Η ελληνική γαστρονομία στη Μεταπολίτευση | Βασίλης Μασσέλος

Η ελευθερία του Τύπου στην Ελλάδα είναι όντως πρόβλημα

Το τελευταίο τεύχος του Economist φιλοξενεί ένα ενδιαφέρον και σημαντικό άρθρο για την ελευθερία του Τύπου στην χώρα μας η οποία κατρακύλησε 38 θέσεις φέτος στην κατάταξη των Ρεπόρτερ χωρίς Σύνορα φθάνοντας στην εξευτελιστική 108η θέση. Αυτό, πάντα κατά τον Economist, αμαυρώνει τις πολύ σημαντικές επιτυχίες της κυβέρνησης, η οποία ας μην ξεχνάμε ότι αυτοπροσδιορίζεται ως φιλελεύθερη. Η σκληρή, αλλά καλόπιστη, κριτική του έγκυρου βρετανικού εντύπου στηρίζεται σε αλήθειες όπως το απαράδεκτο άρθρο 191 του Ποινικού Κώδικα, η παρακολούθηση δημοσιογράφων, η δολοφονία Καραϊβάζ η εξαγορά εκδοτών διά της κρατικής διαφήμισης αλλά και η -απαράδεκτη και αντιπαραγωγική- αλλεργία του Μαξίμου στην κριτική. Δεν θέλω να μπω σε λεπτομέρειες αλλά σήμερα στα mainstream τύπο δύσκολα φιλοξενείται ουσιαστική κριτική (σε αυτήν δεν περιλαμβάνονται οι συνήθως άναρθρες κραυγές της αντιπολίτευσης). Η ντροπιαστική αυτή κατάσταση δεν ταιριάζει σε μία φιλελεύθερη κυβέρνηση και είναι εξαιρετικά επικίνδυνη, ειδικά εάν λάβει κανείς υπόψη την φαιδρότητα της αντιπολίτευσης.

Δεν είναι τυχαίο ότι η αντίδραση της κυβέρνησης στην κατάταξη ήταν μία προσπάθεια να κάνει discredit τους Ρεπόρτερ χωρίς Σύνορα αλλά και να χρησιμοποιήσει Fotini Pipili μία εντελώς άσχετη έκθεση του Συμβουλίου της Ευρώπης (αφορούσε τα κοινωνικά δίκτυα) που εμφάνιζε την χώρα σε σχετικά καλή θεση. Ας ελπίσουμε ότι ο Economist που της τραβάει το αυτί καλοπροαίρετα και με στόχο τον σωφρονισμό, θα ληφθεί υπόψη.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο.
Greece’s centre-right government has done a fine job of polishing its image with tourists and investors since Kyriakos Mitsotakis took over as prime minister in 2019. The country’s ancient heritage, not least the invention of democracy, plays a big role in the messaging. But just as in the fifth century bc, freedom of speech matters too.
Greece tumbled 38 places this year in the World Press Freedom Index published by Reporters Without Borders (rwb), an ngo based in Paris. Ranking 108th (out of 180), the Greeks for the first time lagged behind all other eu countries as well as their Balkan neighbours.
A tweak to the penal code last year making journalists, editors and publishers liable to a prison term for spreading fake news is one reason for the Icarus-like plummet. Another is the unsolved murder of Giorgos Karaivaz, an investigative reporter gunned down more than a year ago outside his home.
The most recent cause for concern is the surveillance in 2020 and 2021 of Thanasis Koukakis, a financial editor probing possible collusion between local bankers accused of wrongdoing and public prosecutors and judges. The Citizen Lab, a Canadian cyber-watchdog, has confirmed that Mr Koukakis’s mobile phone was infected last year with Predator, a hacking software made by Cytrox, an Israeli-owned company based in North Macedonia. The software is similar to Pegasus, the Israeli spyware acquired by various repressive governments to eavesdrop on activists and other politicians. The government’s spokesman insists that the Greek authorities have not used it, and has also questioned the methodology employed by rwb in compiling its index.
There are other worries. State hand-outs to cash-strapped websites and newspapers are restricted to pro-government media, says rwb; reporters covering ”pushbacks” of refugees from Aegean islands by the Greek coastguard are often harassed; journalists complain of being bullied on the phone by aides in the prime minister’s office.
The free-speech row is undermining the government’s impressive achievements elsewhere. Tourists are now flocking back after a two-year gap owing to covid-19. Greece attracted a record €5bn ($5.3bn) of foreign investment last year, with Amazon and Microsoft among the big-name firms setting up around the capital. And the cash is starting to flow from Greece’s €31bn share of the eu’s covid-recovery fund. An unhampered press has a crucial part to play in making sure all that cash is spent fairly and well.

https://www.economist.com/europe/2022/05/19/rows-over-press-freedom-overshadow-greeces-recent-achievements

Η επιβολή ορίων στις πληρωμές τοις μετρητοίς*

H  νέα κυβέρνηση ευαγγελίζεται τη μείωση των φόρων και τη διευκόλυνση της επιχειρηματικής δραστηριότητας, με στόχο την ανάπτυξη. Ωστόσο, πρόσφατο δημοσίευμα της «Καθημερινής» («Οι μειώσεις φόρων του 2020 στο εισόδημα και στα ακίνητα», 15.07.2019) αναφέρει ότι «σχεδιάζεται και η μείωση του ορίου χρήσης μετρητών. Το όριο των 500 ευρώ ενδεχομένως να διαφοροποιείται ανά κλάδο, ανάλογα με τον κίνδυνο για φοροδιαφυγή». Πέρα από τα μάλλον ανυπέρβλητα νομικά και πρακτικά προβλήματα που συνεπάγεται τυχόν διαφοροποίηση ανά κλάδο, το υφιστάμενο όριο είναι ήδη εξαιρετικά χαμηλό σε σχέση με τα ισχύοντα τόσο την Ε.Ε. όσο και στις ανεπτυγμένες χώρες διεθνώς. Ερχεται μάλιστα σε αντίθεση με την εκπεφρασμένη πολιτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία τον Ιούνιο του 2018 εγκατέλειψε οριστικά τα σχέδιά της για επιβολή CPLs (Cash Payments Limits – Ορια χρήσης μετρητών στις πληρωμές), έπειτα από μελέτη και διαβούλευση που κράτησε περισσότερο από ένα χρόνο. Η σχετική αναφορά της Κομισιόν κατέληξε στο συμπέρασμα ότι «η επιβολή ορίων στις πληρωμές τοις μετρητοίς είναι ευαίσθητο θέμα για τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, πολλοί από τους οποίους θεωρούν τη δυνατότητα πληρωμής σε μετρητά θεμελιώδη ελευθερία, η οποία δεν πρέπει να περιοριστεί δυσανάλογα [σ.σ. σε σχέση με τον σκοπό για τον οποίο επιβάλλεται]. Τα αποτελέσματα της διαβούλευσης, στην οποία συμμετείχαν περισσότερα από 30.000 άτομα, είναι συντριπτικά: το 95% των ερωτηθέντων στο σύνολο της Ε.Ε. αλλά και στην Ελλάδα ήταν αντίθετοι στην επιβολή περιορισμών. Στην ερώτηση εάν υποθετικά επιβληθεί όριο πανευρωπαϊκά, ποιο θα έπρεπε είναι αυτό, οι περισσότεροι απάντησαν «υψηλότερο των 9.500 ευρώ».

Αντίστοιχα το 78% των επιχειρήσεων θεωρεί ότι τυχόν επιβολή περιορισμών θα δημιουργήσει προσκόμματα στη λειτουργία τους λόγω, μεταξύ άλλων, του κόστους των εναλλακτικών τρόπων πληρωμής και του ότι υπάρχει κίνδυνος να χάσουν πελάτες που επιμένουν να πληρώσουν με μετρητά. Συνολικά, η συντριπτική πλειονότητα των συμμετεχόντων απάντησε ότι η επιβολή περιορισμών δεν δικαιολογείται σε σχέση με τον επιδιωκόμενο σκοπό (καταπολέμηση εγκληματικών δραστηριοτήτων, τρομοκρατίας ή φοροδιαφυγής). Ομοίως η μελέτη της Επιτροπής συμπέρανε ότι τα CPLs δεν μπορούν να αποτρέψουν τη χρηματοδότηση τρομοκρατικών ενεργειών, ίσως όμως να είναι χρήσιμα στην καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

Μία ακόμη σημαντική διαπίστωση είναι ότι οι διαφορές που παρατηρούνται σχετικά με τα CPLs στη νομοθεσία των κρατών-μελών στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό και εντείνουν την άνιση μεταχείριση των επιχειρήσεων. Στην περίπτωση της Ελλάδας οι περιορισμοί στην πραγματικότητα ταλαιπωρούν τις συνεπείς επιχειρήσεις και τους πελάτες τους, χωρίς να δημιουργούν ιδιαίτερα προβλήματα στους φοροδιαφεύγοντες, οι οποίοι προφανώς δεν καταγράφουν στα βιβλία τους εισπράξεις όταν δεν έχουν εκδώσει παραστατικό. Ιστορικά, τόσο η ΑΑΔΕ όσο και οι υπηρεσίες του υπουργείου Οικονομικών αντιμετωπίζουν πολίτες και επιχειρήσεις εκ προοιμίου ως φοροφυγάδες και αναζητούν «λύσεις» στην κατεύθυνση του βάναυσου περιορισμού θεμελιωδών ελευθεριών και δικαιωμάτων τους (CPLs, υποχρεωτική χρήση POS, περιουσιολόγιο, τραπεζικό και φορολογικό απόρρητο). Αυτές οι αμφιβόλου αποτελεσματικότητος ρυθμίσεις ενδέχεται τελικά να περιορίζουν τα δημόσια έσοδα περιστέλλοντας την οικονομική δραστηριότητα. Το μόνο βέβαιο, πλην εξόχως αρνητικό, αποτέλεσμά τους είναι ο ιδιαίτερα επικίνδυνος περιορισμός της ελευθερίας και των δικαιωμάτων των Ελλήνων πολιτών, που καθίστανται τελικά πολίτες δεύτερης κατηγορίας σε σχέση με τους άλλους Ευρωπαίους.

* φολοξενήθηκε ευγενώς στο φύλο της 22.7.2019 της Καθημερινής

Τα «τερλίκια» ως συστημικό πρόβλημα

Η Ελληνική Αστυνομία, αρχικά, και στη συνέχεια η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων του ελληνικού κράτους επέβαλαν πρόσφατα πρόστιμα 200 ευρώ και 2.600 ευρώ, αντίστοιχα, σε μία 90χρονη κυρία που προσπαθούσε να επιβιώσει πουλώντας πλεκτές παντόφλες («τερλίκια») προς 3-4 ευρώ το ζευγάρι, στη λαϊκή αγορά της περιοχής της. Η κατακραυγή που ακολούθησε στα μέσα μαζικής ενημέρωσης οδήγησε σε αναδίπλωση και τις δύο υπηρεσίες, ενώ ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κάλεσε τον διοικητή της ΑΑΔΕ και του είπε ότι «πρέπει [...] να γνωρίζουν οι Αρχές είσπραξης των κάθε είδους εσόδων ότι πρέπει να τηρούν την αρχή της νομιμότητας και αυτές, όπως και οι πολίτες. Και να θυμούνται ότι μέρος της αρχής της νομιμότητας και πολύ σημαντικό, γιατί έχει βάση στο Σύνταγμα, είναι ο ανθρωπισμός, η δικαιοσύνη και η κοινωνική δικαιοσύνη. Ας μην ξεχνάμε, σε τέτοιες ώρες και σε τέτοιους καιρούς, τον άνθρωπο, όταν ασκούμε τα καθήκοντά μας». Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ως επιφανής νομικός, θα έπρεπε να είχε αντιληφθεί εν προκειμένω τον εξόχως αντιφατικό χαρακτήρα του σχολίου του. Από θεσμικής πλευράς γενικά στην Ελλάδα, ειδικά στη φορολογική νομοθεσία και νομολογία, «ο ανθρωπισμός, η δικαιοσύνη και η κοινωνική δικαιοσύνη» δεν είναι «μέρος της αρχής της νομιμότητας». Εξίσου αντιφατικός ήταν και ο διοικητής της ΑΑΔΕ που είπε ότι η Αρχή της οποίας προΐσταται «πρέπει να δείχνει την κατανόηση και την ευαισθησία σε όσες περιπτώσεις απαιτείται», για να το διορθώσει αργότερα λέγοντας ότι «χρειάζεται ο νομοθέτης να επανεξετάσει συνολικά το σχετικό πλαίσιο κι εμείς στην ΑΑΔΕ είμαστε έτοιμοι να τα δούμε όλα αυτά από κοινού».

Στην υπόθεση της ταλαίπωρης γριούλας τόσο η αστυνομία όσο και τα στελέχη της ΑΑΔΕ έκαναν νομίμως τη δουλειά τους και εγκαλούνται για αυτό από τον ίδιο τον ΠτΔ. Στην πραγματικότητα, την ευθύνη έχουν οι κατά καιρούς νομοθέτες αλλά και οι υπηρεσίες του υπουργείου Οικονομικών και της ΑΑΔΕ που «ερμηνεύουν», συχνά όπως θέλουν, τη φορολογική νομοθεσία με τις περίφημες εγκυκλίους, οι οποίες μέχρι τα τέλη του περασμένου χρόνου έφεραν το αναχρονιστικό πρόθεμα «ΠΟΛ», από τη λέξη «πολύγραφος». Η υπόθεση των «τερλικιών» δεν είναι η εξαίρεση αλλά ο κανόνας, εξαιτίας ενός εγγενώς άδικου, στρεβλού και θεσμικά άρρωστου φορολογικού συστήματος.

Γνωστός δημοσιογράφος, πριν από περίπου 25 χρόνια, είχε υπολογίσει ότι ένας οδηγός που τηρεί ευλαβικά τα όρια ταχύτητας χρειαζόταν γύρω στις έντεκα ώρες για να φθάσει από την Αθήνα στη Θεσσαλονίκη. Το υφιστάμενο φορολογικό πλαίσιο δεν διαφέρει, κατ’ αναλογίαν, από την προαναφερθείσα παράνοια, ενώ το ζητούμενο είναι να αλλάξει ριζικά και να προσομοιάζει με τον σημερινό ΠΑΘΕ, τα όρια ταχύτητας του οποίου καθιστούν τη νομιμότητα χρήσιμη και ανεκτή. Χωρίς να χρειάζεται κατανόηση και ευαισθησία, οι οποίες στη χώρα μας, όπου η φοροδιαφυγή και η διαφθορά εξακολουθούν να οργιάζουν, συχνά παρέχονται με το αζημίωτο.

Το δράμα των «τερλικιών» δεν μπορεί να χρεωθεί στην «αναισθησία» των Αρχών, οι οποίες σπανίως δείχνουν κατανόηση και ευαισθησία, αφού η βαυαρική τυπολατρία έχει εισαχθεί από τον 19ο αιώνα στο θεσμικό DNA της χώρας. Αντιθέτως, είναι σύμπτωμα ενός εγγενώς θεσμικά και συστημικά στρεβλού, άνισου, ψηφοθηρικού, αντιαναπτυξιακού και εντέλει μη βιώσιμου φορολογικού πλαισίου. Το οποίο σπρώχνει στη φοροδιαφυγή εκατοντάδες χιλιάδες φορολογουμένους, μεταξύ των οποίων και η άτυχη γριούλα με τα «τερλίκια», όχι επειδή δυστροπούν έναντι του κοινωνικού συνόλου αλλά καθαρά για λόγους επιβίωσης. Οσοι για πρακτικούς ή άλλους λόγους δεν μπορούν να κλέψουν φεύγουν από τη χώρα, προκαλώντας ένα καταστροφικό brain drain. Το ίδιο σύστημα έχει οδηγήσει σήμερα σχεδόν τους μισούς φορολογουμένους στο κόκκινο, εντείνοντας την αδικία και την οικονομική παράλυση. Για τον λόγο αυτό η δήλωση του διοικητή της ΑΑΔΕ περί ανάγκης συνολικής επανεξέτασης του φορολογικού πλαισίου έχει τεράστια σημασία. Γιατί στην Ελλάδα τα «τερλίκια» αντανακλούν απόλυτα τη φορολογική καθημερινότητα πολιτών και επιχειρήσεων.

* Καθημερινή, 6.5.2019

Μαθήματα από την Ιαπωνία

H ​​Ιαπωνία και ιδιαίτερα τα χωριά και οι πόλεις της, ήταν κατά το παρελθόν ιδιαίτερα ευάλωτα σε πυρκαγιές, αφού το σύνολο των σπιτιών ήταν ξύλινα. Χαρακτηριστική ήταν η «Μεγάλη φωτιά του Εντο», που ξέσπασε το 1657 στην περιοχή όπου βρίσκεται σήμερα το Τόκιο και πήρε περισσότερες από 100.000 ψυχές.

Χρειάστηκαν πολλά χρόνια για να ξαναχτιστεί η πόλη, ενώ ο Σογκούν αξιοποίησε την ευκαιρία ρυμοτομώντας εκ νέου τη μετέπειτα πρωτεύουσα της Ιαπωνίας. Η φωτιά αυτή υπήρξε καταλυτική για τη μελλοντική οργάνωση της πυρόσβεσης και γενικότερα της αντιμετώπισης των φυσικών καταστροφών.

Η αξιοθαύμαστη στάση των Ιαπώνων μπροστά στην καταστροφή δεν εξηγείται μόνο από τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν ιστορικά και τη σχετική, κατά το παρελθόν, απομόνωση της νησιωτικής αυτής χώρας από τον υπόλοιπο κόσμο. Εχει τις ρίζες της και στην κοινωνική οργάνωση, την προγονολατρική θρησκεία, σε αυτό δηλαδή που ο Λευκάδιος Χερν εύστοχα αποκάλεσε «the community cult», δηλαδή στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο Ιάπωνας εντός της κοινότητάς του.

Δεν είναι τυχαίο ότι εδώ και εκατοντάδες χρόνια κάθε χωριό ή περιοχή είχε τα δικά του «κούμι-τσο», δηλαδή τους κανόνες που ρύθμιζαν λεπτομερώς τις λειτουργίες του. Ενας εξ αυτών αναφέρει: «Οταν ξεσπά φωτιά, οι άνθρωποι πρέπει να σπεύσουν αμέσως επί τόπου, φέρνοντας ο καθένας έναν κουβά γεμάτο νερό και να καταβάλουν κάθε προσπάθεια να τη σβήσουν υπό τις οδηγίες των αξιωματούχων. Οσοι απουσιάσουν θα λογοδοτήσουν».

Για τον Ιάπωνα το καθήκον προς την κοινότητα είναι δεύτερη φύση του. Το καλό του συνόλου υπήρχε ανέκαθεν σημαντικότερο από εκείνο του ατόμου σε μια κοινωνία με ασφυκτικούς κανόνες, οι οποίοι όμως, αντί να λειτουργούν ως μέσο καταπίεσης, αποτελούν για τους Ιάπωνες τη βάση της αρμονικής συμβίωσης. Τους βοηθούν δε να αντιμετωπίσουν πολύ καλύτερα καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης. Βεβαίως, η ικανότητα αυτή συνδυάζεται με τη λεπτομερή προετοιμασία και τον εξαντλητικό σχεδιασμό και οργάνωση «διά παν ενδεχόμενο».

Σε μία πυρκαγιά ή φυσική καταστροφή, το πρώτο τους μέλημα είναι, προφανώς, η προστασία της ζωής αλλά και της περιουσίας των πολιτών. Μετά τη λήξη του όποιου συμβάντος μελετούν προσεκτικά τα δεδομένα με στόχο να μην επαναληφθούν τυχόν λάθη στο μέλλον και επικαιροποιούν τα σχέδια εκτάκτου ανάγκης ενσωματώνοντας τη νέα εμπειρία.

Κατά τη διάρκεια αυτών των δύο σταδίων κανείς δεν ασχολείται με την απόδοση ευθυνών κάτι που γενικά θεωρείται δευτερεύον. Αυτό έρχεται στο τρίτο στάδιο, ενώ συνήθως η ανάληψη ευθύνης γίνεται σε επίπεδο ομάδας. Ταυτόχρονα ο επικεφαλής του οργανισμού ζητά δημόσια συγγνώμη και συχνά παραιτείται. Το έθιμο του συνδυασμού αυτής με τελετουργική αυτοκτονία (χαρακίρι, ή σωστότερα, σεπούκου) έχει ατονήσει εδώ και πολλές δεκαετίες. Σε κάθε περίπτωση πάντως στην Ιαπωνία τα δύο πρώτα στάδια είναι μακράν τα σημαντικότερα, διότι αντιλαμβάνονται ότι το να βρεθεί ποιος φταίει δεν λύνει το πρόβλημα ούτε αποτρέπει την επανάληψή του στο μέλλον.

Με δεδομένη την τραγωδία στην Αττική και την προφανή συστημική αποτυχία έχουμε να μάθουμε πολλά από τους Ιάπωνες, παρά τις μεγάλες διαφορές νοοτροπίας των δύο λαών. Ετσι, πριν αναζητηθούν και αποδοθούν επιχειρησιακές και πολιτικές ευθύνες, κάτι που πρέπει να γίνει σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό να μάθουμε από τα λάθη μας για να αποφευχθεί παρόμοια τραγωδία στο μέλλον.

* φιλοξενήθηκε ευγενώς στην Καθημερινή της 30.7.2018

Συνολική φορολογική ελάφρυνση αντί ειδικής μεταχείρισης

Σ​​ε ομιλία της στη Βουλή η υφυπουργός Οικονομικών Κατερίνα Παπανάτσιου αναφέρθηκε στην ανησυχία του υπουργείου για την εκρηκτική αύξηση των αποποιήσεων κληρονομιών και στο ότι εξετάζει μέτρα ανάσχεσής τους. Σημειωτέον ότι πέρα από τη μόνιμη απώλεια εσόδων, οι αποποιήσεις συνεπάγονται και έξοδα διαχείρισης για το Δημόσιο αλλά και σημαντικό κοινωνικό και πρακτικό κόστος, αφού τα ακίνητα των σχολαζουσών κληρονομιών κατά κανόνα ρημάζουν. Ετσι, η αρμόδια υφυπουργός υποσχέθηκε την αύξηση των δόσεων αποπληρωμής του αναλογούντος φόρου.

Ταυτόχρονα αναμένεται εγκύκλιος που θα ενεργοποιεί τις διατάξεις του άρθρου 52 του ν. 4276/2014 σχετικά με τη δυνατότητα των κληρονόμων να τον εξοφλούν εκχωρώντας στο κράτος ένα ή περισσότερα κληρονομούμενα ακίνητα. Η ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια είναι ότι η συγκεκριμένη δυνατότητα θα αφορά μόνο «ολόκληρα αξιόλογα κληρονομιαία ή άλλα ακίνητα», καθώς και το ότι «σε καμία περίπτωση δεν αποδίδεται στον οφειλέτη η τυχόν διαφορά μεταξύ της αξίας του ακινήτου που προσφέρεται και του φόρου κληρονομιάς που οφείλεται».

Στην πράξη δηλαδή το αρμόδιο υπουργείο παραδέχεται ανοικτά ότι επιβαρύνει δυσανάλογα με ΕΝΦΙΑ και δεκάδες άλλους φόρους και τέλη, εκατοντάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες «μη αξιόλογων» ακινήτων. Με άλλα λόγια, η ΑΑΔΕ δεν έχει κανένα πρόβλημα να υπολογίζει φόρους και επιβαρύνσεις με βάση υπέρογκες αξίες, αλλά όταν χρειαστεί να αποδεχθεί ένα ακίνητο έναντι φορολογικής οφειλής τότε, κατά τρόπο κυνικό και αμφιβόλου ηθικής, δέχεται μόνο τα «αξιόλογα». Ομοίως οι πλειστηριασμοί πλέον γίνονται στις εμπορικές τιμές, τις οποίες όμως ακόμη αδυνατεί να υπολογίσει σωστά το υπουργείο προκειμένου να επιβαρύνει ισορροπημένα τους ιδιοκτήτες. Την ίδια στιγμή οι τράπεζες ζήτησαν, δημοσίως και ανερυθρίαστα (ρεπορτάζ της κ. Ευγενίας Τζώρτζη στην «Κ» της 20.2.2018), να απαλλαγούν από τους φόρους που καταβάλλουν οι λοιποί πολίτες και επιχειρήσεις για τα ακίνητα δανειοληπτών που θα αποκτήσουν.

Πρόκειται για ακίνητα τα οποία θα εκπλειστηριάσουν και στη συντριπτική τους πλειονότητα θα αγοράσουν οι ίδιες, φοβούμενες ότι τυχόν μαζικές πωλήσεις σε τρίτους θα οδηγήσουν τις εμπορικές τιμές και την αντίστοιχη διασφαλιστική αξία των καλυμμάτων τους, σε ακόμη χαμηλότερα επίπεδα.

Συγκεκριμένα οι τράπεζες, ομοίως με τρόπο κυνικό και αμφιβόλου ηθικής, ζητούν την απαλλαγή τους από (ή τη μείωση) τον φόρο μεταβίβασης, από τα τέλη ακίνητης περιουσίας και από τον συμπληρωματικό ΕΝΦΙΑ, ακριβώς δηλαδή τους φόρους που έχουν οδηγήσει τα ακίνητα πολλών δανειοληπτών στο σφυρί.

Κάτι τέτοιο είναι προφανώς αντίθετο σε θεμελιώδεις διατάξεις του Συντάγματος μεταξύ των οποίων και του άρθρου 4 που ορίζει ότι: «1. Οι Ελληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου, 2. Οι Ελληνες και οι Ελληνίδες έχουν ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις [...] και 5. Οι Ελληνες πολίτες συνεισφέρουν χωρίς διακρίσεις στα δημόσια βάρη, ανάλογα με τις δυνάμεις τους». Εκτός όμως από τα σοβαρά νομικά και ηθικά ζητήματα που προκύπτουν, έχουμε και στις δύο περιπτώσεις μία ιδιαίτερα μυωπική θεώρηση των προβλημάτων, αφού αυτά δεν είναι αυτοτελή αλλά απότοκα της εξωπραγματικής, βουλιμικής φορολογικής πολιτικής της χώρας, ιδιαίτερα ως προς τους φόρους και επιβαρύνσεις που συνδέονται με τα ακίνητα. Τόσο ο εκρηκτικά αυξανόμενος αριθμός των αποποιήσεων κληρονομιών όσο και η αδυναμία εκποίησης ακινήτων σε τρίτους από τις τράπεζες χωρίς να καταρρεύσουν οι ίδιες, προκαλούνται από ένα μη βιώσιμο φορολογικό σύστημα που καταστρέφει την οικονομία.

Η λύση δεν είναι στην εξασφάλιση ειδικής μεταχείρισης για την εφορία και τις τράπεζες εις βάρος πολιτών και επιχειρήσεων, αλλά η συνολική φορολογική ελάφρυνση με ταυτόχρονη μείωση των κρατικών δαπανών ως ποσοστό του ΑΕΠ, που θα επιτρέψουν στη χώρα να ανακάμψει οικονομικά, πολιτικά και κοινωνικά. Γενικά τα προνόμια και οι μονομερείς ρυθμίσεις, πέραν του ότι προσβάλλουν το κοινό περί δικαίου αίσθημα, έχουν ιδιαίτερα αρνητικό αντίκτυπο στην ίδια την οικονομική ανάπτυξη και στη γενική ευημερία του τόπου. Στο γνωστό βιβλίο του Acemoglou «Γιατί αποτυγχάνουν τα έθνη» αναλύεται με τρόπο πειστικό η σημασία των ανοικτών θεσμών στην προκοπή μιας χώρας.

Τόσο στις προαναφερθείσες ρυθμίσεις του υπουργείου Οικονομικών όσο και στις προτάσεις των τραπεζών, έχουμε να κάνουμε με κλασικές περιπτώσεις αυτών που ο συγγραφέας ονόμασε «κλειστούς ή καταχρηστικούς θεσμούς» (στο πρωτότυπο αναφέρονται ως «extractive institutions»), οι οποίοι οδηγούν σε οικονομικό και κοινωνικό μαρασμό μία χώρα. Δυστυχώς στην Ελλάδα, παρά το πρόγραμμα προσαρμογής και την όποια μεταρρυθμιστική προσπάθεια, στο μέτωπο της ποιότητας των θεσμών μάλλον πήγαμε πίσω, με αποτέλεσμα η δημοσιονομική σταθεροποίηση να μην είναι στην πραγματικότητα βιώσιμη.

* φιλοξενήθηκε ευγενώς στην Καθημερινή της Κυριακής, της 6.5.2018

Όταν συνάντησα τον Bocuse

Για τους τυχερούς καλεσμένους στο L’ Abbaye de Collonges (σ.σ. χώρος δεξιώσεων που δημιούργησε ο Bocuse κοντά στο βραβευμένο εστιατόριό του, L’Auberge du Pont de Collonges), οι διαφορές της εκεί εμπειρίας από μια παράσταση όπερας ήταν μικρές. Πρώτα οι σερβιτόροι κατέβηκαν την επιβλητική σκάλα με άψογη χορογραφία κρατώντας τα φωτισμένα επιδόρπια και στη συνέχεια εισήλθε μεγαλοπρεπώς, με ένα ταρατατζούμ, ο πρωταγωνιστής. Μόνο που δεν ήταν κάποιος ονομαστός τενόρος ή βαρύτονος, αλλά ο Paul Bocuse, ο οποίος αναπλήρωνε τη μετριότητα του αναστήματός του με έναν πανύψηλο κατάλευκο σκούφο, όπως ο επίσης αείμνηστος Χριστόδουλος με το καλυμμαύχι. Η σύγκριση εν προκειμένω δεν είναι τυχαία, αφού ο Λιονέζος μάγειρας καθιερώθηκε να αποκαλείται διεθνώς «Πάπας της γαστρονομίας».

Η παρουσία του, αν και δεν έμοιαζαν, θύμιζε τον Λουί ντε Φινές. Είχαν και οι δύο την ίδια αστείρευτη ενέργεια, τη θεατρική κίνηση, το γυαλιστερό μάτι, το νεύρο, την παμπόνηρη φυσιογνωμία, με άλλα λόγια το προφίλ ενός σταρ του κινηματογράφου, και μάλιστα από τους άτακτους.

Όταν συνάντησα τον Bocuse, ήταν ήδη μεγάλος σε ηλικία, ενώ πολλοί νεότεροι σεφ, οι περισσότεροι εκτός Γαλλίας, τραβούσαν πλέον τα φώτα της δημοσιότητας. Παρέμενε όμως μια μεγάλη προσωπικότητα στον χώρο, που είχε αντιληφθεί και ανακαλύψει τη σημασία του branding αλλά και της εμπειρίας για τον πελάτη πολλές δεκαετίες πριν αρχίσει, π.χ., ο Μπλούμενταλ να πειραματίζεται με αέρια και να δίνει κασετοφωνάκι στον πελάτη για να ακούει ήχους της θάλασσας μαζί με τα θαλασσινά πιάτα.

Όταν πήρε τελικά πίσω, εν έτει 1966, το κτίριο που στέγαζε το πρώτο οικογενειακό εστιατόριο, το σημερινό Abbaye de Collonges που πλέον χρησιμοποείται για εκδηλώσεις, o Paul Bocuse γκρέμισε έναν τοίχο και βρήκε το Grand Limonaire, ένα τεράστιο αυτόματο όργανο-ορχήστρα με 860 αυλούς, 80 τρομπέτες, δύο κύμβαλα, ένα ξυλόφωνο και δύο ταμπούρλα. Το επισκεύασε και το έβαζε μπροστά κάθε φορά που είχε εκδήλωση στο μαγαζί, περιχαρής σαν μικρό παιδί που του χάρισαν μια ροκάνα. Γενικά η εμπειρία τόσο στο Auberge όσο και στο Abbaye έχει έντονο τον χαρακτήρα της υπερβολής αλλά και της σκηνοθετημένης παράστασης, ενίοτε κοντά ή και πέρα από τα όρια του κιτς. Ο συγχωρεμένος όμως είχε τον τρόπο να επιβάλλει τις ιδέες του αλλά και τις ιδιαιτερότητές του, όπως για παράδειγμα το γεγονός ότι εκτός από την επίσημη σύζυγο διατηρούσε, ταυτόχρονα και χωρίς να το κρύβει, δύο ερωμένες.

Ο Bocuse γέμιζε τον χώρο όπου βρισκόταν, ήταν το είδος της προσωπικότητας που οι Άγγλοσάξονες ευστόχως αποκαλούν «bigger than life». Τρίτη γενιά ταβερνιάρης, έμεινε πιστός στην περιοχή του παρά το ότι δραστηριοποιήθηκε και έγινε διάσημος σε όλο τον κόσμο. Πιστός τόσο από πλευράς γαστρονομικής –με τη σφραγίδα της λιονέζικης κουζίνας να παραμένει ανεξίτηλη στη δουλειά του– αλλά και γεωγραφικής, με τα περισσότερα εστιατόριά του να βρίσκονται εντός λίγων χιλιομέτρων από το οικογενειακό μαγαζί. Πέθανε εκεί, στο δωμάτιο όπου γεννήθηκε. «Όταν έρθει η ώρα», έγραφε στα απομνημονεύματά του, «θα καταλήξω και εγώ στον φούρνο. Θέλω οι στάχτες μου να σκορπιστούν στον [ποταμό] Σον, που περνάει μπροστά από το σπίτι μου. Είναι το ποτάμι της ζωής μου».

* δημοσιεύθηκε στον γαστρονόμο του Μαρτίου 2018

Τα κόκκινα δάνεια σύμπτωμα προβλημάτων

Τ​​α κόκκινα δάνεια αποτελούν σημαντικό «αγκάθι» στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας. Δεσμεύουν κεφάλαια και δεν επιτρέπουν στις τράπεζες να χρηματοδοτήσουν υποσχόμενες επιχειρήσεις, ενώ όσο δεν «αντιμετωπίζονται», αυξάνεται ο κίνδυνος για νέα ανακεφαλαιοποίηση και bail-in. Γι’ αυτό οι επίσημοι πιστωτές και η ΕΚΤ πιέζουν για επιθετικότερη διαχείρισή τους και για την επίσπευση των πλειστηριασμών, οι οποίοι ακόμα εμποδίζονται από διάφορες, μάλλον περιθωριακές, ομάδες, με στόχο κυρίως τους «στρατηγικούς κακοπληρωτές». Για τους τελευταίους τίθεται μάλιστα, εμμέσως πλην σαφώς, και θέμα ηθικής τάξεως, αφού δυστροπούν εις βάρος του κοινωνικού συνόλου. Αυτή είναι η κρατούσα άποψη στον Τύπο και στην κοινή γνώμη, η οποία, χωρίς να είναι λαθεμένη, είναι μάλλον μυωπική. Ως προς το ηθικό σκέλος, η έκρηξη του αριθμού των «στρατηγικών κακοπληρωτών» ως ποσοστό των δανειοληπτών, σε σχέση, π.χ., με το 2007, δημιουργεί ερωτήματα, δεδομένου ότι η συγκεκριμένη κατηγορία συνήθως παρουσιάζει αποκλίνουσα συμπεριφορά ασχέτως των οικονομικών συνθηκών που επικρατούν.

Ταυτόχρονα, σχεδόν όλες οι τράπεζες ενέπιπταν, έως το ξέσπασμα της κρίσης, στην κατηγορία των «στρατηγικών κακοδανειστών», πουλώντας, ανεύθυνα και επιθετικά, καταναλωτικά κυρίως δάνεια. Προ της κρίσης μια ξένη τράπεζα, που έχει πλέον πουλήσει τις δραστηριότητές της στην Ελλάδα, μου είχε στείλει μια επιταγή 10.000 ευρώ «με τους καλύτερους όρους της αγοράς», προτείνοντάς μου να ανακαινίσω το σπίτι μου, να πάω το ταξίδι των ονείρων μου ή να χαρίσω κάτι μοναδικό στο αγαπημένο μου πρόσωπο. Μια άλλη –από αυτές που σήμερα αποκαλούνται συστημικές– μου τηλεφώνησε για να μου στείλει cash card, και αφού παραξενεύτηκα γιατί δεν είχα λογαριασμό εκεί, κατάλαβα ότι προσπαθούσαν κεκαλυμμένα να μου πουλήσουν δάνειο. Μια άλλη, επίσης συστημική σήμερα τράπεζα, μου είχε στείλει μια «χρυσή» πιστωτική κάρτα με υψηλότατο πιστωτικό όριο, χωρίς να έχω κάνει ποτέ αίτηση. Ακόμη και στα στεγαστικά δάνεια η μελέτη των Αρταβάνη, Morse και Τσούτσουρα (2015) έδειξε ότι οι τράπεζες είχαν άτυπους συντελεστές προσαύξησης των δηλωμένων εισοδημάτων συγκεκριμένων κατηγοριών δανειοληπτών, βάσει των οποίων προχωρούσαν σε εκταμιεύσεις δανείων, τα οποία «στα χαρτιά» δεν θα μπορούσαν να αποπληρωθούν ποτέ.

Μια επίσης εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μελέτη των Lusardi & Tufano (2009) απέδειξε ότι μόνο το ένα τρίτο των πολιτών στις ΗΠΑ ήταν σε θέση να εκτιμήσουν τις οικονομικές επιπτώσεις ενός δανείου ή μιας πιστωτικής κάρτας. Γι’ αυτόν τον λόγο οι τράπεζες οφείλουν να πωλούν τις υπηρεσίες τους με μεγάλη υπευθυνότητα, κάτι που σε καμία περίπτωση δεν γινόταν πριν από την κρίση. Ασχέτως, όμως, του πώς μοιράζεται η ευθύνη μεταξύ κακοδανειστών και κακοπληρωτών, τα κόκκινα δάνεια είναι μια πραγματικότητα και συνιστούν μείζον πρόβλημα για τον χρηματοπιστωτικό τομέα και την οικονομία γενικότερα. Το βασικό ερώτημα, όμως, είναι αν τα κόκκινα δάνεια είναι καθαυτά το πρόβλημα ή αν αποτελούν το σύμπτωμα μιας ιδιαίτερα άρρωστης οικονομίας, με θεμελιώδη προβλήματα όπως το κόστος και οι στρεβλώσεις του ασφαλιστικού, το μέγεθος και η αναποτελεσματικότητα του κράτους, η παράλυση της Δικαιοσύνης, η έλλειψη οικονομικής ελευθερίας, οι εύθραυστοι θεσμοί γενικά, η καταστροφική φορολογία κ.λπ. Δεν είναι τυχαίο ότι ο σχεδιασμός των τραπεζών προβλέπει την επαναγορά από τις ίδιες του μεγαλύτερου μέρους των ακινήτων που θα εκπλειστηριαστούν, θέτοντας σοβαρά ζητήματα τόσο ηθικής τάξεως όσο και ουσίας, δεδομένου ότι αυτό δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί «εξυγίανση».

Την ίδια στιγμή, οι ίδιες οι τράπεζες ως οργανισμοί αντιμετωπίζουν μεγάλες προκλήσεις λόγω του Διαδικτύου και τεχνολογιών όπως το blockchain, τις οποίες δύσκολα μπορούν να διαχειριστούν με τη σημερινή τους ιδιαίτερα βαριά οργανωτική δομή και στελέχωση. Για τους λόγους αυτούς η έμφαση που δίδεται στα κόκκινα δάνεια ως αυτοτελές πρόβλημα και ο θόρυβος περί «στρατηγικών κακοπληρωτών» αποπροσανατολίζουν ενδεχομένως από τα βαθύτερα προβλήματα.




*Δημοσιεύθηκε στο φύλλο της 6.11.2017 της Καθημερινής

Περιορισμοί στη χρήση μετρητών και φοροδιαφυγή

Σ​​τις αρχές Μαρτίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε διαβούλευση με θέμα την επιβολή ενιαίων περιορισμών στη χρήση μετρητών (CPLs: Cash Payment Limits), με στόχο την πάταξη της τρομοκρατίας και με το σκεπτικό ότι «οι πληρωμές σε μετρητά χρησιμοποιούνται ευρέως στη χρηματοδότηση τρομοκρατικών ενεργειών». Το συγκεκριμένο ζήτημα λίγο αφορά τη χώρα μας, όπου ήδη ισχύουν εξαιρετικά, έως παράλογα χαμηλά, τέτοια όρια. Ωστόσο έχει ενδιαφέρον το σχετικό υπόμνημα που κατέθεσε η Ευρωπαϊκή Ενωση εταιρειών διαχείρισης μετρητών (ESTA).

Σε ό,τι αφορά την τρομοκρατία δεν προκύπτει κάποια σχέση των CPLs με τον περιορισμό της,  δεδομένου ότι οι περισσότερες επιθέσεις είναι χαμηλού κόστους (το 75% στοιχίζει λιγότερο από 10.000 ευρώ) και χρηματοδοτούνται από νόμιμες πηγές οι οποίες είναι αδύνατον να εντοπισθούν π.χ. μεταξύ των περισσότερων από 110 δισ. συναλλαγών που γίνονται στην Ε.Ε., εάν δεν είναι ήδη ύποπτος ο δράστης.

Εάν είναι γνωστός στις αρχές τυχόν περιορισμός στη χρήση μετρητών δεν θα αλλάξει κάτι, ενώ αντιθέτως θα ταλαιπωρήσει και θα περιορίσει την οικονομική ελευθερία και το θεμελιώδες δικαίωμα στην ιδιωτικότητα εκατομμυρίων πολιτών, δικαίωμα που προστατεύεται ρητά με το άρθρο 7 της Ευρωπαϊκής Χάρτας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ECHR).

Μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάλυση που αφορά τη συσχέτιση των CPLs με τον περιορισμό της φοροδιαφυγής και της διαφθοράς. Οπως και σε κάθε κατασταλτικού τύπου μέτρο, έτσι και τα CPLs εφαρμόζονται ήδη σε χώρες με υψηλή φοροδιαφυγή όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία, το Βέλγιο και η Ιταλία. Ειδικά στην περίπτωση της Πορτογαλίας και της Γαλλίας, η παραοικονομία αυξήθηκε μετά τη θέσπιση CPLs. Αντιθέτως σε καμία ευρωπαϊκή χώρα με χαμηλά ποσοστά φοροδιαφυγής (Ελβετία, Αυστρία, Ολλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο) δεν υπάρχει περιορισμός στη χρήση μετρητών στις πληρωμές. Χαρακτηριστική, αν και εκτός Ε.Ε., είναι η περίπτωση της Ιαπωνίας, μία χώρα με ελάχιστη φοροδιαφυγή, όπου παραμένει συνήθης η αγορά π.χ. ενός ακριβού αυτοκινήτου με μετρητά.

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Τραπέζης της Ελλάδος, η τραγική για τη χώρα και την οικονομία επιβολή των capital controls οδήγησε σε διπλασιασμό των αγορών με χρεωστικές/πιστωτικές κάρτες από 4,4% κατά μέσον όρο το 2010-2014 σε 11,2% κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2016, αλλά και σε αύξηση των εσόδων από ΦΠΑ λόγω της βελτίωσης της συμμόρφωσης. Η μελέτη εκτιμά ότι τα έσοδα από ΦΠΑ αυξάνονται κατά το μάλλον υψηλό ποσοστό του 1% για κάθε αντιστοίχως 1% αύξησης της συμμετοχής των καρτών στις πληρωμές.

Στη μελέτη της ΤτΕ γίνεται αναφορά στη μόνη εμπειρική έρευνα για τις επιπτώσεις του μείγματος πληρωμών στα φορολογικά έσοδα (Madzharova, 2014), η οποία συνδέει τη χρήση μετρητών με τη φοροδιαφυγή, χωρίς όμως να διαπιστώνει ευεργετικά αποτελέσματα στα δημόσια έσοδα από τη χρήση καρτών. Η πολιτική της «συμμόρφωσης με το στανιό» και του συνεχούς περιορισμού της προσωπικής (ιδιωτικότητα) και οικονομικής (capital controls, υποχρεωτική χρήση POS & καρτών) ελευθερίας των πολιτών σε συνδυασμό με ένα παράλογο φορολογικό πλαίσιο μόνο βραχυπρόθεσμα μπορεί να αποδώσει, ενώ ενδεχομένως οδηγεί σε μείωση των μελλοντικών εσόδων σε όρους καθαράς παρούσας αξίας. Παρενθετικώς η μελέτη της ΤτΕ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι σε περίπτωση μείωσης του σημερινού συντελεστή ΦΠΑ θα αυξηθούν τα έσοδα.

Η λύση δεν μπορεί να αναζητηθεί στα κατασταλτικά μέτρα, τις δημεύσεις, τις αθρόες κατασχέσεις κλπ. αλλά σε ένα φορολογικό σύστημα που θα επιτρέπει στον πολίτη κατ’ αρχήν να επιβιώνει, αλλά και να δρέπει τους κόπους των προσπαθειών του γιατί αλλιώς είτε θα φοροδιαφύγει είτε θα φύγει από τη χώρα ή εάν δεν μπορεί να κάνει τίποτα από τα δύο θα σταματήσει –αναγκαστικά– να πληρώνει φόρους. Το γεγονός ότι όσο χαμηλότερη είναι η φοροδιαφυγή σε μία χώρα τόσο μεγαλύτερος είναι ο βαθμός ελευθερίας των πολιτών και αντιστοίχως λιγότερα τα αναγκαστικά μέτρα, δεν είναι τυχαίο. Αντιθέτως η σημερινή πολιτική της κυβέρνησης, ΑΑΔΕ και δανειστών, που προσποιούνται ότι το πρόβλημα συμμόρφωσης έγκειται στη δυστροπία των οφειλετών-φορολογουμένων και όχι στο γεγονός ότι το φορολογικό πλαίσιο είναι εκτός λογικής (βλ. ληξιπρόθεσμα & ποσοστό εισπραξιμότητας των φόρων), οδηγεί σε εξαιρετικά επικίνδυνο θεσμικά περιορισμό των ατομικών ελευθεριών και των θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών.

* Δημοσιεύθηκε στο φύλλο της 20ης Αυγούστου της Καθημερινής

Μία Κυριακή στο Τόκιο

Μοιάζει με ανέκδοτο αλλά όταν σπούδαζα, πριν από δύο δεκαετίες, στην Ιαπωνία συγκατοικούσα με έναν Ιταλό, έναν Ισπανό και έναν Ιρλανδό. Μέναμε σε μία μεγάλη μονοκατοικία με κήπο, κάτι εξόχως σπάνιο για το Τόκιο. Το ενοίκιο ήταν, σχετικά, χαμηλό επειδή το σπίτι ήταν δυτικού τύπου και δεν έβρισκε ενοικιαστές αφού το χρηματιστήριο είχε ήδη ξεφουσκώσει (δέκα ακριβώς χρόνια πριν την αντίστοιχη ελληνική περίπτωση) και μαζί του ο αριθμός των ξένων στελεχών που ζούσαν στη χώρα στους οποίους απευθυνόταν. Προφανώς κανείς ντόπιος δεν το ήθελε χωρίς ιαπωνικό μπάνιο και τατάμι (ψάθα) στο πάτωμα και έτσι το πήραμε εμείς κοψοχρονιά. Ο Ιταλός και ο Ιρλανδός είχαν ζήσει κατά το παρελθόν στην χώρα και την αγαπούσαν πολύ, ενώ ο Ισπανός μοναδικό στόχο είχε να επιστρέψει στην Βαρκελώνη με το μεγαλύτερο μέρος της υποτροφίας του ανέπαφο (ήμασταν όλοι υπότροφοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) για να αγοράσει σπίτι. Γι’αυτό δεν ακολουθούσε ποτέ ενώ η μόνη απόπειρα προσέγγισης των ιαπωνικών πραγμάτων που έκανε, ήταν να γραφτεί σε μία σχολή καράτε –είχε φέρει μαζί του και την ειδική στολή- αλλά έφαγε τόσο ξύλο που τα παράτησε μετά το δεύτερο μάθημα παρά το ότι είχε πληρώσει όλο τον μήνα. Αντιθέτως, εμείς οι υπόλοιποι λατρέψαμε τη χώρα και ζούσαμε σε κάποιο βαθμό ως Ιάπωνες και όχι ως «γκάϊτζιν», δηλαδή ξένοι. Τις Κυριακές βρισκόμασταν καμιά φορά στο Χαρατζούκου, στο θαυμάσιο πάρκο Γιογιόγκι όπου είναι χτισμένος ένας από τους μεγαλύτερους και σπουδαιότερους Σιντοϊστικούς ναούς, αφιερωμένος στον Αυτοκράτορα Μέϊτζι. Προφανώς δεν πηγαίναμε για προσκηνηματικούς λόγους, παρά το γεγονός ότι στην είσοδό του Μέϊτζι-Τζίνγκου υπάρχουν δεκάδες τεράστια και υπέροχα αισθητικά βαρέλια γεμάτα σάκε υψηλής ποιότητος αλλά και δυτικού τύπου γεμάτα από κρασί Βουργουνδίας που άρεσε στον συγχωρεμένο τον Μέιτζι. Ακόμη και σήμερα οι παμπόνηροι Βουργουνδοί εν οίνω αδελφοί μου, στέλνουν κάθε χρόνο καμιά διακοσαριά μπουκάλια δώρο στο ναό. Δυστυχώς αυτοί οι μοναδικοί πειρασμοί δεν αφορούν τους επισκέπτες, οπότε εμείς πηγαίναμε στο Γιογιόγκι για να δούμε πως ξεδίνουν οι ντόπιοι. Εκεί κάθε Κυριακή η αστυνομία κλείνει τον δρόμο στα αυτοκίνητα και στήνονται διάφορες μουσικές σκηνές με λόγιο πρόγραμμα όπως πάνκ, μέταλ, χιπ χοπ, σκληρό ροκ και ότι άλλο μπορεί να βάλει ο νους (χωρίς υπερβολή, μέχρι χορό της κοιλιάς). Εκεί συχνάζει και το Ροκαμπίλι κλαμπ της Ιαπωνικής πρωτεύουσας με αποτέλεσμα μετά από μισή ώρα να είναι κανείς σίγουρος ότι ο Έλβις ήταν Γιαπωνέζος και έχει τουλάχιστον τριακόσια εγγόνια. Όσο διαρκεί το ταρατατζούμ το όλο σκηνικό δεν διαφέρει από αντίστοιχα events σε οποιαδήποτε πρωτεύουσα του κόσμου ενώ το αλκόολ ρέει άφθονο κυρίως με την μορφή της γενικώς εξαιρετικής ιαπωνικής μπίρας. Η διαφορά του Τόκιο από π.χ. το Άμστερνταμ, το Λονδίνο, τη Νέα Υόρκη κλπ είναι ότι στις πεντέμισι ακριβώς σταματάει η μουσική και πανκ, φρικιά, ροκαμπίλι, μπέλι ντάνσερς, θεατές και περιπατητές πιάνουν σκούπες, φαράσια και σκουπιδοσακούλες και καθαρίζουν σχολαστικά τον δρόμο. Όταν η αστυνομία τον παραδίδει εκ νέου στην κυκλοφορία δεν υπάρχει τίποτε που να θυμίζει όσα συνέβησαν εκεί τις προηγούμενες ώρες. Πολλά δε εκ των φρικιών βγάζουν την περούκα και την στολή και την άλλη μέρα παρουσιάζονται με το κοστουμάκι ή το ταγεράκι τους στη δουλειά. Την επόμενη Κυριακή, φτου και από την αρχή.

Βασίλης Μασσέλος

* φιλοξενήθηκε στο "Κ" της Καθημερινής της 31.7.2017

Η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής δεν πρέπει να περιορίζει την οικονομική ελευθερία

Πρόσφατο δημοσίευμα της «Καθημερινής» παρέθεσε ορισμένες ιδιόρρυθμες προτάσεις του τραπεζικού ολιγοπωλίου που έχει καθιερωθεί να αποκαλούμε «συστημικές τράπεζες», σχετικά με την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής. Την ανάγκη φιλοτιμία ποιούμενες, οι τράπεζες προτείνουν, εκτός από την υποχρεωτική χρήση πιστωτικών/χρεωστικών καρτών, την πραγματοποίηση συναλλαγών, όπως π.χ. η καταβολή της μισθοδοσίας ηλεκτρονικά, και την επιβολή φόρου στις αναλήψεις μετρητών. Το σκεπτικό είναι ότι τα μετρητά διοχετεύονται σε μεγάλο βαθμό ή μπορούν να διοχετευθούν εύκολα στη «μαύρη» οικονομία. Ετσι η επιβολή φορολογικού συντελεστή στις αναλήψεις θα περιόριζε δραστικά τη χρήση των μετρητών και κατ’ επέκταση τη φοροδιαφυγή.

Η απλοϊκή αυτή σκέψη στηρίζεται στην παραδοχή ότι η φοροδιαφυγή ερμηνεύεται από το μάλλον προβληματικό μοντέλο του Baker που χρονολογείται από το 1972 και το οποίο την εξαρτά από την πιθανότητα εντοπισμού και το επίπεδο των ποινών και προστίμων. Ακόμη και τότε η συγκεκριμένη προσέγγιση δεν μπόρεσε να εξηγήσει επαρκώς το φαινόμενο στην πράξη, ενώ έκτοτε η έρευνα αλλά και η οικονομία, ή η τεχνολογία και η κοινωνία, έχουν εξελιχθεί σημαντικά. Στην εξαιρετικού ενδιαφέροντος εργασία που δημοσίευσαν το 2011 οι Feige & Cebula συνέδεσαν εμπειρικά το ύψος της φοροδιαφυγής στις ΗΠΑ με το ποσοστό ανεργίας, το ύψος του φόρου εισοδήματος, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της χώρας και τον βαθμό ικανοποίησης των πολιτών από την κυβέρνηση. Στα ίδια περίπου συμπεράσματα κατέληξαν το 2006 οι Fred & Frey, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι η φοροδιαφυγή εξαρτάται από ένα «ψυχολογικό συμβόλαιο» μεταξύ κράτους και πολιτών, στο οποίο και τα δύο μέρη γνωρίζουν πλήρως τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, ενώ οι φόροι είναι στην πραγματικότητα η τιμή των αγαθών και των υπηρεσιών που παρέχει το κράτος. Διαπίστωσαν επίσης ότι η αντιμετώπιση με σεβασμό του φορολογουμένου από τις αρχές περιορίζει τη φοροδιαφυγή, ενώ αντιθέτως η αυταρχική συμπεριφορά την αυξάνει. Δεδομένου ότι η εν λόγω εργασία αφορά την Ελβετία, η οποία έχει σημαντικές διαφορές με την Ελλάδα, π.χ. ως προς την ποιότητα των θεσμών, ενδιαφέρον παρουσιάζει η αντίστοιχη μελέτη που έκαναν πέρυσι οι Sa, Martins & Gomes στην Πορτογαλία. Οι τρεις επιστήμονες κατέληξαν εμπειρικά σε παρόμοια συμπεράσματα με τους Ελβετούς συναδέλφους τους, συνδέοντας το φορολογικό φρόνημα και άρα τη φοροδιαφυγή με την ποιότητα της δημοκρατίας, των θεσμών και της κυβέρνησης.

Στην Ελλάδα το οικονομικό επιτελείο αλλά και οι εκάστοτε κυβερνήσεις έχουν δημιουργήσει, με τη σύμφωνη γνώμη των δανειστών, ένα περιβάλλον στο οποίο όλες οι παράμετροι που επηρεάζουν τη φοροδιαφυγή (παράλογα υψηλοί φόροι, μειούμενο ΑΕΠ, υψηλή ανεργία, κάκιστη ποιότητα θεσμών, δικαιοσύνης, κυβέρνησης και υπηρεσιών του κράτους, παντελής έλλειψη σεβασμού στον φορολογούμενο κ.λπ.) εμφανίζονται με μεγάλη ένταση. Για τον λόγο αυτό είναι ιδιαίτερα λυπηρό το γεγονός ότι οι τράπεζες, που διαθέτουν υψηλοτάτου επιπέδου επιστημονικό δυναμικό στο πεδίο της οικονομίας, προχωρούν σε προτάσεις οι οποίες ενδεχομένως βραχυπρόθεσμα να οδηγήσουν σε αύξηση των εσόδων τους από προμήθειες ή σε διατήρηση των καταθέσεων, αλλά η υιοθέτηση των οποίων θα έχει πολύ αρνητικές συνέπειες στην οικονομία και στις ίδιες μεσοπρόθεσμα. Κρίνοντας από τη μικρή επίπτωση που είχαν στη φοροδιαφυγή οι δρακόντειοι και ολέθριοι για την οικονομία κεφαλαιακοί περιορισμοί, θα έπρεπε ήδη το οικονομικό επιτελείο αλλά και οι stakeholders, μεταξύ των οποίων και οι τράπεζες, να αναζητούν λύσεις αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής που δεν θα περιορίζουν την οικονομική ελευθερία. Λύσεις που θα στηρίζονται στη συνειδητοποίηση του ότι η φοροδιαφυγή δεν είναι το πρόβλημα, αλλά αποτελεί σύμπτωμα ενός άδικου και παράλογου φορολογικού συστήματος, ενός μη ανταποδοτικού κράτους που δεν λογοδοτεί ούτε σέβεται τον πολίτη και ενός ιδιαίτερα δυσμενούς οικονομικού περιβάλλοντος, όπως αυτό αποτυπώνεται στο ποσοστό ανεργίας, στη συρρίκνωση του πραγματικού ΑΕΠ κ.λπ. Σε αυτό το πλαίσιο προτάσεις όπως αυτή της φορολόγησης των αναλήψεων είναι εκτός από ιδιόρρυθμες και επικίνδυνες.

* Φιλοξενήθηκε στο φύλλο της 28.01.2017 της "Οικονομικής Καθημερινής"

Τα κριτήρια στελέχωσης της βρετανικής υπηρεσίας εσόδων

Με αφορμή την ανακοίνωση των μελών της νέας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, η οποία από τον Ιανουάριο του 2017 θα διαδεχθεί τη Γενική Γραμματεία Δημοσίων Εσόδων, θα ήταν χρήσιμη μια σύγκριση με τη σύνθεση της, επίσης ανεξάρτητης, Βρετανικής (Υπηρεσίας) Εσόδων & Τελωνείων (HMRC) όπως αυτή παρουσιάζεται στην επίσημη ιστοσελίδα της.

Το διοικητικό συμβούλιο της HMRC διορίζεται από τη βασίλισσα και αποτελείται από τρία εκτελεστικά μέλη και πέντε ανεξάρτητα μη εκτελεστικά μέλη. Ο επικεφαλής των μη εκτελεστικών μελών «μαζί με το διοικητικό συμβούλιο προκαλεί και συμβουλεύει» [τη διοίκηση] «σχετικά με τον σχεδιασμό και την εφαρμογή της στρατηγικής των HMRC, συμπεριλαμβανόμενης και της παρακολούθησης των επιδόσεων της υπηρεσίας σε σχέση με το επιχειρησιακό της σχέδιο». Ο επικεφαλής των μη εκτελεστικών μελών κ. Μπάρλοου ήταν, έως το 2008, ανώτατο στέλεχος σε μεγάλη ελεγκτική εταιρεία.

Ως μη εκτελεστικά μέλη υπηρετούν επίσης η κ. Μπόλντουιν, που έχει διατελέσει αντιπρόεδρος και επικεφαλής διεθνών δραστηριοτήτων σε μεγάλη διαφημιστική εταιρεία, ο κ. Ουόλκερ, τέως διευθυντής ανθρώπινου δυναμικού των Βρετανικών Αερογραμμών και της Anglo-American, ο κ. Ρίκετς, εν ενεργεία διευθυντής Πληροφορικής της Ρολς Ρόις και ο κ. Γουίτινγκ με καριέρα σε μεγάλη ελεγκτική εταιρεία αλλά και στο Ινστιτούτο Φορολογίας, ο οποίος μάλιστα έχει ταυτόχρονα και την ευθύνη του γραφείου απλοποίησης της φορολογίας. Κοινό χαρακτηριστικό των μελών είναι ότι προέρχονται όλοι από τον ιδιωτικό τομέα όπου, πλην ενός που παραμένει ενεργός, τελείωσαν την καριέρα τους σε πολύ υψηλές διοικητικές θέσεις. Δύο μόνο έχουν άμεση σχέση με τα φορολογικά, ενώ τα υπόλοιπα μέλη κομίζουν πολύ μεγάλη εμπειρία στους τομείς διοίκησης ανθρώπινου δυναμικού, διεθνών δραστηριοτήτων και πληροφορικής, σε μεγάλους και πολύ μεγάλους οργανισμούς.

Στο σημείο αυτό αξίζει να δει κανείς το προφίλ των μελών της νέας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Πρόκειται για την κ. Κωστελέτου, αναπληρώτρια καθηγήτρια Οικονομικών του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), τον κ. Κωτσόγιαννη καθηγητή Οικονομικών του Πανεπιστημίου Εξετερ (Exeter) του Ηνωμένου Βασιλείου με σημαντικό έργο σε φορολογικά ζητήματα, την κ. Τρούλη, λέκτορα Αστικού Δικαίου της Σχολής Διοίκησης Επιχειρήσεων του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, τον κ. Βλάμη, ερευνητή στο Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ) με ειδίκευση στη χρηματοοικονομική ανάλυση και τον Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους κ. Θεοδωρακόπουλο. Πλην του κ. Κωτσόγιαννη, το σύνολο των μελών εργάζεται στον δημόσιο τομέα. Σε αντίθεση με το δ.σ. των HMRC, όπου δεν συμμετέχει κανείς νομικός ή πανεπιστημιακός, την ελληνική αρχή στελεχώνουν τέσσερις ακαδημαϊκοί και δύο νομικοί (η κ. Τρούλη έχει και τις δύο ιδιότητες).

Τα μέλη της ΑΑΔΕ είναι κατά μέσον όρο πολύ νεότερα ηλικιακώς σε σχέση με αυτά των HMRC όπου όλοι, πλην του διευθυντού Πληροφορικής της Ρολς Ρόις, έχουν ευδοκίμως τερματίσει τη σταδιοδρομία τους, εξασφαλίζοντας εν πολλοίς προστασία από ενδεχόμενες εξωτερικές πιέσεις αλλά και πιθανή σύγκρουση συμφερόντων. Στην περίπτωση της ΑΑΔΕ προβληματίζει σημαντικά τόσο η σχετική έλλειψη εμπειρίας σε επιχειρησιακά ζητήματα όπως η διοίκηση ανθρώπινου δυναμικού, η διοίκηση και η πληροφορική όσο και η παντελής απουσία στελεχών από τον ιδιωτικό τομέα. Με άλλα λόγια, πέρα από το σοβαρό ζήτημα της εμπειρίας τα ενδιαφερόμενα μέλη (stakeholders) δεν εκπροσωπούνται, με αποτέλεσμα ένα κλειστό θεσμικά σχήμα, το οποίο πιθανώς να δυσκολευθεί να συνδράμει στη βελτίωση της απόδοσης της Αρχής αλλά και να διασφαλίσει μεσοπρόθεσμα την ίδια την αμεροληψία και την ανεξαρτησία της. Δεδομένου ότι η παραοικονομία στην Αγγλία βρίσκεται, σε αντίθεση με την Ελλάδα, σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα και το φορολογικό της σύστημα εξασφαλίζει έσοδα χωρίς να πλήττει την ανταγωνιστικότητα των εταιρειών και της ίδιας της οικονομίας, ίσως θα έπρεπε να διδαχθούμε από τις επιλογές της Αυτού Μεγαλειότητος για τη στελέχωση του δ.σ. των Εσόδων και των Τελωνείων της.

*δημοσιεύθηκε στο φύλο της 19.11.2016 της Καθημερινής 

Σοβαρά δομικά προβλήματα καθηλώνουν τις εξαγωγές

Π​ρόσφατη μελέτη του ΙΟΒΕ, που δημοσιεύθηκε στο οικονομικό δελτίο της Τράπεζας της Ελλάδος τον περασμένο μήνα, προκρίνει πολύ σωστά τη δημιουργία/υποστήριξη νέων επιχειρήσεων με εξαγωγικό προσανατολισμό ως κρίσιμο στόχο πολιτικής. Παρότι οι περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν ότι η ανάπτυξη των εξαγωγών αποτελεί τη μοναδική ίσως λύση για να εξέλθει η χώρα από την κρίση, το θέμα ουδόλως απασχόλησε τόσο την παρούσα όσο και τις προηγούμενες «μνημονιακές» κυβερνήσεις. Η ολοκληρωμένη στρατηγική προώθησης των ελληνικών εξαγωγών που παρέδωσε το ολλανδικό υπουργείο Οικονομικών στην ελληνική κυβέρνηση τον Νοέμβριο του 2012, μία πραγματικά εξαιρετική δουλειά, σκονίζεται σε κάποιο συρτάρι. Ομοίως οι πάντες αδιαφόρησαν για τη μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, «Ο γρίφος των χαμένων εξαγωγών της Ελλάδος», που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 2014. Χρησιμοποιώντας ένα εξειδικευμένο οικονομετρικό μοντέλο (Gravity model), οι ερευνητές υπολόγισαν την αξία των «χαμένων» εξαγωγών της χώρας, δηλαδή τη διαφορά αυτών που εξάγουμε σήμερα σε σχέση με αυτά τα οποία θα έπρεπε να πουλάμε στο εξωτερικό, σε 17 δισ. περίπου, δηλαδή πολύ περισσότερα απ’ όσα εισπράττουμε ετησίως από τον τουρισμό. Το ποσό αυτό είναι σήμερα μεγαλύτερο γιατί οι εξαγωγές έχουν εν τω μεταξύ μειωθεί σημαντικά, κυρίως εξαιτίας των κεφαλαιακών περιορισμών. Δεν είναι τυχαίο ότι βαφτίσαμε τον τουρισμό «βαριά βιομηχανία» σε μια προσπάθεια ωραιοποίησης της κατάντιας μας.

Παρότι η εμπειρική μελέτη του ΙΟΒΕ εστιάζει στις νέες επιχειρήσεις, το γεγονός ότι βάζει το θέμα «στο τραπέζι» είναι καλοδεχούμενο. Στόχος της εν λόγω μελέτης είναι «η διατύπωση προτάσεων πολιτικής για την ενίσχυση της επιχειρηματικής εξωστρέφειας και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας». Μεταξύ των διαπιστώσεων περιλαμβάνονται, πρώτον, ότι οι επιχειρήσεις που έχουν εδραιωθεί στον κλάδο τους (σ.σ. κάτι μάλλον δύσκολο για νέες επιχειρήσεις) τείνουν να έχουν μεγαλύτερη επιτυχία στη διείσδυση σε αγορές εκτός των συνόρων και, δεύτερον, ότι απαραίτητες προϋποθέσεις για την αύξηση της εξαγωγικής δραστηριότητας των επιχειρήσεων αποτελούν η ρευστότητα και οι περιορισμένες υποχρεώσεις προς τρίτους (αναγνωρίζοντας εμμέσως πλην σαφώς την απόλυτη πιστωτική ασφυξία στη χώρα μας). Οι προτάσεις στις οποίες καταλήγει η μελέτη περιλαμβάνουν την ανάπτυξη των συμβουλευτικών δομών και την αποτελεσματική παροχή υποστηρικτικών υπηρεσιών στο πεδίο της μεταφοράς πληροφοριών και γνώσης, την ανάπτυξη στρατηγικών σχεδίων δράσης, την αξιοποίηση εργαλείων δικτύωσης, την εξάλειψη νομικών εμποδίων και την ενημέρωση για πιθανούς τρόπους χρηματοδότησης (sic). Μεταξύ άλλων θεωρεί χρήσιμη και την κατάρτιση ενός πρακτικού οδηγού για τη δραστηριοποίηση εκτός Ελλάδος.

Δεν νομίζω ότι υπάρχει κανείς που να διαφωνεί με τη χρησιμότητα των προτάσεων, ειδικά εάν αυτές αφορούσαν μία άλλη χώρα. Ο Ελληνας εξαγωγέας όμως πρέπει να ανταγωνιστεί στον σκληρό διεθνή στίβο, πληρώνοντας τριπλάσια επιτόκια σε σχέση με τους Γερμανούς, πολύ ακριβότερο ρεύμα, υψηλότατους και απρόβλεπτους φόρους και δυσβάστακτο γραφειοκρατικό κόστος. Πρέπει ταυτόχρονα να αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα ρευστότητας εξαιτίας της κατάστασης των ελληνικών τραπεζών και της αρνητικής πιστωτικής επέκτασης, της απροθυμίας των ξένων προμηθευτών να παράσχουν πιστώσεις –ειδικά μετά την τραγωδία της επιβολής κεφαλαιακών περιορισμών– αλλά και εξαιτίας της καθυστέρησης με την οποία το υπουργείο Οικονομικών επιστρέφει τον ΦΠΑ, στραγγαλίζοντας έτσι τις μόνες επιχειρήσεις που μπορούν να κρατήσουν ζωντανή την ελληνική οικονομία. Ακόμη και οι σχετικά λίγες επιχειρήσεις που μπορούν να ξεπεράσουν αυτές τις αντιξοότητες και να πετύχουν, θα αντιμετωπίσουν ένα πολύ υψηλό επίπεδο φορολογίας που θα τις οδηγήσει, αργά ή γρήγορα, είτε σε μετεγκατάσταση είτε σε λύσεις (νόμιμης) φοροαποφυγής, όπως έχουν ήδη κάνει όλες οι μεγάλες εξωστρεφείς εταιρείες.

Δυστυχώς τόσο το ΙΟΒΕ όσο και η ΤτΕ, με τη στήριξη της οποίας πραγματοποιήθηκε η εργασία, αγνόησαν «τον ελέφαντα στο δωμάτιο». Οσο το πελατειακό κράτος εξακολουθεί να προσπαθεί να διατηρηθεί βραχυπρόθεσμα εν ζωή, φορολογώντας μέχρις εξαφανίσεως τις επιχειρήσεις και υιοθετώντας μία ολοένα και πιο εχθρική στάση προς την επιχειρηματικότητα, ούτε η βελτίωση των εξαγωγών, ούτε η ανάπτυξη, ούτε η έξοδος από την κρίση θα έλθουν. Το πρόβλημα είναι δομικής φύσεως και δεν αντιμετωπίζεται με την «ανάπτυξη των συμβουλευτικών δομών και την αποτελεσματική παροχή υποστηρικτικών υπηρεσιών», αλλά με τη ριζική αναδιάρθρωση του κράτους και του ασφαλιστικού συστήματος που θα επιτρέψει τη φορολογική ελάφρυνση και την προσέλκυση επενδύσεων.

Βασίλης Μασσέλος

Δημοσιεύθηκε στην  "Κυριακάτικη Καθημερινή" της 21ης Αυγούστου 2016

Δεν σας έκανα εγω υπόδειξη στη δουλειά σας κύριε!

Πρόσφατα χρειάστηκε να μπώ εποχούμενος στην οδό Λεωχάρους, μετά από ένα εταιρικό bbq στην ταράτσα της Νότα, για να παραλάβω δύο από τους καλεσμένους ώστε να τους πάω στα σπίτια τους. Παρενθετικώς ο συγκεκριμένος δρόμος δεν ξεπερνά τα 250 μέτρα σε μήκος ενώ κοντά στο τέλος του βρίσκεται το αστυνομικό τμήμα (Η Νότα είναι στο τρίτο κτίριο από την αρχή του). Είχα λοιπόν σταματήσει για να φορτώσω (όπως λένε και οι ταρίφες) όταν κάποιος αρχίσει να μου φωνάζει να κάνω όπισθεν. Συνειδοτοποίησα ότι α) ο κάποιος ήταν αστυνομικός σε περιπολικό που είχε σταματήσει πίσω μου και β) ότι στο τμήμα είχαν κλείσει τον δρόμο τοποθετώντας ειδικά πλαστικά τοιχία (αυτά που κανονικά γεμίζουν με νερό) μπροστά από αυτό.

Μοιράστηκα λοιπόν με τον όργανο, ευγενικά και στον πληθυντικό αριθμό, την παρατήρηση ότι όταν θέλουν να κλείνουν την Λεωχάρους καλό είναι να τοποθετούν τα εμπόδια στην είσοδο του δρόμου στην διασταύρωση με την Πραξιτέλους και όχι μπροστά στο τμήμα για να λάβω την απάντηση "εγώ δε σας έκανα υπόδειξη για την δουλειά σας κύριε".

Εδώ θυμάται κανείς τον Κονδύλη που έγραφε

"Το γεγονός ότι η μεγάλη μάζα των δημοσίων υπαλλήλων όλων των βαθμίδων προερχόταν από στρώματα καθυστερημένα από πολιτισμική άποψη είχε σοβαρές επιπτώσεις στο ποιόν του κρατικού μηχανισμού, του οποίου η λειτουργία πρόσκοπτε αδιάκοπα όχι μόνο στην αγραμματοσύνη, τη στενοκεφαλιά, την κουτοπονηριά ή τη συμπλεγματικότητα, αλλά επίσης στην ανυπέρβλητη ανικανότητα του μέσου υπαλλήλου να προσανατολίσει τη δραστηριότητά του σε απρόσωπες, γενικές, αφηρημένες αρχές.."

Δεδομένου ότι, σε κάθε δουλειά, η υπόδειξη είναι εργαλείο βελτίωσης και προόδου είναι πολύ κρίμα ένα νέο παιδί να αντιδρά έτσι σε μία καλοπροαίρετη και καθ'όλα σωστή παρατήρηση. Δυστυχώς στην αστυνομία, τα χαρακτηριστικά που εύστοχα αποδίδει ο Κονδύλης σε οποιαδήποτε δημόσια υπερεσία, εμφανίζονται εντονότερα.

Η οικονομική ελευθερία, προϋπόθεση για να βγούμε από την κρίση

H Ελλάδα βρέθηκε φέτος στην 138η θέση μεταξύ 178 χωρών στον δείκτη οικονομικής ελευθερίας (Index of Economic Freedom) που δημοσιεύει η Wall Street Journal. Ο δείκτης καταρτίζεται κάθε χρόνο από το Heritage Foundation, ενώ η τελευταία έρευνα ολοκληρώθηκε το πρώτο εξάμηνο του 2015, χωρίς να προλάβει δηλαδή να συνυπολογίσει την επίπτωση των κεφαλαιακών περιορισμών. Η Ελλάδα, δυστυχώς, βρίσκεται 108 θέσεις πίσω από την Μποτσουάνα (30ή), 96 πίσω από την Κύπρο (42η) και 59 πίσω από την Τουρκία (79η). Σημειωτέον ότι η επίδοση της χώρας μας επιδεινώνεται συνεχώς κατά την τελευταία πενταετία.

Οπως αναφέρεται στον ιστότοπο του ιδρύματος: «Η οικονομική ελευθερία είναι το θεμελιώδες δικαίωμα κάθε ανθρώπου να ελέγχει την εργασία του/της και την περιουσία του/της. Σε μία ελεύθερη οικονομικά κοινωνία τα άτομα είναι ελεύθερα να εργαστούν, να παράγουν, να καταναλώνουν και να επενδύουν με όποιον τρόπο θέλουν, και οι κυβερνήσεις αφήνουν ελεύθερη τη διακίνηση κεφαλαίων, προϊόντων καθώς και την αγορά εργασίας και αποφεύγουν κάθε μορφή καταναγκασμού ή περιορισμού των ελευθεριών, πέραν της έκτασης κατά την οποία αυτό είναι απαραίτητο, προκειμένου να διασφαλισθεί η ελευθερία καθαυτή». Ο δείκτης οικονομικής ελευθερίας μίας χώρας εξαρτάται από την ποιότητα της δικαιοσύνης, την έκταση της διαφθοράς, την προστασία των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας, την αποτελεσματικότητα του κράτους, την ποιότητα των θεσμών και την ελευθερία του επιχειρείν, της αγοράς εργασίας και κίνησης κεφαλαίων, καθώς και από την εμπορική και επενδυτική ελευθερία. Με την οικονομική ελευθερία συσχετίζονται θετικά η ανάπτυξη και η οικονομική και κοινωνική ευημερία μιας χώρας αλλά και ζητήματα όπως η υγεία των πολιτών, το περιβάλλον, ο κατά κεφαλήν πλούτος, η δημοκρατία και η καταπολέμηση της φτώχειας.

Η εξαιρετικά κακή επίδοση της Ελλάδας δεν είναι τυχαία. Για παράδειγμα, σε πρόσφατη εισήγησή του ο εισαγγελέας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου πρότεινε να κριθεί ασύμβατη με το κοινοτικό δίκαιο, και συγκεκριμένα με το άρθρο 49 της ΣΛΕΕ περί της ελευθερίας εγκαταστάσεως, η προϋπόθεση να εγκρίνονται από το υπουργείο Εργασίας οι ομαδικές απολύσεις που προβλέπει ο νόμος 1287/1983. Στο σκεπτικό της εισήγησης αναφέρονται, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:

«Συγκεκριμένα, περιορίζοντας την ικανότητα των εργοδοτών να απολύουν τους εργαζομένους ομαδικά, η επίμαχη ρύθμιση προστατεύει φαινομενικά μόνο τους εργαζομένους. Κατ’ αρχάς, η προστασία είναι μόνο προσωρινή, έως ότου ο εργοδότης καταστεί αφερέγγυος. [..]. Από ιστορικής απόψεως, η ιδέα της τεχνητής διατηρήσεως των εργασιακών σχέσεων δίχως επαρκή οικονομικά θεμέλια έχει δοκιμαστεί και έχει αποτύχει παταγωδώς σε ορισμένα πολιτικά συστήματα του παρελθόντος. Τούτο επιβεβαιώνει ότι, θεσπίζοντας μία αποτελεσματική αλλά και ευέλικτη προστατευτική διαδικασία, η οδηγία 98/59 παρέχει πραγματική προστασία στους εργαζομένους, ενώ ένα σύστημα προηγούμενης εγκρίσεως, όπως το επίμαχο, το οποίο καταφανώς δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της, δεν το πράττει».

Δεν είναι όμως μόνον οι αγκυλώσεις που διατηρούνται στην αγορά εργασίας, ακόμη και μετά τις σημαντικές μεταρρυθμίσεις που έχουν γίνει. Η κατάσταση χειροτερεύει ραγδαία στο πεδίο της Δικαιοσύνης –όπου έχουμε και τη χαμηλότερη επίδοση–, του κράτους-δικαίου και των θεσμών γενικά. Την ίδια στιγμή, ενόσω ισχύουν τα τραγικά για την οικονομία capital controls, νομοθετήθηκαν πρόσθετοι περιορισμοί στη χρήση μετρητών στις συναλλαγές. Σε αντίθεση με την επίσημη στόχευση αυτού του μέτρου, ο επακόλουθος περιορισμός της οικονομικής ελευθερίας πιθανόν να ενισχύσει, τελικά, τη φοροδιαφυγή. Αυτό είναι ιδιαίτερα λυπηρό, δεδομένου ότι η φοροδιαφυγή δημιουργεί συνθήκες μη υγιούς ανταγωνισμού στην αγορά, αφού οι επιχειρήσεις που τηρούν –με μεγάλη δυσκολία– τις υποχρεώσεις τους θα βρίσκονται πάντα σε δυσχερέστερη θέση σε σχέση με αυτές που δεν το κάνουν. Ετσι σταδιακά θα επιβεβαιωθεί ο παλιός νόμος των οικονομικών, που ορίζει ότι «το κακό χρήμα διώχνει το καλό» (νόμος του Gresham). Η παραοικονομία θα επικρατήσει και είναι πιθανόν προσωρινά να λειτουργήσει όπως η παράπλευρη κυκλοφορία που κρατάει ζωντανό τον ασθενή μετά το έμφραγμα.

Η λύση στο πρόβλημα της φοροδιαφυγής αλλά και της ανάπτυξης βρίσκεται σε ένα εντελώς νέο, δίκαιο, ρεαλιστικό και «έξυπνο» φορολογικό σύστημα. Αποσπασματικά, αστυνομικού τύπου, μέτρα, που προσπαθούν να επιτύχουν τη συμμόρφωση με τις εξωπραγματικές πλέον φορολογικές απαιτήσεις του κράτους, περιορίζουν ακόμη περισσότερο την οικονομική ελευθερία. Αυτό ίσως να έχει τα αντίθετα αποτελέσματα σε επίπεδο εσόδων, καθιστώντας ταυτόχρονα ακόμα δυσκολότερη την προσέλκυση επενδύσεων που θα οδηγήσουν σε αύξηση των εξαγωγών, τη μόνη δηλαδή διέξοδο που έχουμε σήμερα για να βγούμε από την κρίση.

* φιλοξενήθηκε ευγενώς στην Οικονομική Καθημερινή της 9.7.2016

Φορολογική συμμόρφωση με κίνητρα αντί απειλών

Τα βόρεια σύνορα έκλεισαν εξίσου για τους πρόσφυγες και τους μετανάστες και η εξαγωγή κεφαλαίων δεν είναι πλέον ελεύθερη μετά το φιάσκο του περασμένου Ιουλίου, αλλά ακόμη ουδείς μπορεί να εμποδίσει το ογκούμενο ρεύμα Ελλήνων πολιτών και επιχειρήσεων που μεταναστεύουν νομίμως. Εκτιμάται ότι περισσότεροι από 300.000, κατά κανόνα υψηλού μορφωτικού επιπέδου και ικανοτήτων, πολίτες έχουν εγκαταλείψει τη χώρα μαζί με χιλιάδες επιχειρήσεις. Οι τελευταίες κατευθύνονται κυρίως στη Βουλγαρία προκαλώντας την αντίδραση του γενικού γραμματέα Εσόδων, ο οποίος δήλωσε πρόσφατα: «Εχουμε ήδη προγραμματίσει μια εκστρατεία επικοινωνίας για την ενημέρωση των φορολογουμένων για τα συστήματα και τα οχήματα που χρησιμοποιούνται για τη φοροδιαφυγή και τη φοροαποφυγή (sic), με απώτερο στόχο να ενισχυθεί η οικειοθελής συμμόρφωση προς τις φορολογικές υποχρεώσεις στην Ελλάδα, μέσω της αποτροπής της χρήσης τέτοιων σχημάτων. Επόμενος στόχος μας είναι ο εντοπισμός των επίπλαστων καταστάσεων που ορισμένοι φορολογούμενοι δημιουργούν, εκμεταλλευόμενοι κατά τρόπο καταχρηστικό τις ελευθερίες που παρέχει το δίκαιο της Ε.Ε., αλλά και να εφαρμόσουμε τη φορολογική νομοθεσία, η οποία περιλαμβάνει προβλέψεις ακριβώς για την αντιμετώπιση τέτοιων καταχρηστικών πρακτικών».

Σε ό,τι αφορά την –καταστροφική για τη χώρα, τις προοπτικές ανάπτυξης και τα φορολογικά έσοδα– μαζική έξοδο των ικανών Ελλήνων, οι οποίοι αξιοποιούν την ελευθερία εγκατάστασης που απολαμβάνουμε ως πολίτες της Ε.Ε., το υπουργείο Οικονομικών δεν μπορεί να κάνει τίποτε για να την εμποδίσει. Από την άλλη πλευρά, οι περισσότερες επιχειρήσεις που μετεγκαθίστανται ή μεταφέρουν μέρος της δραστηριότητάς τους στο εξωτερικό κατά κανόνα αποφεύγουν νομίμως την εξωπραγματική φορολογική επιβάρυνση της Ελλάδος, ενώ οι «επίπλαστες καταστάσεις» είναι ιδιαίτερα δύσκολο και απαγορευτικά δαπανηρό να «αντιμετωπισθούν» από τις φορολογικές αρχές. Ακομψες «λύσεις» όπως το άρθρο 21 του Ν.4321/21.3.2015 που ανάγκαζε τις επιχειρήσεις να παρακρατούν φόρο επί των τιμολογίων που λάμβαναν από «μη συνεργάσιμες χώρες» αποδείχθηκαν μη εφαρμόσιμες τόσο πρακτικά όσο και λόγω του νομικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης και της παρουσίας της τρόικας.

Μπορεί να υπάρχουν ενστάσεις στο μοντέλο του homo economicus, αλλά γενικώς τόσο οι πολίτες όσο και οι επιχειρήσεις συμπεριφέρονται ορθολογικά, δηλαδή επιλέγουν εν προκειμένω τον τόπο εγκατάστασης που τους συμφέρει. Για παράδειγμα, μια μεταποιητική επιχείρηση, που εξάγει από την Ελλάδα χρησιμοποιώντας εγχώριες πρώτες ύλες, γρήγορα θα βρεθεί σε αδιέξοδο ρευστότητας εξαιτίας των καθυστερήσεων στην επιστροφή του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας. Μια αντίστοιχη μονάδα εγκατεστημένη στη γείτονα χώρα δεν χρειάζεται να καταβάλλει ΦΠΑ επί των ελληνικών πρώτων υλών που παραλαμβάνει με ενδοκοινοτική απόκτηση, ενώ η επιστροφή του φόρου που προκύπτει από τις εγχώριες προμήθειες γίνεται σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Τα κέρδη φορολογούνται με συντελεστή που αντιστοιχεί περίπου στο 1/3 του ελληνικού.

Υστερα από οκτώ χρόνια συνεχούς ύφεσης, κυρίως εξαιτίας της εξοντωτικής φορολογίας και της απροθυμίας για εξορθολογισμό του κόστους του κράτους και για μεταρρυθμίσεις, το οικονομικό επιτελείο και οι δανειστές θα έπρεπε να είχαν συνειδητοποιήσει τον αδιέξοδο χαρακτήρα της συνεχώς αυξανόμενης φορολογικής επιβάρυνσης όσων πολιτών και επιχειρήσεων μπορούν ακόμη να πληρώσουν. Η πολύ μεγάλη μείωση των καταθέσεων τον Ιανουάριο, παρά το καθεστώς των κεφαλαιακών περιορισμών, αλλά και το γεγονός ότι, σύμφωνα με τον απολογισμό της ΓΓΔΕ για τον περασμένο χρόνο, 4.305.153 μοναδικοί ΑΦΜ, ποσοστό μεγαλύτερο του 50% του συνόλου, έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές, δείχνει ότι σύντομα θα εξαντληθεί εντελώς η φοροδοτική ικανότητα φυσικών και νομικών προσώπων. Τότε θα είναι όμως αργά να αναταχθεί η οικονομία μέσω της μείωσης των κρατικών δαπανών και της αντίστοιχης μείωσης των αντιαναπτυξιακών φόρων. Το οικονομικό επιτελείο πρέπει να αναρωτηθεί γιατί η Κύπρος, όταν έγινε δεκτή στην Ε.Ε., επέλεξε να μειώσει τους φορολογικούς συντελεστές και για διατηρήσει, ως κυπριακές πλέον, τις υπεράκτιες εταιρείες που φιλοξενούσε, ενώ η Ιρλανδία αντιστάθηκε λυσσαλέα στις πιέσεις των δανειστών, κυρίως της Γερμανίας, να αυξήσει τη φορολογία στις επιχειρήσεις. Εμείς, αντιθέτως, φορολογούμε ενθουσιωδώς και αντιστεκόμαστε σθεναρά στη μείωση των δαπανών και των μισθολογικών και ασφαλιστικών προνομίων συγκεκριμένων ομάδων, το κόστος των οποίων περιμένουμε να πληρώσουν «οικειοθελώς» οι υπόλοιποι. Γι’ αυτό και τα φορολογικά υποζύγια συνεχώς μετεγκαθίστανται οικειοθελώς σε άλλες χώρες, οι οποίες απολαμβάνουν ακόπως «μέρισμα» από τα πολλά δισ. ευρώ που έχει επενδύσει η χώρα μας για να αναθρέψει και να εκπαιδεύσει τους Ελληνες οικονομικούς μετανάστες, αλλά και φορολογικά έσοδα από τις ελληνικές επιχειρήσεις που ξενιτεύθηκαν για να επιζήσουν. Για να επιστρέψουν, δεν αρκεί μια εκστρατεία επικοινωνίας ούτε απειλές για εφαρμογή της –γενικά κακής– φορολογικής νομοθεσίας, αλλά χρειάζεται, μεταξύ άλλων, ένα σταθερό και ανταγωνιστικό σε σχέση με τις γειτονικές χώρες φορολογικό σύστημα.

* Δημοσιεύθηκε στην Οικονομική Καθημερινή της 9.2.2016 

Μηδενί δίκην δικάσης, πριν αμφοίν μύθον ακούσης

Την ίδια περίπου εβδομάδα είδα τα προγράμματα δύο εκδηλώσεων. Η μία της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδος με θέμα την ισότητα στις αμοιβές μεταξύ των δύο φίλων και η άλλη της "Εστίας πατερικών μελετών της Ιεράς Μητροπόλεως Κηφισίας, Αμαρουσίου και Ωρωπού σε συνεργασία με το αντιαιρετικό (sic) γραφείο αυτής" με αντικείμενο "Yoga δεν θα πάρω".


Για την πρώτη, περί ισότητος των δύο φίλων, εκδήλωση η ιστοσελίδα των οργανωτών αναφέρει ότι "χαιρετισμό απεύθυνε (sic) η Περιφερειάρχης Αττικής, κυρία Ρένα Δούρου (σ.τ.σ γνωστή για το έργο της σε θέμα ισότητας των συγγενών στους διορισμούς)  και η Επικεφαλής του Τομέα Ισότητας της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας, κυρία Φωτεινή Βρύνα. Το συντονισμό της εκδήλωσης είχε η δημοσιογράφος κυρία Μάρθα Λεκκάκου. Ομιλήτριες στην εκδήλωση ήταν η κυρία Μαρία Καραμεσίνη, Διοικήτρια ΟΑΕΔ, η κυρία Σοφία Οικονομάκου, Πρόεδρος Κεντρικής Ένωσης Ευρωπαϊκών Επιμελητηρίων & Πρόεδρος Εθνικού Επιμελητηριακού Δικτύου Ελληνίδων Γυναικών Επιχειρηματιών και η κυρία Αγγελίνα Μιχαηλίδου, Επίτιμη Πρόεδρος Γυναικών Manager & Επιχειρηματιών της ΕΕΔΕ."


Οργάνωσε δηλαδή η Ένωση Περιφερειών μία ημερίδα με θέμα την ισότητα στην οποία μίλησαν μόνο γυναίκες χωρίς να αντιλαμβάνεται το οξύμωρο (έως γελοίο) του θέματος. Το γελοιόμετρο όμως κυριολεκτικά έσπασε στην εκδήλωση του σύγχρονου Τορκεμάδα (θυμάμαι στο σχολείο ότι αποκαλούσαμε έναν κατά τα λοιπά αξιαγάπητο θεολόγο "Τορκεμάδα το χριστιανικόν κτήνος") για την αιρετικότητα της γιόγκα. Το θέμα προσέγγισαν ειδικός ερευνητής της Συνοδικής Επιτροπής επί των Αιρέσεων (υπάρχει και τέτοια), καθηγητές Θεολογίας, ένας δικηγόρος-συγγραφέας (καταστροφικός συνήθως για την δεύτερη ιδιότητα συνδυασμός) και την συντόνισαν δύο παπάδες. Προκειμένου να μην μιανθεί ο χώρος και το ακροατήριο από τα αιρετικά κελεύσματα της γιόγκα η ημερίς άνοιξε με βυζαντινούς ύμνους από την χορωδία "Εν Ψαλτηρίω".

Δεν θα σταθώ στην "αιρετικότητα" της γιόγκα γιατί όσο η εκκλησία απομακρύνεται από την πραγματικότητα και τους νέους τόσο το καλύτερο. Το ενδιαφέρον στην Ελλάδα είναι ότι, με εξαίρεση τα επιστημονικά fora, οι εκδηλώσεις θυμίζουν συνήθως αυτές που γίνονταν στα αλήστου μνήμης Σοβιέτ όπου ακουγόταν μόνο η "επίσημη" γραμμή ενώ εάν κάποιος εκ των συμμετεχόντων έπεφτε σε δυσμένεια η παρουσία του σβηνόταν εκ των υστέρων από τις φωτογραφίες με αερογράφο (τότε δεν υπήρχε photoshop και οι Σοβιετικοί είχαν φθάσει την τέχνη της παραποίησης στο ζενίθ).

Για τους παπάδες που θεωρούν αιρετικό τον Αριστοφάνη που έγραψε στις "Σφήκες" το περίφημο "μηδενί δίκην δικάσης, πριν αμφοίν μύθον ακούσης" του Φωκυλίδη, το καταλαβαίνω. Οι σουφραζέτες της Ενώσεως Περιφερειών χάθηκε να καλέσουν και έναν (κανονικά θα έπρεπε να έχει ισάριθμους) άνδρα;

Αλλά όπως έγραψε ο Άγγελος Βλάχος, χωρίς καμία απολύτως διάθεση ειρωνείας:

Ξεύρεις τὴν γῆ ποὐ ἀνθεῖ
φαιδρὰ πορτοκαλέα
καὶ κοκκινίζει ἡ σταφυλὴ
καὶ θάλλει ἡ ἐλαία;
Ὦ! δὲν τὴν ἀγνοεῖ κανείς,
εἶναι ἡ γῆ ἡ Ἑλληνίς.

Εφαρμοσμένος φορολογικός σουρεαλισμός με την "βούλα" της τρόικας

Στο νομοσχέδιο που πρέπει να ψηφισθεί έως αύριο (15/7) προκειμένου να προχωρήσει το τρίτο σχέδιο διάσωσης περιλαμβάνονται οι ακόλουθες διατάξεις

«7. Κατ΄ εξαίρεση των διατάξεων των παραγράφων 2 και 3 του παρόντος άρθρου, στις περιοχές της παρ.4 του άρθρου 21 του ν.2859/2000, με πληθυσμό άνω των τεσσάρων χιλιάδων εκατό (4.100) μόνιμων κατοίκων, με βάση την τελευταία εθνική απογραφή, το ανώτατο όριο των συναλλαγών σε μετρητά ορίζεται σε εβδομήντα (70) ευρώ ανά συναλλαγή, εκτός από τις συναλλαγές που γίνονται με δημόσιο φορέα. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης και Οικονομικών καθορίζεται κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή της παρούσας παραγράφου.» β. Στο άρθρο 20 του ν.3842/2010 προστίθεται παράγραφος 8 ως εξής: «8. Το ποσό του ΦΠΑ που αναλογεί στο σύνολο των συναλλαγών, οι οποίες εμπίπτουν στις ρυθμίσεις των παραγράφων 2,3 και 7 του παρόντος άρθρου και διενεργούνται με οποιονδήποτε τρόπο και ιδίως μέσω χρήσης πιστωτικής ή χρεωστικής κάρτας, ηλεκτρονικής τραπεζιτικής (e-banking), τραπεζικής κατάθεσης 13 σε εξόφληση τιμολογίου ή τραπεζικής επιταγής, δεσμεύεται από την τράπεζα και αποδίδεται κατευθείαν στο δημόσιο εντός πέντε (5) ημερών από τη διενέργεια της πληρωμής. Σε περίπτωση φορολογουμένων που υποβάλλουν δήλωση ΦΠΑ, η τράπεζα χορηγεί βεβαίωση για το εισπραχθέν ποσό ΦΠΑ, ώστε να υπολογίζεται στη δήλωση του φορολογουμένου. Για τις υπηρεσίες αυτές τα τραπεζικά ιδρύματα δεν χρεώνουν δαπάνες ή οποιαδήποτε αμοιβή. Με απόφαση του Γενικού Γραμματέα Δημοσίων Εσόδων ρυθμίζεται η διαδικασία εφαρμογής της διάταξης της παρούσας παραγράφου, καθώς και κάθε ζήτημα σχετικά με την απόδοση και την επιστροφή ΦΠΑ.»

Πρακτικά το όριο συναλλαγών με μετρητά μειώνεται από τα πεντακόσια (500€) ευρώ που είναι σήμερα στα εβδομήντα ευρώ (70€) ! για πόλεις με πληθυσμό έως 4.100 κατοίκους! (εδώ οι μελετητές του εφαρμοσμένου σουρεαλισμού θα πρέπει να ερευνήσουν πώς προέκυψε αυτός ο αριθμός). Το εν λόγω ποσό είναι ιδιαίτερα χαμηλό ώστε από την μία πλευρά να μην επηρεάζει ουσιαστικά την φοροδιαφυγή αλλά να ταλαιπωρεί φρικτά τους νομοταγείς επιχειρηματίες προσθέτοντάς τους σημαντικό κόστος τραπεζικών προμηθειών αλλά και διαχείρισης.

Ο εφαρμοσμένος σουρεαλισμός συνεχίζεται αφού ο αναλογών ΦΠΑ θα αποδίδεται αυτομάτως από τις τράπεζες στο κράτος ασχέτως του εάν μία επιχείριση είναι πιστωτική (δηλαδή της οφείλει ΦΠΑ το δημόσιο). Η Τράπεζα θα χορηγεί ένα "πιστοποιητικό" πληρωμής το οποίο θα χρησιμοποιείται στην μηναία δήλωση αυξάνοντας σημαντικά το διαχειριστικό κόστος στoυς συνεπείς ενώ για τους "πιστωτικούς" θα μπορεί να κορνιζωθεί και να τους θυμίζει πόσο ανόητοι ήταν όταν αποφάσισαν να επενδύσουν στη χώρα.

Επί της ουσίας το μέτρο δεν επηρεάζει όσους δεν εκδίδουν έτσι και αλλιώς αποδείξεις που είναι και το βασικό πρόβλημα στην φοροδιαφυγή. Ταυτόχρονα, εάν το συγκεκριμένο μέτρο εντάσσεται στην προσπάθεια "σύλληψης" της φοροδιαφυγής των ελεύθερων επαγγελματιών τότε θα έπρεπε να συνδυαστεί με εξορθολογισμό του εντελώς παράλογου φορολογικού συστήματος το οποίο απαιτεί 23% ΦΠΑ, 29% φόρο, 5,000 Ευρώ ετησίως ΟΑΕΕ, 1.000 τέλος επιτηδεύματος, 100% προκαταβολή φόρου με αποτέλεσμα να μην αφήνει ούτε ευρώ στην τσέπη όσων μικρομεσαίων δηλώνουν τα πραγματικά τους εισοδήματα.

Κανένα αποσπασματικό μέτρο καταπολέμησης της φοροδιαφυγής δεν απέδωσε στην Ελλάδα, απλούστατα γιατί δεκαετίες συσσωρευμένων τέτοιων μέτρων έχουν συνθέσει ένα φορολογικό σύστημα "Φρανκενστάϊν" που τραβά από μόνο τη χώρα στον γκρεμό. Σήμερα χρειάζεται περισσότερο από ποτέ ένας ενιαίος συντελεστής (flat tax) για όλους χωρίς εξαιρέσεις και ασχέτως πηγής εισοδήματος με ταυτόχρονη κατάργηση δεκάδων επιμέρους φόρων. Γιατί έτσι όπως έχουν τα πράγματα σήμερα,  με το παρόν φορολογικό σύστημα δεν υπάρχει καμία ελπίδα.

Δάσκαλε που δίδασκες ή η μπαταχτσού και ακατάσχετη Γενική Γραμματέας Εσόδων

Πρόσφατα συμπολίτης μας που δικαιώθηκε δικαστικά, επιχείρησε να εισπράξει τα οφειλόμενα από το Δημόσιο,ο κατάσχοντας τις εισπράξεις της Δ.Ο.Υ. Α' Αθηνών. Σημειωτέον ότι η αντίστροφη διαδικασία, αυτή δηλαδή της κατάσχεσης λογαριασμών ιδιωτών από το κράτος έχει αυτοματοποιηθεί από την Γενική Γραμματεία Εσόδων με τα e-κατασχετήρια, βάσει της σχετικής ΠΟΛ με αριθμό 1257/2013. Αυτή βεβαίως δεν μεριμνά και για την "άρση της κατάσχεσης, μερικής ή και ολικής καθώς και η συμπληρωματική δήλωση τρίτου" οι οποίες "δεν εντάσσονται στην ηλεκτρονική διαδικασία, αλλά γίνονται σύμφωνα με την ισχύουσα χειρόγραφη" (δηλαδή σε τρία τέρμενα).

Οι εκεί εφοριακοί συμπεριφέρθηκαν όπως ο χειρότερος των φοροφυγάδων, κλειδώνοντας την πόρτα και αρνούμενοι να πληρώσουν τα οφειλόμενα, όπως προέβλεπε η σχετική απόφαση της δικαιοσύνης. Βλέπετε ο δύσμοιρος πολίτης, που χρειάστηκε 15 χρόνια να δικαιωθεί, δεν είχε την δυνατότητα αυτόματης ηλεκτρονικής κατάσχεσης. Μετά το συμβάν η ΓΓ Εσόδων εξέδωσε την ακόλουθη, απίθανη, ανακοίνωση:

«Με αφορμή το περιστατικό που συνέβη σήμερα, 05-06-2015 και ώρα 10η πρωινή στην Α΄ Δ.Ο.Υ. Αθηνών, κατά το οποίο δικαστικός επιμελητής με βάση τίτλο εκτελεστό κατά του Δημοσίου επιχείρησε να κατασχέσει τις εισπράξεις της ανωτέρω υπηρεσίας καθώς και τον εξοπλισμό αυτής, επισημαίνεται ότι, η Γενική Γραμματέας Δημοσίων Εσόδων Κατερίνα Σαββαϊδου, μόλις πληροφορήθηκε το γεγονός και με σκοπό τη διασφάλιση των δημοσίων εσόδων και την εύρυθμη λειτουργία της υπηρεσίας, επικοινώνησε με την Προϊσταμένη της Δ.Ο.Υ., με την Αστυνομία, με τον Εισαγγελέα Υπηρεσίας και το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, έδωσε οδηγίες στην Προϊσταμένη της Δ.Ο.Υ. και ζήτησε να σταματήσει αμέσως η διαδικασία της αναγκαστικής εκτέλεσης, κάτι που έγινε τελικά.
Η Γενική Γραμματέας Δημοσίων Εσόδων επεσήμανε ότι η διαδικασία αυτή είναι αντίθετη με τις κείμενες διατάξεις καθώς:
α) Σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 3 του άρθρου 81 του ν. 4270/2014 περί Δημοσίου Λογιστικού «οι εισπράξεις δημοσίων εσόδων που πραγματοποιούνται από τους διαχειριστές ή τους ταμίες των Δ.Ο.Υ., τους ειδικούς ταμίες ή τα πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) στα οποία έχει ανατεθεί η είσπραξη καθώς και το περιεχόμενο των χρηματοκιβωτίων των Δ.Ο.Υ. είναι ακατάσχετα».
β) Σύμφωνα με το άρθρο 966 του Αστικού Κώδικα, όπως αυτό έχει ερμηνευτεί από τη θεωρία και κριθεί από την νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων εξαιρούνται της κατάσχεσης ως πράγματα εκτός συναλλαγής, τα πράγματα που εξυπηρετούν δημόσιους σκοπούς, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται τα μέσα στέγασης και λειτουργίας των Δημόσιων Υπηρεσιών (μηχανήματα, έπιπλα κ.α. που χρειάζονται οι δημόσιες υπηρεσίες για τη διεξαγωγή του έργου τους), και ως εκ τούτου είναι ακατάσχετα.
Οι διατάξεις αυτές έχουν τεθεί προκειμένου να μην παρακωλύεται η λειτουργία των Δ.Ο.Υ. ενώ η παραβίασή τους ενέχει σύμφωνα με το άρθρο 259 του Ποινικού Κώδικα, τον κίνδυνο διάπραξης ποινικού αδικήματος το οποίο διώκεται αυτεπαγγέλτως».

Η "διασφάλιση των δημοσίων εσόδων" δεν έχει καμία σχέση με την καταβολή οφειλών του κράτους προς τον πολίτη, για τις οποίες η δικαιοσύνη έχει αποφασίσει τελεσίδικα υπέρ του δεύτερου. Πρόκειται για οφειλή του κράτους προς τον πολίτη και όχι υποχρέωση του πολίτη προς αυτό.

Η δε "εύρυθμη" λειτουργία της υπηρεσίας (δεν νομίζω ότι υπάρχει Έλλην πολίτης που θα την χαρακτήριζε έτσι) ουδόλως θα επηρεαζόταν αφού, για παράδειγμα, τα ταμεία των τραπεζών διενεργούν ευρύθμως χιλιάδες εισπράξεις και αναλήψεις ημερησίως, τελευταία δε πολύ περισσότερες από τις δεύτερες.  Το ενδιαφέρον είναι ότι ενώ η ΓΓΔΕ στα "αρπάζει" ακαριαία αφού οι πληρωμές φόρων γίνονται ηλεκτρονικά και τα χρήματα μεταφέρονται στον λογαριασμό της αυθημερόν, όταν είναι να επιστρέψει χρήματα, χρειάζεται απροσδιόριστο διάστημα για να εγκριθεί η επιστροφή (π.χ. ΑΦΕΚ) και περίπου 20 μέρες μετά την έγκριση αυτής για να μεταφερθούν τα χρήματα αφού κάθε εφορία στέλνει ταχυδρομικά τις εντολές στην Τράπεζα της Ελλάδος η οποία τις επεξεργάζεται με το πάσο της.

Εκεί όμως που η κυρία Σαββαϊδου πραγματικά ξεπερνά τον εαυτό της, είναι όταν απειλεί με ποινική δίωξη "για παρακώλυση της λειτουργίας των Δ.Ο.Υ." όποιου έχει στα χέρια του απόφαση της Ελληνικής Δικαιοσύνης και προσπαθεί να την εκτελέσει. Πέρα από το ότι καμία Δ.Ο.Υ. δεν λειτουργεί σωστά λόγω "αυτό-παρακώλυσης", η ανωτέρω απειλή θα έπρεπε κανονικά να αφορά την ίδια την Γενική Γραμματέα Εσόδων για την οποία πρέπει να εξεταστεί το κατά πόσον με την ανακοίνωση αυτή, υπέπεσε στο αδίκημα της εκβίασης και της απιστίας προς την υπηρεσία.

Το μεγαλύτερο όμως ενδιαφέρον έγκειται στο ότι κα Σαββαϊδου δεν έκανε καμία απολύτως αναφορά στον δικαιωμένο δικαστικά πολίτη ούτε μπήκε στον κόπο να τον κατευθύνει στην δέουσα διαδικασία ώστε να πάρει τα χρήματα που του οφείλει. Βλέπετε η ακατάσχετη κα Σαββαϊδου είναι Γενική Γραμματέας Εσόδων και όχι Εξόδων και το Ελληνικό Δημόσιο, ο μεγαλύτερος μπαταχτσής της Ευρωπαϊκής Ηπείρου, πλερώνει μόνο και με το ζόρι μισθούς και συντάξεις.

Μετά από όλα αυτά νομίζω ότι η κυρία αυτή πρέπει να σταματήσει να ομιλεί περί φοροδιαφυγής και περί συμμόρφωσης γιατί με την στάση της νομιμοποίησε για μία ακόμη φορά την φοροδιαφυγή. Όταν το ίδιο το κράτος συμπεριφέρεται σαν παπατζής στο Μοναστηράκι πώς περιμένει ο πολίτης να το σεβαστεί;

*φιλοξενήθηκε ευγενώς μετά από κατάλληλο editing, στο φύλο της 18/7/2015 της "Καθημερινής" υπό τον τίτλο "Η περιφρόνηση του πολίτη βλάπτει την φοροδιαφυγή"

Τα ενοίκια των καταστημάτων στην Γλυφάδα και η τραγωδία των μνημονίων

Παλαιά μου συμμαθήτρια ανήρτησε (δεν μου αρέσει το "ανάρτησε") το ακόλουθο σχόλιο στο facebook.

¨Καλημέρα
Σας παρακαλώ βοηθήστε με να καταλάβω..!! Γιατί στη Γλυφάδα τα ενοίκια καταστημάτων Λιανικής αυξάνονται και οι ιδιοκτήτες ζητούν από 30% έως 50% πάνω;;;;!
- Το Εμπόριο βρίσκεται στη χειρότερη του περίοδο
- Ήδη καταγράφονται μειώσεις τζίρων 20-30%
- Οι μικρομεσαίοι καταστηματάρχες πνίγονται από τα χρέη σε ΟΑΕΕ, ΙΚΑ και Εφορία!!!!
Γιατί στη Γλυφάδα αυξάνονται τα ενοίκια αντί να μειώνονται ;;;;
Υ.Γ μιλάω για καταστήματα που δεν υπάρχει ενδιαφέρον για επιχείρηση εστίασης ή δεν επιτρέπει το καταςτατικο του ακινήτου !!!! "

Σταχυολογώ ορισμένα από τα σχόλια (με τα αντίστοιχα ορθογραφικά τους λάθη)

"Καλημέρα δυστυχώς η λεγόμενη κρίση δεν είναι για τους ιδιοκτήτες αν αναλογιστεί κανείς ότι την αύξηση που ζητάνε κάθε χρόνο δεν γίνεται να την περάσουμε στα εμπορεύματα."


"Γιατί ακόμη και μέσα στη κρίση που καταστρεφομαστε καθημερινά.. ακόμη δεν έχουμε ενώθει σαν επαγγελματίες σε ένα κοινό μέτωπο, και κοιτάει ο καθένας τον εαυτό του.. Βέβαια και αρκετοί ιδιοκτήτες.. Ζούνε σε ένα γυάλινο κόσμο παρέα με τους πολιτικούς που μας φέρανε στη καταστροφή.."

"Απλά δεν καταλαβαίνουν η δεν θέλουν να καταλάβουν για το πόσο δύσκολα είναι τα πράγματα. Το ίδιο πρόβλημα έχω και εγώ με τον ιδιοκτήτη μου. Δύο χρόνια τον παρακαλάω για μείωση και μου λέει δεν μπορώ δεν βγαίνω. Στην κοσμάρα τούς !!!!!!!!!!!!!!!"

"ΜΗΠΩΣ ΚΑΠΟΙΟΙ ΔΕΝ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΑΝΘΕΙ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΣΤΗ ΓΛΥΦΑΔΑ;ΜΗΠΩΣ ΚΑΠΟΙΟΙ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ Η ΓΛΥΦΑΔΑ "ΑΠΛΗΣΙΑΣΤΗ" ΚΑΙ ΑΠΟ ΕΜΠΟΡΟΥΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΑΠΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ;;"

"πρεπει να κανουμε ενα συνβουλειο ολοι η καταστηματαρχες τις γλυφαδας να αποφασισουμε απο κοινου ενοικιαστες και ιδιοκτιτες για τα ενοικια εστω οσο γινεται δεν επιτρεπεται να δουλευουμε 2 εβδομαδες τον μηνα για να μαζεψουμε το ενοικιο !!!!!"

Η δική μου, επιστημονική, απάντηση ήταν ότι στην αγορά ακινήτων προς ενοικίαση οι τιμές διαμορφώνονται, όπως σε κάθε άλλη αγορά, με βάση την προσφορά και την ζήτηση. Όσο αυξάνεται η προσφορά οι τιμές πέφτουν και όσο αυξάνεται η ζήτηση ανεβαίνουν. Η αύξηση που παρατηρείται (προσοχή, η παρατήρηση πρέπει να αφορά πραγματικά συμβόλαια και όχι στατιστική του καφενείου) λογικά πρέπει είτε να ακολουθεί αντίστοιχη άνοδο της ζήτησης ή οι ιδιοκτήτες να προσδοκούν αύξηση αυτής στο άμεσο μέλλον.

Έχει ενδιαφέρον ότι ο Ρωμιός για ένα τόσο απλό θέμα όπως η διαμόρφωση των τιμών σε μία αγορά καταφεύγει στην καλύτερη περίπτωση στο συναίσθημα και στην χειρότερη στην συνωμοσία. Δεν αντιλαμβάνεται ότι η οικονομία και οι αγορές έχουν τους δικούς τους κανόνες και ότι οι τιμές διαμορφώνονται ελεύθερα. Σε μία οικονομική σχέση το κάθε μέρος λειτουργεί με γνώμονα την μεγιστοποίηση του οφέλους του, χωρίς δάκρυα, υστερίες και συνωμοσίες. Όταν ένα τόσο απλό ζήτημα όπως οι τιμές των ενοικίων σε μία περιοχή οδηγεί τόσο γρήγορα στον σουρεαλισμό δεν είναι καθόλου τυχαίο πως η Πορτογαλία έχει βγει στις αγορές απ' όπου αντλεί χρήματα με αρνητικό επιτόκιο και εμείς βουλιάζουμε στους φόρους, στα χρέη και στην ύφεση.