων.  Και τα θεμελιώδη μεγέθη, στην περίπτωση της Ελλάδος, μπορούν να βελτιωθούν μόνο με σαρωτικές μεταρρυθμίσεις στην δημόσια διοίκηση, στην δικαιοσύνη, στην εργατική νομοθεσία, στην παιδεία, με αποφάσεις και παρεμβάσεις που θα περιορίσουν το σπάταλο κράτος, τη διαφθορά που στραγγαλίζει την οικονομική δραστηριότητα και, ασφαλώς, με τις επενδύσεις που θα προσελκύσουμε όταν πάψει η χώρα να είναι τόσο εχθρική προς την επιχειρηματικότητα.  Για αυτά οι 21 ερωτήσεις δεν έχουν απάντηση (πλην ενός χλιαρού σχολίου για την «απενοχοποίηση της επιχειρηματικότητας» το οποίο έρχεται σε άμεση αντίθεση π..χ. με την καταψήφιση από τους βουλευτές της ΝΔ της τροπολογίας του Γιώργου Χαραλαμπόπουλου για την κατάργηση της υποχρεωτικής δημοσίευσης των ισολογισμών στις εφημερίδες). Έτσι εάν ανέλθει η ΝΔ στην εξουσία και με δεδομένο ότι η ψυχολογία είναι μισή οικονομία (κατά το «η καθαριότητα είναι μισή αρχοντιά) εκτιμώ ότι θα τοποθετήσει ψυχολόγο στη θέση του Υπουργού ή έστω Υφυπουργού Οικονομικών. Και εμείς θα χρειαστούμε πολύ γρήγορα ψυχίατρο.

Η εφορία αγκαλιάζει την “ηλεκτρονική διακυβέρνηση” και την “πράσινη ανάπτυξη”

Ένας καλός φίλος υπέβαλε μαζί με εκατομμύρια άλλους Έλληνες, την φορολογική του δήλωση ηλεκτρονικά μέσω του “ιντερνέ”. Επειδή είχε μαζέψει και μπόλικες αποδείξεις κατά την εκκαθάριση η εφορία βρέθηκε να του χρωστά περί τα 1.500 ευρώ επιστροφή (το "επιτυχημένο κίνημα των αποδείξεων" σχεδιάστηκε, όπως όλα, στο πόδι και, naturally, τους ήρθε μπούμερανγκ) . Ως γνωστόν η ελληνική εφορία είναι αμείλικτη όταν ο φορολογούμενος καθυστερεί οποιαδήποτε καταβολή ενώ όταν αυτή χρωστά στον φορολογούμενο ή στην επιχείριση τότε κατά ο λαϊκόν, "σφυρίζει κλέφτικα" ή κατά το παραδοσιακόν "ποιεί την νήσσαν". Στα πλαίσια λοιπόν της πολιτικής “κάνω τα πάντα για να μην επιστρέψω αυτά που οφείλω” ο έφορος, μετά από  πολλές επισκέψεις ανέθεσε την υπόθεση του ελέγχου της δήλωσης του φίλου μου, σε συγκεκριμένη υπάλληλο. Πήγε ο τάλας στην υπάλληλο με όλα τα χαρτιά, πλην της δήλωσης η οποία είχε υποβληθεί ηλεκτρονικά.  Η  υπάλληλος που μάλλον έβλεπε Star όταν ο ταλαίπωρος ο Γιώργος μιλούσε για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση του ζήτησε εκτύπωση της δήλωσης. Μα μαντάμ της λέει η δήλωση υποβλήθηκε ηλεκτρονικά και είναι προσβάσιμη από το κομπιούτερ σας.  Όχι λέει τη θέλω τυπωμένη (ούτε περί “πράσινης ανάπτυξης” είχε ακούσει).  Καλά της λέει ο φίλος μου, τότε τυπώστε την. Η αχαρακτήριστη αρνήθηκε και τον ανάγκασε να χάσει μια ακόμη ημέρα και πολύτιμο χρόνο για να ξαναεπισκεφθεί την εφορία με την εκτυπωμένη  δήλωση.  Το ηθικό δίδαγμα: εάν δεν καταργηθεί η μονιμότητα προκειμένου να καθαρίσει το δημόσιο από τα ανεπίδεκτα μαθήσεως κοπρόσκυλα και να σφίξουν τα λουριά για τα κοπρόσκυλα τα οποία υπό προϋποθέσεις μπορούν να αποδώσουν, έξοδο από την κρίση μην περιμένετε.

26th IAF Convention HK

Creaming the market

Μία γνωστή τακτική μάρκετινγκ είναι να «μαζεύεις την κρέμα» δηλαδή να εισπράττεις στην αρχή περισσότερα για το προϊόν σου από αυτούς που, για λόγους ανυπομονησίας ή χάρη στο υψηλό διαθέσιμο εισόδημά τους ή επειδή δεν υπάρχει ανταγωνιστής, είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν περισσότερο. Μετά από ένα χρονικό διάστημα, και αφού εξαντληθούν αυτοί οι καταναλωτές (ή εμφανισθεί ανταγωνιστής), προσφέρεις το προϊόν σε άλλη συσκευασία ή εκδοχή σε σαφώς χαμηλότερη τιμή, προσελκύοντας τον όγκο της πελατείας. Τα βιβλία θεωρούνται η κλασσικότερη περίπτωση creaming αφού παραδοσιακά κυκλοφορούν αρχικά δεμένα (hardcover) και μερικούς μήνες μετά άδετα (paperback) στη μισή τιμή.  Η διαφορά τιμής είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτήν που δικαιολογεί η διαφορά κόστους παραγωγής και οφείλεται στην ανωτέρω τακτική. Με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον είδα στο αγγλικό Amazon μια ανατροπή του παραδείγματος. Π.χ. το βιβλίο “Agent 6” προσφέρεται σε ψηφιακή έκδοση (Kindle edition) προς 10.5 λίρες, δύο λίρες ακριβότερα από το δεμένο (8.5) και σχεδόν στη διπλή τιμή από το paperback (5.99). Προσωπικά, παρά το ότι το Kindle στο ipad μου είναι όντως ιδιαίτερα βολικό, ειδικά σε ταξείδι, δεν θα πλήρωνα επ'ουδενί περισσότερο την ψηφιακή έκδοση. Ανήκω ίσως στη γενιά που θέλει να χαϊδεύει το βιβλίο και να το βλέπει στη συνέχεια στη βιβλιοθήκη του. Αλλά, ο tempora o mores.

Μήπως τελικά έχουμε ανάγκη τους ξένους; *

Λυσσαλέες υπήρξαν οι αντιδράσεις των κυβερνώντων στην προοπτική τοποθέτησης ξένων επιτρόπων ή τοποτηρητών σε Υπουργεία και υπηρεσίες, στα πλαίσια της προσπάθειας εξυγίανσης των οικονομικών μας.  Κατά τα φαινόμενα ο ελληνικός τράχηλος πέραν του “ζυγού” δεν υποφέρει ούτε τον “μπάστακα”. Δεδομένου όμως ότι είναι μάλλον αδύνατον για κάποιον που αποτελεί  την πηγή του προβλήματος να προσφέρει λύσεις, θα έπρεπε ίσως να το σκεφθούμε καλύτερα. Αντί οι “ξένοι” να μας δανείζουν συνεχώς χρήματα με επαχθείς όρους, μεταθέτοντας απλώς το μοιραίο, θα ήταν πολύ καλύτερα να μας παράσχουν πολύτιμη τεχνογνωσία για να νοικοκυρέψουμε τα του οίκου μας. Δηλαδή, σε απλά ελληνικά, αντί να μας δίνουν ψάρια, να μας μάθουν να ψαρεύουμε. Εν προκειμένω ίσως αξίζει να διδαχθούμε από την περίπτωση της Δημοκρατίας της Μοζαμβίκης. Η οποία είχε τελωνεία “σουρωτήρια”, άνδρα διαφθοράς, κλοπής και εγκλήματος ενώ ένα ελάχιστο μέρος των εισπράξεων κατέληγε στο ταμείο του κράτους. Το 1997 η κυβέρνηση, αναγνωρίζοντας το πρόβλημα, ανέθεσε πλήρως τη διοίκηση και τη στελέχωσή τους στο μη κερδοσκοπικό ίδρυμα Crown Agents1 το οποίο εδρεύει στο Λονδίνο και έχει ιστορία τριών περίπου αιώνων. Το εν λόγω ίδρυμα, που ειδικεύεται σε τέτοιου είδους προγράμματα, προχώρησε σε ριζική αναδιοργάνωση και πλήρη μηχανογράφηση την διαδικασιών. Υιοθέτησε τις διεθνείς δασμολογικές κλάσεις (η Μοζαμβίκη είχε το δικό της κωδικολόγιο πριν την παρέμβαση) και καθιέρωσε το περίφημο “documento unico”  δηλαδή  ένα και μοναδικό ηλεκτρονικό έγγραφο για κάθε εισαγωγή με το οποίο γίνονται, πέραν των δασμών και επιβαρύνσεων, και οι πληρωμές στους προμηθευτές. Εκτός από τον εκ βάθρων σχεδιασμό και οργάνωση των διαδικασιών, οι Crown Agents απέσπασαν Βρετανούς τελωνειακούς σε όλες τις κρίσιμες θέσεις, στα λιμάνια αλλά και σύνορα για να ελέγχουν ότι όλα γίνονται σωστά και για να εκπαιδεύσουν τους  ντόπιους. Έξι χρόνια μετά παρέδωσαν, ή σωστότερα επέστρεψαν, τη διοίκηση των τελωνείων, τα οποία είχαν εν τω μεταξύ στελεχωθεί με εκπαιδευμένους Μοζαμβικανούς, διέθεταν ολοκληρωμένη μηχανογράφηση, υποδειγματική ασφάλεια και τριπλάσια έσοδα σε σχέση με την πρότερη κατάσταση.  Παρέμειναν για ακόμη τρία χρόνια, έως το 2006, αξιοποιώντας την επιτυχή εμπειρία των τελωνείων για να οργανώσουν και τον φοροεισπρακτικό μηχανισμό. Το μόνο αρνητικό ήταν ότι με την αποχώρηση των Άγγλων επανέκαμψε η διαφθορά, ωστόσο σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με το παρελθόν. Θεωρώ ότι πρέπει να δούμε πολύ σοβαρά τη πιθανότητα ενός αντίστοιχου προγράμματος π.χ. στον φορο-ελεγκτικό μηχανισμό σε συνδυασμό με τον εκ του μηδενός επανασχεδιασμό του φορολογικού συστήματος. Το σημερινό οικοδόμημα είναι αποτέλεσμα πολυετών αποσπασματικών πειραματισμών με κύριο γνώρισμα την προσπάθεια παράκαμψης των αδυναμιών του κομματοκρατούμενου ελεγκτικού μηχανισμού. Δεν είναι τυχαίο ότι στην αιχμή του δόρατος του σημερινού συστήματος βρίσκεται η φορολογική καταλήστευση της ιδιωτικής ακίνητης περιουσίας, που φέρνει έσοδα επειδή λειτουργεί, λόγω της φύσης της αλλά και των “αντικειμενικών” αξιών, εν πολλοίς ανεξαρτήτως από τον βαθμό διαφθοράς η αποτελεσματικότητας των υπηρεσιών. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση της δηλωμένης μισθωτής εργασίας με αποτέλεσμα το βάρος να τελικά πέφτει κυρίως στους ώμους των νομοταγών. Η εξουσιοδότηση ενός «εμπίστου τρίτου», χωρίς κομματικές ή άλλες δεσμεύσεις αποτελεί ίσως τη μόνη λύση για την ανασυγκρότηση του φοροεισπρακτικού μηχανισμού. Με δεδομένη δε την κρισιμότητα του ελληνικού ζητήματος είναι πολύ πιθανό να υπάρξει και σημαντική οικονομική βοήθεια από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή/και τα κράτη μέλη για την χρηματοδότηση ενός τέτοιου προγράμματος.

1 http://www.crownagents.com/Projects/Mozambique-A-radical-plan-for-transformation.aspx

* δημοσιεύθηκε στην στήλη "Γνώμες" της Καθημερινής του Σαββάτου 25.6.2011 http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economy_2_25/06/2011_447038

ΟΤΕ-Deutsche Telekom – > Schadenfreude*

*Schadenfreude is pleasure derived from the misfortunes of others. This German word is used as a loanword in English.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι Γερμανοί πρωτοπορούν σε έννοιες όπως «ευχαρίστηση που πηγάζει από την ατυχία των άλλων» και δανείζουν τον σχετικό όρο και σε άλλες γλώσσες. Η λέξη περιγράφει και τα δικά μου αισθήματα όταν είδα τους ΟΤΕτζήδες να διαμαρτύρονται για την επερχόμενη πώληση τουλάχιστον του 10% των μετοχών του ΟΤΕ που κατέχει το δημόσιο στην Deutsche Telekom.

Το 1999 αλλάξαμε το τηλεφωνικό μας κέντρο και ζητήσαμε την μετατροπή των PSTN συνδέσεων σε ISDN. Συγκεκριμένα ζήτησα 6 συνδέσεις BRI ISDN δηλαδή δώδεκα «γραμμές» τηλεφώνου που θα αντικαθιστούσαν ισάριθμες «ψηφιακές» συνδέσεις. Πήγα να καταθέσω τις αιτήσεις στον ΟΤΕ Αθηνάς ζητώντας ταυτόχρονα οι γραμμές να γίνουν συνοπτικές, δηλαδή όταν είναι κατειλημμένος ένας αριθμός, το κέντρο του ΟΤΕ να μεταφέρει την εισερχόμενη κλήση σε άλλη διαθέσιμη γραμμή. Η συγκεκριμένη δυνατότητα υλοποιείται πολύ εύκολα στα ψηφιακά κέντρα σε αντίθεση με τα παλαιά ηλεκτρομηχανικά όπου απαιτούσε φυσική παρέμβαση και εγκατάσταση ειδικών διατάξεων, ενώ έπρεπε να είναι συνεχόμενοι οι αριθμοί κλήσης. Σημειωτέον ότι όταν εγκαταστήσαμε το 1974 το πρώτο μας κέντρο, τύπου Ericsson, είχαμε ζητήσει από τον ΟΤΕ να κάνει τις γραμμές συνοπτικές και πληρώναμε σημαντικό μηνιαίο πάγιο για αυτή τη δυνατότητα. Εξεπλάγην λοιπόν όταν το γαϊδούρι που ήταν τότε τεχνικός προϊστάμενος στον ΟΤΕ Αθηνάς μου είπε ότι δεν παρέχουν την ευκολία αυτή στο ISDN παρά μόνο εάν η σύνδεση είναι PRI δηλαδή «πακέτο» τριάντα (30) γραμμών με πάγιο τότε 150.000 δρχ/μηνιαίως. Όταν του είπα α) ότι χρειάζομαι 12 και όχι 30 γραμμές και β) πώς είναι δυνατόν να μας παρείχε ο ΟΤΕ το 1974 αυτή τη δυνατότητα σε 3 γραμμές (!) και μάλιστα με μεγάλη δυσκολία (στο ψηφιακό κέντρο του ΟΤΕ η υλοποίηση της ευκολίας αυτής γίνεται από την οθόνη ενός υπολογιστή σε ελάχιστα λεπτά) ο προϊστάμενος μου έτριψε κυριολεκτικά στη μούρη ένα fax που είχε λάβει από την περιφερειακή διοίκηση, η οποία είχε αποφασίσει να μην γίνονται συνοπτικές οι BRI συνδέσεις (2 γραμμές) αλλά μόνο οι PRI (30 γραμμές). Όταν του ζήτησα να μιλήσω τηλεφωνικά με τον υπογράφοντα το fax στα κεντρικά, ο αχαρακτήριστος μου είπε το απίθανο «να τον πάρεις από το κινητό σου»! Φανταστείτε να είστε στο κατάστημα «Νότα» της οδού Ακαδημίας, να ψάχνετε ένα νούμερο που δεν υπάρχει, να ρωτήσετε εάν υπάρχει στο κατάστημα του Νέου Ψυχικού και να σας πει η υπεύθυνη, σε άψογο ενικό «να πάρεις από το κινητό σου να ρωτήσεις». Είπα λοιπόν στον ΟΤΕτζή τότε ότι οι εποχές αλλάζουν και ότι δεν έχει συνειδητοποιήσει ότι ο ΟΤΕ έχει πλέον ανάγκη τον πελάτη και όχι τανάπαλιν όπως στο παρελθόν. Δυστυχώς και οι διαμαρτυρόμενοι χθες φαίνεται ότι δεν έχουν καταλάβει ακόμη ότι ο ΟΤΕ πολύ σύντομα δεν θα έχει ούτε λίγο «δημόσιο χαρακτήρα».


ΥΓ Προφανώς έχω πάψει προ πολλού να είμαι πελάτης του ΟΤΕ και ενδεχομένως να επιστρέψω εάν η απόσυρση του δημοσίου και η κατάργηση της μονιμότητας των υπαλλήλων του, επιτρέψει στον «εθνικό πάροχο» να είναι ανταγωνιστικός και να σέβεται τον πελάτη.


ΥΓ2 Γιατί άραγε έχει επικρατήσει να θεωρείται ο «δημόσιος χαρακτήρας» θετικό στοιχείο. Μεγαλύτερη κακοτροπιά και γαϊδουριά από τις επιχειρήσεις με «δημόσιο χαρακτήρα» δεν υπάρχει – απλά συγκρίνετε την παλαιά με τη νέα Ολυμπιακή.

Σύγχρονη ανακύκλωση στο ιστορικό κέντρο

Τις τελευταίες εβδομάδες βλέπει κανείς στο κέντρο όλο και περισσότερους, κυρίως οικονομικούς μετανάστες, να κυκλοφορούν με καρότσια σούπερ μάρκετ συλλέγοντας μεταλλικά αντικείμενα προς ανακύκλωση. Σε όσους παρακολουθούσαν τη σειρά “The Wire” θυμίζουν τον λίαν συμπαθή Bubbles (βλ. φωτό). Μόνο που δεν θα περιμέναμε να το βλέπαμε και στο κέντρο της Αθήνας, αφού ο Babs στο σενάριο δραστηριοποιείτο στο γκέτο των ναρκωτικών της Βαλτιμόρης. H νέα αυτή επιχειρηματική δραστηριότητα ανταγωνίζεται ευθέως τους κατά κανόνα βενζινοκίνητους αθίγγανους και ελπίζω να μην εισέλθουν και αυτοί στο χορό της βίας στο όνομα του market share. Βέβαια μπορεί ότι οι νέου τύπου αυτοί συλλέκτες μετάλλων συχνά να αφαιρούν και χρήσιμα αντικείμενα (όπως π.χ. τα ηλεκτροφόρα καλώδια του ΟΣΕ), δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε την καθοριστική συμβολή τους στη ανακύκλωση και μάλιστα χωρίς καμία ανάμιξη της Birbili.

Το κατάντημα του ιστορικού κέντρου

Συμπληρώνω τριάντα σχεδόν χρόνια εργασιακού βίου στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας και θλίβομαι καθημερινά από την κατάντια αλλά και τη συνεχιζόμενη απαξίωσή του. Οργίζομαι ταυτόχρονα από τις δηλώσεις των αρμοδίων οι οποίοι μεταθέτουν ξεδιάντροπα τις ευθύνες ο ένας στον άλλον και από τις συσκέψεις επί συσκέψεων, τις πρωτοβουλίες και τα πολυδιαφημισμένα μέτρα.  Το πρόβλημα του ιστορικού κέντρου οφείλεται κυρίως στο ότι είναι ασύμφορο να δραστηριοποιηθεί κανείς επαγγελματικά αλλά και δύσκολο να κατοικήσει σε αυτό, κυρίως εξ αιτίας της εγκληματικότητας αλλά και του σχετικά υψηλού κόστους. Δεν χρειάζεται παρά να διανύσει κανείς εκατό περίπου μέτρα σε οποιονδήποτε δρόμο κάτω από την οδό Αθηνάς για να διαπιστώσει ισάριθμες περιπτώσεις εμπορίας ναρκωτικών, παρανόμων μεταναστών, παραεμπορίου ενώ ενίοτε μπορεί να απολαύσει δωρεάν σκηνές από πολεμική ταινία.  Αυτά δεν τα ¨βλέπει¨ η αστυνομία. Ο αδελφός μου μια φορά είχε ρωτήσει τον επικεφαλής μιας πεζής περιπόλου εάν το σώμα αντλεί τα στελέχη του από την σχολή τυφλών.  Είναι προφανές ότι η Αστυνομία αδυνατεί να εφαρμόσει το νόμο και προσπαθεί να καλύψει το κενό με επικοινωνιακές επιχειρήσεις-σκούπα που έχουν καταντήσει ημερήσιες εκδρομές στη ΓΑΔΑ για την πλειοψηφία των προσαγομένων.   Η ανυπαρξία μεταναστευτικής πολιτικής και υποδομών σε συνδυασμό με την ανεπάρκεια της αστυνομίας έχουν καταντήσει το ιστορικό κέντρο σκουπιδοτενεκέ αλλοδαπών κυρίως ψυχών. Ο δεύτερος σημαντικός άξονας του προβλήματος είναι οικονομικός. Δεν μπορεί η πολιτεία να αναζητά λύση για το ιστορικό κέντρο και ταυτόχρονα να εγκρίνει την κατασκευή 53.000 τετραγωνικών μέτρων εμπορικών χώρων στον Βοτανικό, λίγα χιλόμετρα πιο κάτω και πρακτικά εκτός οικιστικού ιστού. Δεν μπορεί ο Δήμος π.χ. να χρεώνει δημοτικά τέλη στα κλιμακοστάσια επιβαρύνοντας ένα μέσο κτίριο με 1.000-1.500 ευρώ ετησίως για τέλη ηλεκτροφωτισμού και καθαριότητας μόνο για τις σκάλες! και μετά να αναρωτιέται γιατί ερημώνει το κέντρο. Δεν μπορεί ο χαμερπής πωλητής απομιμήσεων να μην πληρώνει κανένα φόρο,  να ανταγωνίζεται αθέμιτα τον νόμιμο έμπορο χωρίς να τον ενοχλεί κανείς. Αντίθετα εάν κάποιος έχει κατάστημα και νόμιμη έδρα να υφίσταται όλο το κόστος, επίσημο και μη, της εφορίας, τα αδικαιολόγητα χαράτσια της επιθεώρησης εργασίας και πολλών άλλων διαφθαρμένων και μη δημοσίων λειτουργών, κανείς από τους οποίους δεν έχει πάει για έλεγχο κάτω από την οδό Αθηνάς. Εάν η συντεταγμένη πολιτεία είχε θεσπίσει μακροπρόθεσμο στρατηγικό πρόγραμμα γκετοποίησης του κέντρου δεν θα μπορούσε να κάνει κάτι περισσότερο από αυτά που κάνει -ή δεν κάνει- σήμερα. Λύση στο πρόβλημα δεν υπάρχει διότι αυτό είναι απλώς σύμπτωμα της παράλυσης του κράτους. Η λύση βρίσκεται στην πραγματική, όχι απλώς επικοινωνιακή, επανίδρυσή του.

Η φοροδιαφυγή δεν είναι πρόβλημα

Σήμερα θα ανακοινωθεί ένα ακόμη σχέδιο-ευχολόγιο για την «καταπολέμηση της φοροδιαφυγής» το οποίο μετά βεβαιότητος θα αποτύχει. Διότι η μισή λύση ενός προβλήματος είναι ο σωστός ορισμός αυτού. Με αυτή την έννοια η «φοροδιαφυγή» δεν είναι το πρόβλημα αλλά το σύμπτωμα. Βασική της αιτία είναι η εγγενής διαφθορά που είναι και το βασικό μας πρόβλημα ως χώρα σήμερα. Όταν κάποιος έχει υψηλό πυρετό λόγω βαρύτατης λοίμωξης η λύση δεν είναι η χορήγηση αντιπυρετικών (μπορεί βεβαίως να χρειαστούν επικουρικά) αλλά αντιβιοτικών για την αντιμετώπιση της αιτίας της, αυτού δηλαδή που ευστόχως αποκαλείται στα Αγγλικά «the underlying cause».  Η λύση βρίσκεται στη συνολική, συστημική αντιμετώπιση του προβλήματος της διαφθοράς με βαθειές τομές στον ελεγκτικό μηχανισμό τόσο από πλευράς στελέχωσης, διαδικασιών και πραγματικής αξιοποίησης της πληφορορικής σε συνδυασμό με την απλοποίηση του φορολογικού συστήματος και την μείωση του διαχειριστικού κόστους συμμόρφωσης. Ταυτόχρονα απαιτείται μεγάλη μείωση των προστίμων εξασφαλίζοντας όμως την βέβαιη επιβολή τους σε περίπτωση παράβασης. 

Τελικά θέλουμε συμμόρφωση ή έσοδα;

Η αγορά είναι γεμάτη φήμες ότι οι φορολογικοί έλεγχοι προσεγγίζουν πλέον τα επίπεδα του μεσαιωνικού φοροεισπράκτορα που έμπαινε στο σπίτι και έπαιρνε όλο το βιος της οικογένειας χωρίς να νοιάζεται ιδιαίτερα για το πώς θα ζήσουν στη συνέχεια. Οι “στόχοι” ανά εφορία, η αβεβαιότητα των ελεγκτών για τη θέση τους και η ατυχής αναβολή πολύ σημαντικών μεταρρυθμίσεων έχουν δημιουργήσει [σε συνδυασμό με την παρανοϊκή απαίτηση να καταβάλλει η επιχείριση το 50% των (συχνότατα παρατύπως) καταλογισθέντων φόρων και προστίμων προκειμένου να προσφύγει στα διοικητικά δικαστήρια]  συνθήκες που θυμίζουν τις τελευταίες μέρες της Πομπηίας.  Ταυτόχρονα οι έλεγχοι του ΣΔΟΕ αποκαλύπτουν δυσθεώρητα ποσοστά παραβατικότητας που θέλουν σχεδόν τις μισές (και ενίοτε περισσότερες) επιχειρήσεις να έχουν υποπέσει σε φορολογικό παράπτωμα. Είναι προφανές ότι τίποτε δεν έχει αλλάξει στα “core values” του φορολογικού συστήματος το οποίο στην πραγματικότητα αδιαφορεί εντελώς για το εάν οι επιχειρήσεις συμμορφώνονται ή όχι στις κείμενες διατάξεις.  Στόχος του συστήματος ήταν πάντα τα "έσοδα", τόσο αυτά που φθάνουν στα ταμεία του κράτους αλλά και αυτά που χάνονται στη διαδρομή. Μάλιστα φρονώ ότι το “σύστημα” δεν επιθυμεί πραγματικά να συμμορφώνονται οι επιχειρήσεις γιατί αυτό περιορίζει κυρίως το μέρος των εσόδων που δεν φθάνει στα ταμεία του κράτους.  Έτσι πολλές φορές, ακόμη και στις περιπτώσεις που υπάρχει συμμόρφωση, κάτι πολύ δύσκολο δεδομένου ότι η συχνότητα αλλαγής του φορολογικού πλαισίου αλλά και η πολυπλοκότητά του δυσκολεύουν απίστευτα τις επιχειρήσεις που θέλουν να είναι καθ’όλα εντάξει, ο ελεγκτικός μηχανισμός καταφεύγει σε παρατυπίες προκειμένου να καταλογίσει π.χ. λογιστικές διαφορές για να πιάσει τον στόχο (και την άτυπη quota).  Έτσι οι συνεπείς επιχειρήσεις όχι μόνο δεν επιβραβεύονται αλλά στην πράξη τιμωρούνται σε σχέση με όσες έχουν κλέψει πολύ περισσότερα από αυτά που τους στοιχίζει το κάθε μορφής συγχωροχάρτι. Το δε Υπουργείο Οικονομικών δεν κάνει καμία απολύτως θετική ενέργεια προκειμένου να εξασφαλίσει την συμμόρφωση. Τέτοιες ενέργειες θα ήταν η απλοποίηση των διαδικασιών και των υποχρεώσεων ώστε να είναι ευκολότερη και διαχειριστικά φθηνότερη η συμμόρφωση, η ενεργή υποστήριξη επιχειρήσεων και επιχειρηματιών & η γρήγορη και αποτελεσματική λειτουργία της διοικητικής δικαιοσύνης.  Σε ότι αφορά την τελευταία είναι προφανές ότι εάν, όπως στο εξωτερικό, υπήρχε πλήρης αξιοποίηση της πληροφορικής (ηλεκτρονική υποβολή προσφυγών, ηλεκτρονική παρακολούθηση & υποβολή υπομνημάτων κλπ) δεδομένου ότι το 90% των περιπτώσεων παρουσιάζουν πολύ μεγάλή ομοιότητα η ταχύτητα απονομής της διοικητικής δικαιοσύνης θα ήταν γεωμετρικά καλύτερη, Και δεν θα χρειαζόταν η κατάπτυστη διάταξη του 50% που δεν είναι τίποτε άλλο από βροντερή ομολογία αποτυχίας.  Τις τελευταίες δεκαετίες (με λίγες φωτεινές εξαιρέσεις) η κυβέρνηση καταφεύγει παγίως στην ατελέσφορη καταστολή και ποινικοποίηση. Κάτι μάλλον αστείο όταν σήμερα 18 από τους 194 οικονομικούς της επιθωρητές (η κορυφαία ελεγκτική βαθμίδα) έχουν περάσει πρόσφατα το κατώφλι της εισαγγελίας ως κατηγορούμενοι για διαφορά.