Νόμος είναι το δίκιο του επόπτη!

Η “μάστιγα της φοροδιαφυγής” κυριαρχεί, ως πρόβλημα, στην επικαιρότητα με φόντο το, μη διαχειρίσιμο πλέον, δημοσιονομικό χάος στο οποίο περιήλθε η χώρα. Κανείς όμως δεν ασχολείται με το πως ορίζεται η φοροδιαφυγή στην Ελλάδα. Σε θεωρητικό επίπεδο η έννοια της συμμόρφωσης (compliance) προϋποθέτει την ύπαρξη συγκεκριμένων κανόνων, γνωστών σε όλους και κατά προτίμηση λίγων, απλών και κατανοητών. Στην Ελλάδα, οι κανόνες, ων ουκ έστιν αριθμός, είναι αφάνταστα πολύπλοκοι και αλλάζουν συνεχώς. Αυτό διότι η εκάστοτε ηγεσία του Υπουργείου προσπαθεί αντί να αντιμετωπίσει στη ρίζα το πρόβλημα, το οποίο κατά κύριο λόγο είναι η ανεπάρκεια, διαφθορά & αναποτελεσματικότητα του φορεισπρακτικού μηχανισμού, προσπαθεί, με όλο και περισσότερους νέους κανόνες, να το παρακάμψει. Χαρακτηριστικό είναι το μέτρο των αποδείξεων (και η αποσυρθείσα ανοησία της παρακράτησης του 8% στην παροχή υπηρεσιών) το οποίο μεταφέρει στους πολίτες τη δουλειά και τις ευθύνες των εφοριακών. Ακόμη όμως και εάν κάποια επιχείριση αφιερώσει σημαντικό χρόνο και πόρους προκειμένου να εξασφαλίσει την συμμόρφωσή της με το δαιδαλώδες αυτό πλέγμα φορολογικών υποχρεώσεων, θα βρεθεί αντιμέτωπη με «την κρίση του ελεγκτή». Η Ελλάδα είναι η μόνη ανεπτυγμένη χώρα στην οποία το περιεχόμενο του εγκεφάλου κάθε ελεγκτή και επόπτη αποτελεί πηγή δικαίου. Με απλά λόγια προκειμένου μια επιχείριση να αποφύγει σημαντικούς φόρους και πρόστιμα δεν αρκεί να συμμορφώνεται, στο ακέραιο, με την κείμενη νομοθεσία και τις μυριάδες ερμηνευτικές εγκυκλίους του Υπουργείου Οικονομικών. Απαιτεί και πρόσβαση στις αβυσσαλέες εγκεφαλικές λειτουργίες του αρμοδίου ελεγκτή και του επόπτη του προκειμένου να προβλέψει την μελλοντική τους «κρίση». Στην πραγματικότητα κανείς ελεγκτής, επόπτης ή έφορος δεν ελέγχθηκε ποτέ γιατί επέβαλε φόρους και πρόστιμα παράνομα & αυθαίρετα. Αντιθέτως η απύθμενη ανοησία της στοχοθεσίας σπρώχνει το σύστημα στην αυθαιρεσία προκειμένου «να πιαστούν τα νούμερα». Η παράνομη συμπεριφορά επιχειρήσεων και πολιτών είναι κατανοητή δεδομένου ότι μεταξύ των εκατοντάδων χιλιάδων επιχειρήσων & των εκατομμυρίων πολιτών είναι στατιστικώς βέβαιο ότι θα υπάρχουν και αυτοί που οι Αγγλοσάξωνες αποκαλούν σάπια μήλα (rotten apples). Η λειτουργία όμως του κράτους με όρους παπατζή της οδού Αθηνάς είναι απολύτως ανεπίτρεπτη.

Υπάρχει τελικά μονιμότητα (με την καλή έννοια) στο Δημόσιο;

Η μονιμότητα θεσπίστηκε σε άλλες, πολύ διαφορετικές εποχές, για να εξασφαλίσει την διοικητική συνέχεια προστατεύοντας τους δημόσιους υπηρέτες από την, για κομματικούς λόγους, απόλυση. Παρά το γεγονός ότι η μονιμότητα εφαρμόστηκε διασταλτικά και επεκτάθηκε, πέραν κάθε λογικής, στο σύνολο του «ευρύτερου» δημοσίου τομέα μάλλον δεν εξασφάλισε τη συνέχεια της διοίκησης κατά την εναλλαγή των κομμάτων στην εξουσία. Προφανώς κάθε υπουργείο τηρεί τα –ελάχιστα- προβλεπόμενα υπηρεσιακά αρχεία ενώ διατηρεί, τυπικά τουλάχιστον, τους εργαζόμενους σε αυτό οι οποίοι, μόνιμοι όντες, εξακολουθούν να μισθοδοτούνται ανεξάρτητα από το ποιο κόμμα διοικεί. Δεδομένου όμως ότι τόσο ο πρωθυπουργός όσο και οι υπουργοί δεν στηρίζονται στην ιεραρχία αλλά σε στρατιές «ειδικών συμβούλων» και στους γενικούς γραμματείς (οι οποίοι, σε αντίθεση με τους Γενικούς Διευθυντές στο παρελθόν, αλλάζουν μαζί με την κυβέρνηση) κάθε εναλλαγή κόμματος στην εξουσία συνοδεύεται από την διακοπή κάθε διοικητικής συνέχειας και την εγκατάλειψη συλλήβδην όλων των πολιτικών. Σε κάθε αλλαγή εξαφανίζονται όλα τα κρίσιμα αρχεία, σκληροί δίσκοι υπολογιστών κλπ τα οποία περιέχουν πολυτιμότατες πληροφορίες σχετικά οι οποίες δεν περιλαμβάνονται, εκ των πραγμάτων, στα υπηρεσιακά αρχεία. Ταυτόχρονα, σε αντίθεση π.χ. με τις ΗΠΑ όπου υπάρχει θεσμική πρόβλεψη για την παράδοση-παραλαβή της Προεδρίας, στην Ελλάδα κάθε «ειδικός σύμβουλος», όσο καλοπροαίρετος, εργατικός, ευφυής και εάν είναι και όσο κέφι για δουλειά και εάν έχει, καταλήγει, σαν τον μαθητευόμενο μάγο του Ντικά, να μαθαίνει την «αλφαβήτα» από την αρχή. Έτσι δεν αξιοποιούνται οι επιτυχημένες πολιτικές του παρελθόντος και χάνεται πολύτιμος χρόνος έως ότου η νέα ομάδα ξαναανακαλύψει τον τροχό. Έτσι, παρά την συνταγματική κατοχύρωση της μονιμότητας αυτή δεν επιτυγχάνει τον βασικό της στόχο δηλαδή τη συνέχεια και την αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης. Στην πραγματικότητα προκαλεί τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα αφού στοιβάζει υπεράριθμους «βολεμένους» δημοσίους υπαλλήλους το μισθολογικό κόστος των οποίων έχει οδηγήσει πρακτικά τη χώρα στην πτώχευση.

Περί κεκτημένων

Η έννοια της “κατάκτησης” είτε πρόκειται για ερωτική, αθλητική, οικονομική, θεσμική, κορυφών ή εδαφών κατά κανόνα γεννά στον κατακτητή και στο περιβάλλον του ιδιαίτερα θετικά συναισθήματα. Από την –κατ’αρχήν θετική- έννοια της κατάκτησης διαφοροποιείται η έννοια του “κεκτημένου”. Ένας αθλητής που κατακτά ένα ρεκόρ το διατηρεί ως «κεκτημένο» έως ότου ένας άλλος, νεότερος και καλύτερος, θα το σπάσει. Στην περίπτωση της κατάκτησης εδαφών η ιστορία έχει δείξει ότι η διατήρησή τους είναι δύσκολη υπόθεση γεγονός που ισχύει, με φωτεινές εξαιρέσεις βεβαίως, και στις ερωτικές κατακτήσεις. Δεν υπάρχει όμως πιό ρευστή κατάκτηση από την οικονομική δεδομένου ότι το οικονομικό, επιχειρηματικό, τεχνολογικό περιβάλλον εξελίσσεται με αποτέλεσμα π.χ. η επιτυχημένη επιχειρηματική ιδέα του σήμερα να είναι ο μεγάλος χαμένος του αύριο (και σπανιότερα τανάπαλιν). Για το λόγο αυτό στις οικονομίες με υψηλή ανταγωνιστικότητα κάθε οικονομική «κατάκτηση» συνδέεται άρρηκτα με την πραγματική απόδοση κάθε επιχείρισης ή εργαζομένου. Έτσι η «κατάκτηση» του εργαζόμενου εξαρτάται από τις «κατακτήσεις» της εταιρείας στην οποία εργάζεται, την ανάπτυξή της, τα κέρδη της και γενικότερα την ικανότητά της να παράγει πλούτο. Πλούτος ο οποίος στη συνέχεια χρηματοδοτεί την «κατάκτηση» των εργαζομένων που μόχθησαν για την παραγωγή του. Στην Ελλάδα τόσο στον ιδιωτικό τομέα, αλλά κυρίως στο Δημόσιο, η κατάκτηση δεν συνδέεται ούτε κατ’ ελάχιστον με την συνεισφορά κάθε εργαζόμενου στην παραγωγή πλούτου. Αντιθέτως λόγω των κομματικών στρεβλώσεων, ομάδες πίεσης, οι οποίες κατά κανόνα δεν συνεισφέρουν ιδιαίτερα στην κοινωνία, έχουν «κατακτήσει» υπέρογκα προνόμια εις βάρος πρακτικά των υπολοίπων. Προνόμια τα οποία ακόμη και η εξοντωτική φορολόγηση των πραγματικά εργαζομένων δεν μπορούσε να χρηματοδοτήσει με αποτέλεσμα να καταφεύγουμε σε δανεικά. Φθάνοντας στο σημείο να μην μας δανείζουν πλέον. Πρέπει επιτέλους, όπως κάθε αθλητής, να αντιληφθούμε –κυρίως στο δημόσιο- ότι η κατάκτηση δεν εξασφαλίζει επ ‘αόριστον τα «κεκτημένα» αλλά γι’ αυτά πρέπει να κοπιάζουμε καθημερινά. Ώστε να αποτελούν πραγματικές κατακτήσεις και όχι ληστεία εις βάρος των συνανθρώπων μας και της κοινωνίας.

Η ένδυση έχει μέλλον

Τα δημόσια οικονομικά βρίσκονται σε οριακά διαχειρίσιμη –ορισμένοι θα έλεγαν ακόμη και μη διαχειρίσιμη- κατάσταση η οποία επιβάλλει εξαιρετικά προσεκτική κατανομή των πολύ περιορισμένων πόρων. Για τον λόγο αυτό προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι συζητείται η περαιτέρω στήριξη κλωστοϋφαντουργικού ομίλου ο οποίος έχει πρακτικά παύσει τις εργασίες του χωρίς ταυτόχρονα να υπάρχει καμία απολύτως δυνατότητα βιώσιμης επαναλειτουργίας του. Η προηγούμενη κυβέρνηση του παρείχε εγγυήσεις για πιστώσεις δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, το μόνο αποτέλεσμα των οποίων θα είναι η ισόποση αύξηση του ήδη ανεξέλεγκτου δημοσίου χρέους μόλις αυτές καταπέσουν. Επίσης η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ελέγχει την νομιμότητα των ανωτέρω ενεργειών στα πλαίσια των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων με ορατό τον κίνδυνο να κριθεί ότι παραβαίνουν το κοινοτικό δίκαιο. Μια τέτοια εξέλιξη θα οδηγήσει στην επιβολή προστίμου αφού υπό τις παρούσες συνθήκες είναι ανέφικτη η ανάκτηση των ποσών.

Η πλήρως απελευθερωμένη διεθνής αγορά κλωστοϋφαντουργικών σε συνδυασμό με το ιδιαίτερα υψηλό κόστος παραγωγής στη χώρα μας, καθιστούν μη βιώσιμη την ελληνική παραγωγή έστω με ορισμένες, μη ποσοτικά σημαντικές, εξαιρέσεις. Η προστιθέμενη αξία στα είδη κλωστοϋφαντουργίας-ένδυσης δεν προκύπτει πλέον από την παραγωγή καθαυτή αλλά από το design, την ανάπτυξη ισχυρών brands, αποτελεσματικών δικτύων διανομής και από τον πλήρη ολοκλήρωση και αξιοποίηση της πληροφορίας σε όλο το μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας. Η παραγωγή αντιμετωπίζεται ως πόρος (resource) τον οποίο κάθε εταιρεία προμηθεύεται από τους υπεργολάβους που κρίνει ότι προσφέρουν την καλύτερη σχέση ποιότητας τιμής με περισσότερες από τις μισές παραγγελίες να κατευθύνονται στην Ασία. Το πεδίο του ανταγωνισμού έχει εδώ και δεκαετίες μεταφερθεί από το μέτωπο της ποιότητας σε αυτό του design, του brand equity και της διανομής. Στο μέλλον αναμένεται να παίξει ρόλο η περιβαλλοντική και κοινωνική υπευθυνότητα μιας εταιρείας, χωρίς όμως προς το παρόν να είναι διατεθειμένος ο καταναλωτής να πληρώσει το κόστος που προκύπτει.

Η ελληνική βιομηχανία ένδυσης έχει σε σημαντικό βαθμό προσαρμοστεί στις εξελίξεις αναπτύσσοντας τον προϊoντικό της σχεδιασμό, χτίζοντας δίκτυα διανομής κ.λ.π. Για να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις χρειάζεται συστηματική δουλειά για την ενίσχυση του design, την βελτίωση του επιπέδου εκπαίδευσης των στελεχών, την ανάπτυξη της λεγόμενης μη τεχνολογικής καινοτομίας και την στροφή προς τις διεθνείς αγορές. Οι σημερινές ωστόσο αγκυλώσεις της διοίκησης, υπό την πίεση του περίφημου πολιτικού κόστους, κατευθύνουν, πόρους σε καταδικασμένες εκ των πραγμάτων επιχειρήσεις. Πόροι οι οποίοι, όπως και στην περίπτωση του προγράμματος ΚΕΥΔ στο παρελθόν, θα είχαν ιδιαίτερα θετικές επιδράσεις στην οικονομική δραστηριότητα του κλάδου εάν είχαν επενδυθεί σωστά.

Η δράση των Ταλιμπάν στην Ελλάδα

Οι Ταλιμπάν υπό τον Μουλά Ομάρ δεν περιορίζονται δυστυχώς στα στενά γεωγραφικά όρια της Βακτριανής (αυτό που ονομάζουμε σήμερα Αφγανιστάν) αλλά ζουν και δρουν σε θύλακες ακόμη και στο Γιουνανιστάν. Σημαντικές συγκεντρώσεις Ταλιμπάν εμφανίζονται στις Πολεοδομίες, στις Εφορίες, στην Αστυνομία και εν γένει στον ευρύτερο δημόσιο τομέα του Γιουνανιστάν. Στατιστικά σημαντική συσχέτιση παρατηρείται δε μεταξύ της ιδιότητας του ελεγκτή (ασχέτως τομέως) και της πίστεως στα ιδανικά των Ταλιμπάν. Η επιστήμη, αναγνωρίζοντας τις σημαντικές φυλετικές, θρησκευτικές και εθνοτικές διαφορές που χωρίζουν τους Ταλιμπάν του Αφγανιστάν από αυτούς του Γιουνανιστάν χαρακτήρισε τους δεύτερους, χωρίς βεβαίως καμία διάθεση μείωσης της προσωπικότητος αυτών, ως «μικρούς Ταλιμπάν». Το ενδιαφέρον είναι ότι οι μικροί Ταλιμπάν αποκτούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους σε μεγαλύτερη ηλικία, με μία αργή και σταθερή διεργασία η οποία άρχεται από την πρόσληψη αυτών σε θέσεις του ευρύτερου δημόσιου τομέα του Γιουνανιστάν. Αντιθέτως οι «βέροι Ταλιμπάν» γαλουχούνται από μικρή ηλικία με μεθόδους θρησκευτικού προσηλυτισμού. Ορισμένοι Ταλιμπανολόγοι¹ θεωρούν τους «μικρούς» Ταλιμπάν αυθεντικότερους των «βέρων» αφού μυήθηκαν όντας ενήλικες και εν πλήρη συνειδήσει. Παρά την σημαντική αυτή διαφορά και οι δύο τύποι Ταλιμπάν παρουσιάζουν πολλά κοινά χαρακτηριστικά, με βασικό εξ αυτών τον ρατσισμό. Διαφωτιστικό παράδειγμα τέτοιας δράσης είναι αυτό ελεγκτή του ΗΛΠΑΠ – Ταλιμπάν ο οποίος συνέλαβε νεαρή γαλλίδα που εργάζεται στην Ελλάδα να μετακινείται άνευ εισιτηρίου. Ήταν η μέρα που απεργούσε το μετρό και ταυτόχρονα η ΕΣΗΕΑ είχε απαγορεύσει την μετάδοση της σχετικής πληροφορίας από τα ραδιοτηλεοπτικά μέσα. Αποτέλεσμα ήταν να ταλαιπωρηθεί ο κόσμος, μεταξύ αυτού και η νεαρή γαλλίδα της ιστορίας μας. Αφού προσπάθησε απεγνωσμένα να βρει εισιτήριο επιβιβάστηκε χωρίς αυτό στο τρόλεϊ για να μην καθυστερήσει περισσότερο στη δουλειά της. Ο μικρός Ταλιμπάν που την συνέλαβε όχι μόνο δεν έδειξε επιείκεια αναγνωρίζοντας τις ιδιαίτερες συνθήκες της ημέρας αλλά την «στόλισε» αγρίως και της είπε ότι «αφού δεν μιλάει καλά ελληνικά να γυρίσει από εκεί που ήρθε». Εδώ σημειώνει κανείς ακόμη μία ιδιαιτερότητα των Ταλιμπάν του Γιουνανιστάν οι οποίοι στην πλειονότητά τους δεν έχουν συνειδητοποιήσει ότι είναι, μεταξύ άλλων, και πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης². Ακόμη μεγαλύτερη συγκέντρωση Ταλιμπάν παρατηρείται στους ελεγκτικούς μηχανισμούς του Υπουργείου Οικονομικών όπου και ανήκει το διαβόητο άντρο των Ταλιμπάν γνωστό και ως Υπηρεσία Ειδικών Ελέγχων. Η εκάστοτε κυβέρνηση με στρουθοκαμηλική διάθεση προσπαθεί ανεπιτυχώς αλλάζοντας το όνομα του οχυρού να πείσει ότι έχει και τον έλεγχό του. Οι παλαιότεροι θα γνωρίζουν την συγκεκριμένη τοποθεσία ως ΥΠΕΔΑ αν και οι μεγαλύτερες δόξες των Ταλιμπάν ενεγράφησαν ανεξίτηλα στη συνείδηση των πολιτών όταν το λημέρι λεγόταν «ΣΔΟΕ». Τέτοια είναι η δύναμη του εν λόγω brand name που χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα από τους Ταλιμπάν κατά τις επιδρομές τους με στόχο να σπείρουν τον πανικό στα θύματά τους. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που στο άκουσμα και μόνο του ονόματος διεκπεραιώνεται με συνοπτικές διαδικασίες η συναλλαγή. Οι υπηρετούντες στην ΥΠ.Ε.Ε.,ΣΔΟΕ,ΥΠΕΔΑ Ταλιμπάν είναι κατά γενική ομολογία των περισσότερων ταλιμπανολόγων οι θρασύτεροι όλων. Παρά το ότι έχουν εξασφαλίσει και εν πολλοίς διαμορφώσει ένα νομικό και κανονιστικό πλαίσιο το οποίο τους επιτρέπει να ληστεύουν νομίμως και ευχερώς ακόμη και τίμιους βιοπαλαιστές, υπάρχουν λίγες περιπτώσεις κατά τις οποίες αδυνατούν να εντοπίσουν παράβαση/εις . Ο εντοπισμός παραβάσεων αποτελεί ουσιώδες ζητούμενο για τους Ταλιμπάν του συγκεκριμένου χώρου, διότι αυτές αποτελούν αναγκαία συνθήκη διαπραγμάτευσης, η οποία βεβαίως απώτερο στόχο έχει την δωροληψία. Το θράσος αυτής της ιδιαίτερα εξτρεμιστικής πτέρυγας των Ταλιμπάν του Γιουνανιστάν είναι τέτοιο που, ελλείψει παραβάσεων, δεν διστάζουν να εκστομίσουν, με ιδιαίτερα πειστικό τρόπο, ασύστολα ψεύδη προκειμένου να τρομοκρατήσουν το ανυποψίαστο θύμα. Έχουν δε την ικανότητα να μετατρέπουν το ελάχιστο των θεμάτων σε μέγα ζήτημα και στη συνέχεια να παρουσιάσουν τους εαυτούς τους ως σωτήρες. Είναι βέβαια περιττό να σημειώσουμε ότι το σχετικό συγχωροχάρτι, όπως και κατά τον Μεσαίωνα, δεν παρέχεται δωρεάν. Ο προαναφερθείς ρατσισμός των Ταλιμπάν δεν περιορίζεται σε αλλόθρησκους και αλλόφυλους. Σε αυτούς πρέπει να προσθέσει κανείς και τους εργοδότες οι οποίοι είναι για τους απανταχού Ταλιμπάν ότι και το κόκκινο πανί για τον Ταύρο. Ας δούμε ένα δείγμα γραφής «μικρού Ταλιμπάν» ο οποίος δραστηριοποιείται στο ΙΚΑ: Επισκεπτόμενος εταιρεία διαπίστωσε ότι εννέα χρόνια πριν αυτή δεν είχε γράψει το όνομα υπαλλήλου στο περίφημο «βιβλίο νεοπροσλαμβανόμενου προσωπικού». Ο εν λόγω υπάλληλος απασχολείτο ακόμη στην εταιρεία, είχε προσληφθεί κανονικά και του είχαν καταβληθεί στο ακέραιο ο μισθός και οι αναλογούσες εισφορές. Εκμεταλλευόμενος το νομικό πλαίσιο ο Ταλιμπάν βεβαίωσε με εμφανή χαιρεκακία πρόστιμο 500 Ευρώ. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι κύριοι αυτοί κυνηγούν τα εύκολα και αθώα θύματα αφού αποφεύγουν τις «κακοτοπιές» όπου υπάρχει και η πραγματική παραβατικότητα. Παρά δε τις φιλότιμες προσπάθειες των «δυτικού τύπου» κατοίκων του Γιουνανιστάν αλλά και διάφορες πολιτικές μεγαλοστομίες η μάστιγα των Ταλιμπάν εξακολουθεί να ταλανίζει την καθημερινότητα των πτωχών πλην τιμίων κατοίκων της ιστορικής αυτής χώρας.

[1] Templeton, Gryshernvski

[1] Η Ε.Ε. δεν έχει αναγνωρίσει, σε αντίθεση με τους ΡΟΜ, τις ιδιαιτερότητες των Ταλιμπάν του Γιουνανιστάν

Περί στόχων

Το Υπουργείο Οικονομικών προτίθεται να θέσει στόχους είσπραξης στις εφορίες. Δεν είναι η πρώτη φορά που διαβάζουμε κάτι τέτοιο στα ρεπορτάζ από τους οικονομικούς εγκεφάλους που χειρίζονται –τόσο επιτυχημένα- τα δημόσια οικονομικά. Η έννοια των στόχων λειτουργεί εδώ και πολλές δεκαετίες στις πωλήσεις συνδέοντας πχ τις αμοιβές & τα bonus των πωλητών με την απόδοση τους . Έτσι εάν ένας πωλητής καταβάλλει σημαντική προσπάθεια, μεγιστοποιώντας τον τζίρο της περιοχής του και «πιάνοντας» τον στόχο του, εισπράττει και ανάλογη ανταμοιβή. Βέβαια το εάν θα κλείσει πωλήσεις η όχι εξαρτάται από την προετοιμασία που θα κάνει, από την ικανότητα του να πείσει τον πελάτη κλπ. Μ’ άλλα λόγια οι πωλητές –με ελάχιστες εξαιρέσεις αγορών ατελούς ανταγωνισμού- δεν μπορούν να εξαναγκάσουν τον πελάτη να αγοράσει. Παρενθετικώς στην Ιαπωνία μέλη των γκάνγκστερ της «Γιάκουζα» (ελληνιστί «Γιακουζιάρηδες») πωλούν δια της βίας μπανάνες στους περαστικούς τις οποίες χρεώνουν 30-50 φορές ακριβότερα το κιλό. Σε αντίθεση όμως με τους εμπορικούς πωλητές η «σημαδεμένη τράπουλα» με την οποία παίζουν οι εφοριακοί (δηλαδή το γεμάτο παγίδες φορολογικό σύστημα στις οποίες πέφτουν συλλήβδην φοροδιαφεύγοντες και μη) τους δίνει τη δυνατότητα να κυνηγούν τους στόχους με την ίδια μέθοδο που οι Γιακουζιάρηδες διαθέτουν τις μπανάνες. Εάν πρόκειται δε για στόχους βεβαίωσης –και όχι είσπραξης- φόρων τότε οι παρ’ ημίν Γιακουζιάρηδες βρίσκουν εταιρίες η επιτηδευματίες στο χείλος του γκρεμού και τους βεβαιώνουν φόρους και πρόστιμα για αρκετές γενιές (τα οποία βέβαια όλοι γνωρίζουν ότι δεν θα εισπραχθούν ποτέ). Αντί λοιπόν των αριθμητικών στόχων στις εφορίες είναι καλύτερα το Υπουργείο Οικονομικών να μοιράσει αυτοκόλλητους στόχους τους οποίους κάθε φορολογούμενος θα υποχρεούται να κολλά στην πλάτη του. Αντίστοιχα θα δίδονται αεροβόλα τύπου paintball στους εφοριακούς και για κάθε φορολογούμενο που πετυχαίνουν ο τελευταίος θα δίνει ένα συγκεκριμένο ποσό στο κρατικό ταμείο. Το σύστημα αυτό έχει επίσης το επιπρόσθετο πλεονέκτημα να αποκαθιστά σημειολογικώς την ισορροπία μεταξύ της μεθόδου είσπραξης και του τρόπου διάθεσης των κρατικών πόρων αφού πλέον και οι δυο διαδικασίες θα είναι εξίσου παρανοϊκές.

In which we call a rose

Ο Βάρδος είχε γράψει το περίφημο «αυτό που ονομάζουμε ρόδο θα εξακολουθεί να μυρίζει εξίσου γλυκά, καλούμενο με οποιοδήποτε άλλο όνομα». Στην Ελλάδα οι γνώστες του έργου του προφανώς σπανίζουν αφού συνήθως περιοριζόμαστε στην αλλαγή του ονόματος χωρίς να ασχολούμεθα καθόλου με την όζουσα σήψη του οργανισμού που μετονομάζουμε. Έτσι παρά το ότι σήμερα έχουμε Υπουργείο «προστασίας του πολίτη» το οικείο αστυνομικό μου τμήμα εξακολουθεί να αρνείται αυθαιρέτως να θεωρεί γνήσια υπογραφής και να μου κλείνει καθημερινά την είσοδο με παρανόμως σταθμευμένα υπηρεσιακά οχήματα. Η ΑΣΟΕΕ στην οποία σπούδασα μάλλον δεν βελτιώθηκε με την μετονομασία της σε ΟΠΑ, εκτός εάν θεωρούμε τον πρόσφατο ξυλοδαρμό καθηγητού ως μεταβολή επί τα βελτίω. Οι υπάλληλοι του ΣΔΟΕ παρά την μεταβολή του σε ΥπΕΕ, εξακολουθούν να χρησιμοποιούν το προηγούμενο ισχυρό brand για να τρομοκρατούν τον κόσμο (στην αρχή οι περισσότεροι επιτηδευματίες ακούγοντας το «ΥΠΕΕ» νόμιζαν ότι επρόκειτο για κλιμάκιο της ΕΥΔΑΠ). Μπορεί κάθε αλλαγή ονόματος να εξυπηρετεί μια βραχύβια επικοινωνιακή σκοπιμότητα δεν βοηθά όμως καθόλου στην πραγματική βελτίωση της υποκείμενης κατάστασης. Αντιθέτως δημιουργεί σημαντικά και μάλιστα μη ανταποδοτικά κόστη (όταν οι αεροπορικές εταιρείες αλλάζουν εταιρική ταυτότητα προγραμματίζουν την αλλαγή σε ορίζοντα πενταετίας για να μην επιβαρύνουν δυσανάλογα τα αποτελέσματά τους) αλλά και παρανοήσεις αφού π.χ., είκοσι χρόνια μετά, το ΟΠΑ, προς αποφυγήν αυτών, εξακολουθεί να αναφέρεται ως «πρώην ΑΣΟΕΕ». Πότε τελικά θα συνειδητοποιήσουμε ότι όταν το προϊόν έχει χαλάσει δεν βοηθά η αλλαγή συσκευασίας και θα αρχίσουμε να ασχολούμαστε με την μυρωδιά (η εν προκειμένω τη δυσοσμία) του ρόδου αντί του ονόματός του.
Βασίλης Μασσέλος

Αυτός που δεν τιμωρεί το κακό, το προκαλεί

Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι είχε πει «αυτός που δεν τιμωρεί το κακό, το προκαλεί». Εάν δεχθούμε τη θέση του σπουδαίου αυτού αναγεννησιακού ανθρώπου, η δικαιοσύνη στην Ελλάδα είναι μια από τις βασικές πηγές του κακού στη χώρα μας. Οι τεράστιες καθυστερήσεις στην απονομή δικαιοσύνης αποσυνδέουν συναισθηματικά και ψυχικά το έγκλημα από την τιμωρία. Ο Cesare Beccaria έγραψε στο περίφημο «περί εγκλημάτων και τιμωρίας» (1764) ότι η τιμωρία για να είναι αποτελεσματική πρέπει να είναι βεβαία και άμεση. Στη χώρα μας δεν ισχύει τίποτε από τα δύο. Ας δούμε ένα ενδιαφέρον παράδειγμα. Μια ιδιοκτήτρια καταστήματος «φέσωσε» έναν προμηθευτή της με χρέος υψηλότερο των 100.000€. Πριν «βαρέσει το κανόνι» φρόντισε μεθοδικά να προστατεύσει την περιουσία της με εικονικές προσημειώσεις τρίτων και με μεταβιβάσεις ακινήτων σε συγγενικά της πρόσωπα, μια εξόφθαλμη δηλαδή περίπτωση καταδολίευσης πιστωτή. Χρειάστηκε περισσότερο από πέντε (5) χρόνια ανακρίσεων και διαδοχικών αναβολών προκειμένου να εισαχθεί, σε δικαστήριο της επαρχίας, η υπόθεση προς συζήτηση. Μόνο που δεν συζητήθηκε διότι η το απόσπασμα απόφασης Διοικητικού Συμβουλίου βάσει της οποίας υπεβλήθη η μήνυση δεν έγραφε τα ονόματα των μελών του αλλά ανέφερε απλώς «τα μέλη». Το δικαστήριο απεφάνθη ότι δεν είναι σε θέση να κρίνει το σύννομο της απόφασης υποβολής έγκλησης και την απέρριψε ως απαράδεκτη με αποτέλεσμα την ατιμωρησία της πονηρής μπαταχτσούς. Κανείς δεν γνωρίζει εάν πρόκειται για μια περίπτωση τυφλής τυπολατρίας η εάν υπάρχει θέμα συναλλαγής η τοπικιστικής εύνοιας των δικαστών. Σε ότι αφορά την τυπολατρία αξίζει να σημειωθεί ότι το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έχει στο παρελθόν δεχθεί προς συζήτηση χειρόγραφο αίτημα πολίτη το οποίο δεν πληρούσε καμία από τις τυπικές προϋποθέσεις για να εισαχθεί στο κορυφαίο αυτό όργανο. Αντιθέτως στην Ελλάδα η δικαιοσύνη τυφλώνεται από τον τύπο (και με τις δύο έννοιες) και προκαλεί το κακό, αφού δεν το τιμωρεί.

Αντιπυρετικά κατά της φοροδιαφυγής

Η φοροδιαφυγή και η «πάταξή της» αποτελούν βασική εκπεφρασμένη προτεραιότητα όλων των πολιτικών κομμάτων ασχέτως με το εάν έχουν πιθανότητες ανόδου στην εξουσία η όχι. Οι πολιτικοί κατακεραυνώνουν αυτή την «κοινωνικά άδικη» συμπεριφορά μιας σημαντικής μερίδας συμπολιτών μας και ορκίζονται να λάβουν ακόμη περισσότερα και σκληρότερα μέτρα για την αντιμετώπισή της. Εάν μελετήσει κανείς διαχρονικά τις υποχρεώσεις αναφορών (reporting) των επιχειρήσεων και των πολιτών στις φορολογικές αρχές θα διαπιστώσει ότι αυτές έχουν αυξηθεί γεωμετρικά σε όγκο και πολυπλοκότητα ενώ αντίστοιχη εξέλιξη παρουσιάζεται και ως προς την αυστηρότητα του νομικού πλαισίου. Στην ίδια δε κατεύθυνση κινούνται και οι εξαγγελίες & σχεδιασμοί όπως η πρόσφατη ανακοίνωση της απερχόμενης κυβέρνησης για on-line σύνδεση του συνόλου των ταμειακών μηχανών της χώρας με το ΚΕΠΥΟ. Παρά όμως την θέσπιση γραφειοκρατικών υποχρεώσεων που στέλνουν αναγκαστικά και την μικρότερη επιχείρηση στην αγκαλιά εξειδικευμένων λογιστών αλλά και εξοντωτικών προστίμων για «τυπικές παραβάσεις» ακόμη και όταν πασιφανώς δεν υφίσταται φοροδιαφυγή, η παραοικονομία στην Ελλάδα γιγαντώνεται. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την εμβάθυνση της ανισότητας μεταξύ αυτών που πληρώνουν φόρους (μισθωτοί, συνταξιούχοι, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ιδιοκτήτες ακινήτων) και αυτών που δεν πληρώνουν (ελεύθεροι επαγγελματίες, διαπλεκόμενοι, αθλητές, δήμαρχοι, εφοριακοί, αποδέκτες «μαύρου» πολιτικού και μη χρήματος). Στην πράξη όμως η θέσπιση όλο και σκληρότερων μέτρων έχει τελικά αντιστρόφως ανάλογο αποτέλεσμα στα δημόσια έσοδα. Μ’ άλλα λόγια όσο επαχθέστερο γίνεται το φορολογικό σύστημα από πλευράς κανόνων και διατάξεων τόσο αυξάνεται η φοροδιαφυγή. Παρά το γεγονός ότι ουδείς φαίνεται να αναζητά την αιτία του φαινομένου, αυτή είναι μάλλον προφανής. Στην Ιατρική σπάνια ο θεράπων Ιατρός αντιμετωπίζει το σύμπτωμα αφού εξαντλεί τις προσπάθειές του στην διάγνωση και θεραπευτική αντιμετώπιση της ασθένειας που προκαλεί τα όποια συμπτώματα. Έτσι σε έναν ασθενή ο οποίος παρουσιάζει υψηλό πυρετό εξ αιτίας σοβαρής λοίμωξης θα του χορηγηθούν κατ’ αρχήν αντιβιοτικά για να σκοτώσουν τον παθογόνο οργανισμό και δευτερευόντως –ενδεχομένως και καθόλου- αντιπυρετικά για να τον ανακουφίσουν. Ομοίως η φοροδιαφυγή δεν είναι καθαυτή το πρόβλημα αλλά σύμπτωμα ενός βαθύτερου και πολύ σοβαρότερου προβλήματος, αυτού της διαφθοράς. Εάν δεν κοπεί ο ομφάλιος λώρος μεταξύ των κομμάτων, των πολιτικών και του φοροεισπρακτικού μηχανισμού κανένα «αντιπυρετικό» μέτρο δεν θα αποδώσει αφού θα ακυρώνεται στην πράξη μέσω του χρηματισμού των ελεγκτών. Προϋπόθεση για την εμπέδωση της λεγόμενης «φορολογικής συνείδησης», που είναι και το αποτελεσματικότερο εργαλείο κατά της φοροδιαφυγής, είναι η αποκατάσταση του ηθικού δικαιώματος του κράτους να εισπράττει φόρους. Δικαίωμα που έχει απολέσει στα μάτια των πολιτών μετά από δεκαετίες μιζών, σκανδάλων και ατιμωρησίας τόσο των ελεγκτών όσο και των πολιτικών.

Νέστωρ ο Παπατζής

Το ΥΠΕΧΩΔΕ αποφάσισε με παροιμιώδη ταχύτητα αλλά με τη γνωστή προχειρότητα που χαρακτηρίζει τις κυβερνητικές αποφάσεις στη χώρα μας, την παροχή κινήτρων για απόσυρση ρυπογόνων Ι.Χ.Ε, η οποία χρηματοδοτείται με ταυτόχρονη σημαντική αύξηση των τελών κυκλοφορίας. Αυτά θα υπολογίζονται πλέον βάσει των εκπομπών καυσαερίων κάθε οχήματος. Παρά το ότι η κυβέρνηση προσέφυγε στις κάλπες αναζητώντας νωπή λαϊκή εντολή επέλεξε να προωθήσει στην ανωτέρω ρύθμιση «παρά φύσει» με πράξη νομοθετικού περιεχομένου, χωρίς δηλαδή να περιμένει την ετυμηγορία των πολιτών. Προ τριετίας αγόρασα ένα μεγάλου κυβισμού αυτοκίνητο υβριδικής τεχνολογίας, με βασικό κριτήριο για την απόφασή μου αυτή, πέρα από την οικονομία στα καύσιμα, το χαμηλό συνολικό κόστος κατοχής , χάρη στην απαλλαγή της συγκεκριμένης κατηγορίας οχημάτων από τα τέλη ταξινόμησης και κυκλοφορίας και την ελεύθερη είσοδό τους στον δακτύλιο. Αν και ακόμη δεν είναι σαφές το τι θα ισχύσει στην δική μου περίπτωση, απ΄ όσα είδαν το φως της δημοσιότητας προκύπτει ότι καταργούνται τα προαναφερθέντα ευεργετήματα και αυξάνεται κατακόρυφα το κόστος κατοχής του αυτοκινήτου το οποίο σημειωτέον δεν έχω ακόμη αποπληρώσει. Ανατρέπονται δηλαδή οι συνθήκες βάσει των οποίων αποφάσισα μια σημαντική επένδυση σε ένα κεφαλαιουχικό αγαθό με ορίζοντα τουλάχιστον μία πενταετία. Φοβάμαι πως η συγκεκριμένη συμπεριφορά του κράτους θυμίζει περισσότερο παπατζή στο Μοναστηράκι παρά ευνομούμενη πολιτεία η οποία στηρίζεται σε σχέση αμοιβαίας εμπιστοσύνης με τους πολίτες. Πρόσφατα ο Υπουργός Οικονομικών μίλησε περί κοινωνικής αδικίας αναφερόμενος στην φοροδιαφυγή, δηλαδή μία ασυνεπή συμπεριφορά του πολίτη προς το κράτος. Δικαιούται τελικά οποιοσδήποτε κυβερνητικός αξιωματούχος να ομιλεί περί υπεύθυνης συμπεριφοράς των πολιτών όταν το ίδιο το κράτος λειτουργεί κατά τα φαινόμενα με πρότυπο τους γραφικούς μικροαπατεώνες του ιστορικού κέντρου;